Έλλη Λαμπέτη

Από Metapedia
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Η Έλλη Λούκου, γνωστή με το καλλιτεχνικό ψευδώνυμο Έλλη Λαμπέτη, όνομα δανεισμένο από το έργο «Αστραπόγιαννος» του Αριστοτέλη Βαλαωρίτη, ήταν κορυφαία Ελληνίδα ηθοποιός του θεάτρου και του κινηματογράφου, που γεννήθηκε στις 13 Απριλίου 1926 στα Βίλια της Αττικής και πέθανε στις 3 Σεπτεμβρίου 1983 από καρκίνο, στη Νέα Υόρκη των ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής. Η σορός της μεταφέρθηκε στην Αθήνα στις 5 Σεπτεμβρίου 1983 και τάφηκε με δημόσια δαπάνη στις 6 Σεπτεμβρίου 1983, στο Α' Νεκροταφείο Αθηνών.

Παντρεύτηκε δύο φορές, την πρώτη τον Αύγουστο του 1950 έως το 1953 με τον συγγραφέα και κριτικό Μάριο Πλωρίτη, τον οποίο χώρισε το 1953 όταν γνώρισε τον ηθοποιό Δημήτρη Χορν και η εκτός γάμου σχέση τους διάρκεσε ως το 1958, ενώ τη δεύτερη από το 1959 έως το 1976, με τον αμερικανό συγγραφέα Φρέντερικ Γουέικμαν και από τους γάμους και τη σχέση της δεν απέκτησε παιδιά.

Έλλη Λαμπέτη

Βιογραφία

Γονείς της ήταν ο Κωνσταντίνος Λούκος, ιδιοκτήτης ταβέρνας στα Βίλια και μητέρα της η Αναστασία το γένος Σταμάτη, η οποία σκοτώθηκε το 1944 από αδέσποτη σφαίρα, στο σπίτι τους στην οδό Ασκληπιού στην Αθήνα και ήταν το στερνοπαιδί τους. Είχε 6 αδέρφια, εκ των οποίων ένας ήταν δίδυμος αδελφός της, μόνο λίγα λεπτά μεγαλύτερος της, ο Τάκης, που πέθανε το 1941 από φυματίωση, ένας ακόμη αδελφός ο Τάσος και τέσσερις αδελφές, η Φωτεινή γεννημένη το 1915, η Κούλα, η Ειρήνη και η Αντιγόνη. Ο προπάππος της από τη μεριά του πατέρα της από την πλευρά του πατέρα της υπήρξε οπλαρχηγός του Κιθαιρώνα και πολέμησε το Δράμαλη στο πλευρό του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, ενώ ο παππούς της από τη μεριά της μητέρας της ήταν Ιερέας. Έζησε τα παιδικά της χρόνια στα Βίλλια Αττικής και στο Πόρτο Γερμένο, όπου η οικογένεια περνούσε τα καλοκαίρια. Οι γονείς της για λόγους οικονομικούς, μετακόμισαν το 1928, στο Μεταξουργείο και εγκαταστάθηκαν στην οδό Μιχαήλ Βόδα, ενώ το 1938 η οικογένεια μετακόμισε στην οδό Ασκληπιού, στο κέντρο της Αθήνας.

Το 1970 αποδέχθηκε την πρόταση ενός επιχειρηματία-φίλου της και ανέλαβε το μεγάλωμα της νόθου κόρης του, όμως το 1974 οι γονείς ζήτησαν το παιδί πίσω. Οι δύο πλευρές ενεπλάκησαν σε ένα σκληρό δικαστικό αγώνα, το τέλος του οποίου βρήκε νικημένη την Έλλη Λαμπέτη, αφού το παιδί επέστρεψε στους φυσικούς του γονείς. Παράλληλα στάθηκε άτυχη και στην προσωπική της ζωή καθώς ο θάνατος χτύπησε τα αδέλφια της. Το 1953 και το 1956 έχασε από καρκίνο, τις αδελφές της Κούλα και Φωτεινή, το 1958 άλλη της αδελφή η Ειρήνη σκοτώθηκε σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα στη διάρκεια εκδρομής στα Γιάννενα και το 1976 πέθανε ο αδελφός της, ο Τάσος από καρδιακή προσβολή και μετά το θάνατο και της ίδιας, απέμεινε να επιζεί μόνο η Αντιγόνη.

