Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου Ραγίου Θεσπρωτίας

Η Ιερά Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου Ραγίου Θεσπρωτίας βρίσκεται λίγο πριν την είσοδο και στα όρια του ομώνυμου χωριού, δέκα χιλόμετρα βορειοδυτικά της Ηγουμενίτσας. Η ιστορική Μονή, που η παρουσία της στην περιοχή χρονολογείται περί τους έντεκα ή και περισσότερους αιώνες, είναι περιτειχισμένη και βρίσκεται πάνω σε λόφο ελαιόδενδρα με θέα προς τη θάλασσα στα αριστερά της επαρχιακής οδού που οδηγεί στην κωμόπολη της Σαγιάδος στα όρια του Δήμου Φιλιατών. Η ίδρυση και λειτουργία της ανάγεται, κατά την παράδοση, μάλλον στον 11ο αιώνα ενώ μια ημερομηνία του 1703 σε χειρόγραφο, αναφέρεται στα όρια της. Αποτελεί μετόχι της Ιεράς Μονής Κοιμήσεως Θεοτόκου Γηρομερίου ενώ μετόχι της Μονής του Ραγίου είναι ο προσκυνηματικός ναός της Ζωοδόχου Πηγής Αγιονησίου, η οποία βρίσκεται στην είσοδο του κόλπου της Ηγουμενίτσας. Η Μονή ανήκει στην Ιερά Μητρόπολη Παραμυθίας, Φιλιατών, Γηρομερίου και Πάργας. Εορτάζει στις 23 Αυγούστου, ημέρα της αποδόσεως Κοιμήσεως Θεοτόκου

Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου (Ράγιο Θεσπρωτίας)

Ιστορία

Ίδρυση

Παραμένει άγνωστη και, ως εκ τούτου μη τεκμηριωμένη, η ακριβής χρονολογία ιδρύσεως της Μονής, όμως η παράδοση την τοποθετεί στα 920, σύμφωνα με επιγραφή που υπήρχε πάνω από την εξωτερική πόρτα του ναού ή επί Μανουήλ Κομνηνού (1143-1180), στα χρόνια του Δεσποτάτου της Ηπείρου και μετά την εκδίωξη των Νορμανδών ή στα χρόνια του Μιχαήλ Παλαιολόγου (1261-1282).

Τουρκοκρατία

Στη διάρκεια της μακρόχρονης ιστορίας της η Μονή έγινε στόχος επιδρομών από κατακτητές της περιοχής και υπέστη σημαντικές, κάποιες φορές σχεδόν ολοκληρωτικές, καταστροφές καθώς λεηλατήθηκε και κάηκε επί Οθωμανοκρατίας. Η μεγαλύτερη καταστροφή της μονής επήλθε, σύμφωνα με τον Μιχαηλίδη, στα μέσα του 16ου αιώνα, ενώ ο Μουσελίμης περιγράφει τη σφαγή του ηγούμενου και των μοναχών στα 1725. Την περίοδο της ακμής της η Μονή ήταν επανδρωμένη από εκατόν πενήντα μοναχούς συντηρούσε πολλά σχολεία της περιοχής και διατηρούσε τεράστια και σημαντικής αξίας βιβλιοθήκη. Υπήρξε πλούσιο μοναστήρι με μεγάλη ακίνητη περιουσία, συμπεριλαμβανομένου του εύφορου κάμπου στο δέλτα του ποταμού Καλαμά, που κάποτε αποτελούσε περιουσία της Μονής. Σε χειρόγραφο του 1703 γίνεται καθορισμός των ορίων της μονής της, ενώ το 1865-1866 χρονολογείται μία από τις τελευταίες ανακαινίσεις της από τον εκ Πόβλας Φιλιατών ηγούμενο της μονής Σούβλιαση Ναθαναήλ, μετέπειτα Μητροπολίτη Προύσης και εν τέλει Νικοπόλεως και Πρεβέζης. Επί των ημερών της ηγουμενίας Ναθαναήλ η Μονή γνώρισε μεγάλη ακμή και απέκτησε μεγάλη περιουσία. Το 1909 ανακηρύχθηκε Σταυροπηγιακή και το 1919 εγκαταστάθηκε στη Μονή μικρή μοναστική αδελφότητα όμως το 1924 διαλύθηκε και η περιουσία της Μονής διανεμήθηκε στους πρόσφυγες από την Μικρά Ασία.

