Αλέξανδρος Γκιάλας

Από Metapedia
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Ο Γ. Βερίτης [1], το φιλολογικό ψευδώνυμο με το οποίο έγινε γνωστός ο Αλέξανδρος Γκιάλας, Έλληνας εθνικιστής, κορυφαίος Θεολόγος, μελετητής της Θεολογίας, ιεραποστολικός λογοτέχνης, μεταφραστής, διηγηματογράφος, λογοτεχνικός κριτικός, ιστορικός, φιλόλογος, δοκιμιογράφος και ποιητής με σύντομη αλλά σημαντική διαδρομή στα Ελληνικά γράμματα, με ιδιαίτερη και βαθιά Ελληνοχριστιανική παιδεία, πολέμιος της μαρξιστικής υλιστικής θεωρίας, που γεννήθηκε το 1915, στη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου πολέμου, στο ημιορεινό χωριό Ελάτα [2] στα νότια του νησιού της Χίου, όπου υπηρετούσε ως δάσκαλος ο πατέρας του και πέθανε στις 5 Μαΐου 1948 στην Αγία Παρασκευή Αττικής, ένα Δήμο κοντά στην Αθήνα, από μυοκαρδίτιδα.

Η νεκρώσιμη ακολουθία του έγινε στον Ιερό Ναό Μεταμορφώσεως της Αδελφότητας στην Αγία Παρασκευή, και η σορός του έχει ταφεί στην Κατακόμβη του κτήματος των μελών της Αδελφότητας «Ζωή» [3] στα όρια του Δήμου της Αγίας Παρασκευής στο νομό Αττικής. Ήταν άγαμος και δεν απέκτησε απογόνους.

Αλέξανδρος Γκιάλας
Συνοπτικές πληροφορίες
Γέννηση: 1915
Τόπος: Ελάτα Χίου, Αιγαίο Πέλαγος
(Ελλάδα)
Θάνατος: 5 Μαΐου 1948
Τόπος: Αγία Παρασκευή, Αττική (Ελλάδα)
Οικογενειακή κατάσταση: Άγαμος
Υπηκοότητα: Ελληνική
Ασχολία: Θεολόγος, Ποιητής
Λογοτεχνικός κριτικός

Βιογραφία

Παππούς του ήταν ο αγρότης Μιχάλης Γκιάλας από τα Μεστά της Χίου. Πατέρας του Αλέξανδρου ήταν ο Ιωάννης Γκιάλας, ιερέας και δάσκαλος στην Ελάτα, και μητέρα του η Αμαλία Γκιάλα το γένος Μπιλίρη, των οποίων ήταν το τρίτο από τα επτά παιδιά τους. Αδέλφια του ήταν ο Μιχαήλ Γκιάλας [4], χειρουργός ιατρός, Υποστράτηγος ε.α. του Υγειονομικού Σώματος, ο καρδιολόγος Αθανάσιος Γκιάλας, ο Γεώργιος Γκιάλας που σκοτώθηκε το Σεπτέμβριο του 1944, όταν υπηρετούσε ως στρατιώτης στην 3η Ορεινή Ταξιαρχία, στη Μάχη του Ρίμινι στην Ιταλία, ο Κωνσταντίνος, η Μαρία και η Αγγελική.

Ο Αλέξανδρος παρακολούθησε τα μαθήματα της εγκύκλιας εκπαιδεύσεως στη γενέτειρα του. Ως μαθητής του Δημοτικού βραβεύθηκε από τον Χιώτη ευεργέτη Λεωνίδα Μίχαλο. Παρακολούθησε τα μαθήματα της Μέσης εκπαιδεύσεως στο 5τάξιο Γυμνάσιο της Χίου, όπου με συμμαθητές του εξέδωσε την εφημερίδα «Γυμνασιακή» και το 15νθήμερο περιοδικό «Η Νιότη». Από τα νεανικά του χρόνια ήταν προφανής η κλίση του για τα γράμματα και τη σύνθεση ποιημάτων, διηγημάτων και άρθρων, τα οποία δημοσίευε σε μαθητικά περιοδικά και τοπικές εφημερίδες της Χίου. Ποιήματα του από εκείνη την περίοδο δημοσίευσε στο περιοδικό «Νέα Εστία» με το ψευδώνυμο «Αλέκος Πέτασος», ενώ σε άλλα έντυπα υπέγραφε με το ψευδώνυμο ως «Λαμπρινός». Το 1926, τέσσερα χρόνια πριν αποφοιτήσει από το Γυμνάσιο, κατά τη συμμετοχή του σε γυμναστικές επιδείξεις, ασθένησε από υψηλό πυρετό που προκλήθηκε από οξείς ρευματισμούς, ασθένεια που προσέβαλε την καρδιά του και του προκάλεσε χρόνιο πρόβλημα.

Αποφοίτησε από το Γυμνάσιο το 1930 με βαθμό «Άριστα» και σε ηλικία 16 ετών γράφτηκε και παρακολούθησε μαθήματα στη Θεολογική σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών από την οποία αποφοίτησε το 1935, επίσης με βαθμό «Άριστα», ως Θεολόγος καθηγητής. Την εποχή που εγκαταστάθηκε στην Αθήνα για να σπουδάσει στο Πανεπιστήμιο, ο πατέρας του τον εμπιστεύθηκε στον ιερέα Σεραφείμ Παπακώστα, επικεφαλής της Αδελφότητος και μέσω αυτού συνδέθηκε με την Αδελφότητα Θεολόγων «Η Ζωή» κι έγινε μέλος της, ενώ εργάστηκε στη γραμματεία του ομώνυμου περιοδικού το οποίο εκδίδει η Αδελφότητα. Ως φοιτητής αλλά και αργότερα δραστηριοποιήθηκε στους νεολαιίστικους χώρους αντιπαλεύοντας το μαρξισμό, ακόμα και στη διάρκεια της Κατοχής της Ελλάδος από τις δυνάμεις του Άξονα.