Θεατρικές σπουδές

Μικρή είχε εκδηλώσει την πρόθεσή της να γίνει ζωγράφος, πάθος που διατήρησε ως το τέλος της ζωής της. Ο θείος της Τάσος Σταμάτης, που τη συνόδευε στις εξετάσεις στο Εθνικό Θέατρο, ήταν εκείνος που εμπνεύστηκε το καλλιτεχνικό της όνομα, όμως απορρίφθηκε και μάλιστα ο τότε διευθυντής της σχολής Νίκος Παπαγεωργίου είπε «Αυτό το κορίτσι δεν κάνει ούτε για κομπάρσα». Ίδια ήταν και η απόφαση της επιτροπής των κριτών στη σχολή της Μαρίκας Κοτοπούλη, της οποίας μέλος ήταν και ο Δημήτρης Χορν και όπου τελικά ξεκίνησε τις θεατρικές της σπουδές το 1941, μετά από την επιλογή και την προσωπική παρέμβαση της ίδιας της μεγάλης πρωταγωνίστριας, που αργότερα εκδήλωσε την πρόθεση και τη διάθεση να την υιοθετήσει.

Συνεργασίες

Με το θίασο της Μαρίκας Κοτοπούλη συνεργάστηκε μέχρι το 1944, τη χρονιά που ξεκίνησε τη συνεργασία της με τον Κώστα Μουσούρη, ενώ από το 1946 μέχρι το 1948 συνεργάστηκε με το «Θέατρο Τέχνης» του Καρόλου Κουν. Το καλοκαίρι του 1948 ανήκει στο δυναμικό του θιάσου της Κατερίνας και επιστρέφει από το 1949 έως το 1952 στο θίασο Μουσούρη. Το 1952 φτιάχνει θίασο με το Γιώργο Παππά και το Δημήτρη Χορν, ενώ από το 1954 ως το 1955 ο θίασος τους βρίσκεται σε περιοδεία στην Κύπρο, την Αίγυπτο και τη Τουρκία. Στη συνέχεια από το 1955 έως το 1956, συνεργάστηκε με το Δημήτρη Χορν και τον Κώστα Μουσούρη, ενώ από το 1956 έως το 1959 αποτέλεσαν δημιουργικά χρόνια στο πλευρό του Δημήτρη Χορν. Στις 27 Απριλίου 1959 ταξίδεψε στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής όπου παντρεύτηκε τον Φρέντερικ Γουέικμαν, ο οποίος στάθηκε δίπλα της ακόμη και μετά το διαζύγιό τους, μέχρι το τέλος της ζωής της.

To 1961-62 εμφανίζεται στο θέατρο «Διονύσια» με δικό της θίασο, ο οποίος την επόμενη θεατρική σαιζόν, 1962-63, στεγάζεται σε θέατρο που έχει το όνομά της. Τις περιόδους 1964-65, 1966-67 και 1967-68, στεγάζεται στο θέατρο «Διονύσια», το 1968-69 στο θέατρο «Κεντρικόν» και το 1969-70 στο θέατρο «Βρετάνια». Το 1970-71 βρίσκεται στο θέατρο Κοτοπούλη-Ρεξ με συνθιασάρχη το Λάμπρο Κωνσταντάρα, το 1972 στο θέατρο «Μπρόντγουαίη» με συνθιασάρχη το Ντίνο Ηλιόπουλο, ενώ το 1972-73 στο θέατρο «Διάνα» στο πλευρό της Κατερίνας. Την περίοδο 1974-75 καταγράφεται στο θεατρικό της ιστορικό η παρουσία της στο «Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος» και η συνεργασία της με το Δημήτρη Παπαμιχαήλ στο θέατρο «Διονύσια», στο οποίο παραμένει και την περίοδο 1975-76 με το δικό της θίασο. Συνεργάστηκε με το Μάνο Κατράκη το 1977-78 στο θέατρο «Μπρόντγουαιη», ενώ ο Απρίλιος του 1978 τη βρίσκει με το θίασο της στο θέατρο «Κάππα». Τέλος βρίσκεται στο θέατρο «Σούπερ Σταρ» με συνθιασάρχη το Δημήτρη Παπαμιχαήλ τις περιόδους 1978-79 και 1979-80, ενώ η τελευταία της εμφάνιση γίνεται το 1981, στο ίδιο θέατρο με δικό της θίασο.

Η ασθένεια

Το 1969 της έγινε για πρώτη φορά διάγνωση καρκίνου, με συνέπεια να υποβληθεί σε ολική μαστεκτομή. Το 1976 αρρωσταίνει ξανά από καρκίνο και το 1980 της αφαιρείται η μία φωνητική χορδή κατά τη διάρκεια εγχείρησης στο μεσοθωράκιο, στη Νέα Υόρκη, γεγονός που της στερεί τη χαρακτηριστική χροιά της φωνής της και το 1982 σε μια παρόμοια εγχείρηση της προσθέτουν σωλήνα στο λάρυγγα για να μπορεί να μιλάει. Το Φεβρουάριο του 1983 προσβάλλεται από ηπατίτιδα και αναγκαστικά διακόπτει τις χημειοθεραπείες, ενώ τον Ιούλιο του 1983 στη Νέα Υόρκη, της αφαιρούν το σωλήνα από το λάρυγγα.