Σύγχρονη εποχή

Στις μέρες μας σώζεται το καθολικό της Μονής με πρόναο και κυρίως ναό, ο οποίος φέρει μικρό τρούλο, θολωτό με καμάρα και ασυνήθιστο σχήμα, πολύπλευρο με ανοίγματα για φωτισμό στο εσωτερικό του, που ήταν ίσως ο κύριος ναός του μοναστηριού. Το Ιερό Βήμα επικοινωνεί με δύο μικρούς σκοτεινούς χώρους που χρησίμευαν ως σκευοφυλάκια. Το εσωτερικό είναι κατάγραφο με τοιχογραφίες, οι οποίες έχουν κατταστραφεί από την τελευταία πυρκαγιά που έπληξε τον ναό στη διάρκεια του 20ου αιώνα. Ακόμη, διατηρείται ένα τμήμα της πτέρυγας των κελιών καθώς και άλλοι βοηθητικοί χώροι, όπως μια δεξαμενή ομβρίων υδάτων. Η ιστόρηση του τοιχογραφικού διακόσμου στο καθολικό αποδίδεται σε συνεργείο του ζωγράφου Μιχαήλ από το Λινοτόπι της Καστοριάς και ακολουθεί τους καθιερωμένους τύπους της ζωγραφικής του Α' μισού του 17ου αιώνα. Ο εικονογραφικός διάκοσμος περιλαμβάνει παραστάσεις από τον ευρύτερο κύκλο της ζωής του Χριστού και των Ευαγγελίων, όπως σκηνές του Δωδεκάορτου, των Παθών, των Παραβολών, των Αίνων. Οι εικονογραφικοί αυτοί τύποι συνυπάρχουν με θέματα που αντλούνται από την ύστερη παλαιολόγεια παράδοση.

21ος αιώνας

Σήμερα η μονὴ χάρη στις προσπάθειες του πρώην ηγουμένου της αρχιανδρίτη Κωνσταντίου Ρούσσινου και του διαδόχου του ηγουμένου της αρχιμανδρίτου π. Γερασίμου Φραγκόπουλου, κατέστη λειτουργική. Στις 5 Μαΐου 2016 έγινε διάρρηξη της κεντρικής εισόδου του Καθολικού της Ιεράς Μονής με θραύση ομφαλού. Οι δ΄ραστες εισήλθαν και ερεύνησαν τους χώρους του κυρίως Ναού και του Ιερού και αφαίρεσαν από ντουλάπι που βρισκόταν μία λειψανοθήκη με τρία τεμάχια Ιερών Λειψάνων Αγίων και ασήμαντο χρηματικό ποσό από το παγκάρι. Για το υπεβλήθη καταγγελία και διενεργήθηκε προανάκριση από την Υποδιεύθυνση Ασφάλειας Ηγουμενίτσας για παράβαση άρθρων του Ποινικού Κώδικα, χωρίς να προκύψει κανένα αποτέλεσμα .

Το 2023 απεβίωσε ο π. Γεράσιμος Φραγκόπουλος, μετά από μακρόχονη ασθένεια κα επί ικανό χρονικό διάστημα η Μονή παρέμενε ακέφαλη και υπολειτουργούσε, κυρίως χάρη στην παρουσία υπερήλικα κατοίκου της πειοχής, μέλους της οικογένειας Στεργίου. Τους τελευταίους μήνες του 2025 ο νέος Μητροπολίτης Παραμυθίας, Σεραπίων, μετά την ανάληψη των καθηκόντων του στη Μητρόπολη, ενδιαφέρθηκε για την ανάδειξή και την επάνδρωσή της μονής ώσπου εγκαταστάθηκαν εκεί, αποκαθιστώντας τη λειτουργία της, ο αρχιμανδρίτης Θεωνάς και ο ο απόφοιτος της Θεολογικής Σχολής Θεσσαλονίκης ιερομόναχος Αρχιμανδρίτης, από τις 11 Ιανουαρίου του 2026, Κύριλλος , κατά κόσμο Κωνσταντίνος Φούντης, πνευματικό τέκνο του Αρχιμανδρίτη Θεωνά.

Η Μονή είναι επισκέψιμη σε όλη τη διάρκεια της ημέρας, από την Ανατολή έως λίγο πριν τη Δύση του ηλίου όμως δεν διαθέτει, προς το παρόν, υποδομές κατάλληλες για την φιλοξενία επισκεπτών. Στα κειμήλια της αναφέρονται τμήματα από τα λείψανα της αγίας Παρασκευής, της αγίας Άννας, του αγίου αποστόλου Ανδρέα και του αγίου Παντελεήμονος.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

• [Ράγιο, Ιερά Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου. Video, Drone View, Youtube.com.]
• [Ιερά Μονή Κοιμ.Θεοτόκου Ραγίου Μητρόπολις Παραμυθίας, Φιλιατών, Γηρομερίου & Πάργας]
• [Η χειροθέτηση του π. Κύριλλου (Φούντη) σε Αρχιμανδρίτη Video, Youtube.com]
• [Της Υπαπαντής π. Κύριλλου Φούντη, Κυριακή 2 Φεβρουαρίου 2025]
• [Ι. Μονή Κοίμησης Θεοτόκου, Ράγιο, Θεσπρωτία Αρχαιολογικοί χώροι και μνημεία στη Θεσπρωτία]

Παραπομπές

ΜΕΤΑΠΑΙΔΕΙΑ: η ΕΛΛΗΝΙΚΗ εναλλακτική εγκυκλοπαίδεια

Έκδοση της Metapedia.org