Το τέλος της

Μετά το θάνατό της ώρα 7:30 πρωινή, στο νοσοκομείο Mount Sinai Hospital, [Όρος Σινά], τα μάτια της δωρήθηκαν για μεταμόσχευση, σύμφωνα με δική της επιθυμία. Στην Αθήνα λειτουργεί από το 2001, το Κέντρο Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης Γυναικών με Καρκίνο του Μαστού «Έλλη Λαμπέτη», το οποίο προσφέρει δωρεάν υπηρεσίες σε γυναίκες που πάσχουν από τη συγκεκριμένη μορφή της ασθένειας.

Επαγγελματική δραστηριότητα

Πρωτοεμφανίστηκε στο θεατρικό σανίδι ως κομπάρσα, ενώ ήταν ακόμα μαθήτρια της σχολής Κοτοπούλη, τον Ιανουάριο και το Φεβρουάριο του 1942 σε δύο μουσικές κωμωδίες, όμως την ίδια χρονιά έκανε το ντεμπούτο της στη σκηνή του θεάτρου «REX», με τον πρωταγωνιστικό ρόλο στην παράσταση

  • «Η Χάννελε πάει στον Παράδεισο» του Χάουπτμαν

και το 1952 δημιούργησε μαζί με τον Δημήτρη Χορν και τον Γιώργο Παππά τον θίασο Λαμπέτη-Παππά-Χορν. Το 1981 εμφανίστηκε για τελευταία φορά στο θέατρο με μεγάλη επιτυχία στο ρόλο μιας κωφάλαλης, στην παράσταση «Σάρα, τα παιδιά ενός κατώτερου θεού».

Διακρίσεις

Τιμήθηκε με

  • το Βραβείο Μαρίκας Κοτοπούλη για τις νέες Ελληνίδες ηθοποιούς, ως ανταμοιβή για την ερμηνεία της στα έργα «Η κληρονόμος» του Ρουθ–Αυγούστου Γκετς το 1949 και «Πεγκ, καρδούλα μου» του Τζ.Χάρτλεϋ Μάννερς το 1950,
  • Αριστείον Κινηματογραφικής αξίας το 1961, ως αναγνώριση της κινηματογραφικής της προσφοράς,
  • Βραβείο του Φεστιβάλ Ιθάκης το 1980, ως αναγνώριση για την πολυετή καλλιτεχνική της προσφορά.

Μετά τον θάνατό της, ο κινηματογράφος «Γρανάδα» στη λεωφόρο Αλεξάνδρας 106, μετονομάστηκε και λειτουργεί έκτοτε ως θέατρο με το όνομα «Λαμπέτη».

Θέατρο

Έμεινε διάσημη για την ερμηνεία της στις παραστάσεις

  • «Πεγκ, καρδούλα μου»,
  • «Η Μικρή μας Πόλη»,
  • «Λεωφορείον ο Πόθος»,
  • «Γλυκιά Ίρμα»,
  • «Γυάλινος κόσμος»,
  • «Ξυπόλητοι στο πάρκο»,
  • «Αντιγόνη»,
  • «Ματωμένος Γάμος»,
  • «Το φιόρε του Λεβάντε»,
  • «Βροχοποιός»,
  • «Δεσποινίς Μαργαρίτα»,
  • «Φιλουμένα Μαρτουράνο»,

Κινηματογράφος

Πρωταγωνίστησε στις ταινίες

  • «Αδούλωτοι σκλάβοι», [το 1946, παραγωγή «Νόβακ Φίλμ»],
  • «Παιδιά της Αθήνας», [το 1947, παραγωγή «Ηλίας Περγαντής»],
  • «Διαγωγή μηδέν», [το 1949, παραγωγή «Ανζερβός»],
  • «Ματωμένα Χριστούγεννα», [το 1951, παραγωγή «Ανζερβός»],
  • «Κυριακάτικο ξύπνημα», [το 1954, παραγωγή «Μήλλας Φιλμ»],
  • «Η κάλπικη λίρα», [το 1955, παραγωγή «Ανζερβός»],
  • «Το κορίτσι με τα μαύρα», [το 1956, παραγωγή «Ερμής Φιλμ»],
  • «Το τελευταίο ψέμα» , [το 1958, παραγωγή «Φίνος Φιλμ»],
  • «Χαμένο κορμί», [το 1961, παραγωγή «Λουξ Φιλμ»],
  • «Μια μέρα ο πατέρας μου», [το 1968, παραγωγή «Άρτεμις Φιλμ»].

Εξωτερικές συνδέσεις

Πηγές

  • «Έλλη Λαμπέτη, σαράντα χρόνια καλλιτεχνικής δημιουργίας», [Ανδρομάχη Παπαδοπούλου, Θεσσαλονίκη 2002].

Παραπομπές