Το 1933, όταν ιδρύθηκε ο «Ακαδημαϊκός Κοινωνικός Σύλλογος», που μετονομάστηκε αργότερα σε «Φοιτητική Χριστιανική Ένωση», ανέλαβε την καθοδήγηση του και αντιμετώπισε του υλιστές και μαρξιστές καθηγητές στο Πανεπιστήμιο. Διατέλεσε για δύο χρόνια ως ο πρώτος γενικός έφορος των «Χριστιανικών Φοιτητικών Ομάδων». Συνεργάστηκε με το καθεστώς της 4ης Αυγούστου του Ιωάννη Μεταξά κι ήταν μεταξύ των συνεργατών [5] του περιοδικού «Νεολαία» το οποίο εξέδιδε η «Εθνική Οργάνωση Νεολαίας» [«Ε.Ο.Ν.»]

Το τέλος του

Ο Βερίτης πέθανε σε νεαρή ηλικία, λίγες ημέρες μετά το Πάσχα του 1948 από «ρευματική ἐνδοκαρδίτιδα καί βλάβη τῆς βαλβίδος τῆς ἀορτῆς», ενώ ήδη από τον Φεβρουάριο του 1946 ήταν παράλυτος από τη δεξιά πλευρά του σώματος του, παράλυση που προκλήθηκε από βαριά εγκεφαλική συμφόρηση.

Σύμφωνα με τον Αρχιμανδρίτη Λεωνίδα Διαμαντόπουλο, μαθητή και στη συνέχεια συνεργάτη του Βερίτη, «...ἦταν ὁ ἄνθρωπος πού πυρπολοῦσε τίς καρδιές μας μέ τή φλόγα τοῦ ἐνθουσιασμοῦ του καί μᾶς φτέρωνε μέ τήν συνέπεια τῆς ζωῆς του καί τῆς ἀγάπης του στόν Χριστό. Αὐτή τήν ἀγάπη δεν τή μαντεύαμε μόνον· τήν ψηλαφούσαμε στήν πολλή ἀναστροφή πού εἶχε μαζί μέ μᾶς, τά χριστιανικά νειᾶτα, κι ἦταν αὐτό το χαρακτηριστικό του· ἔτσι δίκαια θά μποροῦσε κανείς νά πῇ για τον Ἀλέξανδρο Γκιάλα-Γ.Βερίτη ὅτι ἦταν ἐκεῖνος «ὅς ἠγάπα τόν Ἰησοῦν» [6].

Διακρίσεις

Το σπίτι του Βερίτη στη γενέτειρα του σώζεται αναπαλαιωμένο κατά την παραδοσιακή αρχιτεκτονική, ενώ στο χωριό ιδρύθηκε και λειτουργεί ο Εκπολιτιστικός Όμιλος Ελάτας «Γ. Βερίτης». Στη Χίο υπάρχουν δύο προτομές του ποιητή, μία μαρμάρινη στο Δημοτικό Κήπο, στο «Βουνάκι» της πρωτεύουσας του νησιού στη Χώρα, ενώ η δεύτερη είναι μεταλλική και είναι τοποθετημένη στα Μεστά, το χωριό της καταγωγής του πατέρα του. Βρίσκεται έξω από την είσοδο του «Ταξιάρχη Μεστών», της μεγαλύτερης εκκλησίας του νησιού. Οδός «Γ. Βερίτη» ονομάζεται η βασική εσωτερική οδός που συνδέει τη Χώρα με τον Κάμπο της Χίου, ενώ στην Αττική φέρουν το όνομα του δύο μικροί δρόμοι.

Εργογραφία

Αλέξανδρος Γκιάλας

Υπήρξε μορφωμένος με γερή θεωρητική υποδομή και μαχητής μέσα στη δίνη ενός σκληρού ιδεολογικού πολέμου στην Ελλάδα. Ονειρεύτηκε έναν καινούριο κόσμο, όπως τον περιέγραψε στους στίχους του, «..Είμαστε χαλαστάδες, άκου! χτίστες εμείς• ξεριζωτές και φυτευτές.». Το όραμα του ήταν «μια Ελλάδα του Χριστού» και στο έργο του ενσωματώνει τη θρησκευτική του πίστη αλλά και την ιδεολογία του, καθώς είχε διακηρύξει ότι ήταν εναντίον του δόγματος «η τέχνη για την τέχνη». Το σύνολο του έργο του, που μεταφράστηκε και στην Αγγλική γλώσσα, ολοκληρώθηκε την περίοδο από το 1938 έως το 1946 κι είναι σχεδόν αποκλειστικά θρησκευτικού περιεχομένου. Τα ποιήματα του είναι λυρικά, με έμμετρους, ομοιοκατάληκτους στίχους σε λαϊκή, ζωντανή δημοτική γλώσσα.

Η φιλοσοφία του του έργου του για την Ορθοδοξία συνοψίζονταν στις φράσεις: «...Θὰ δουλέψουμε, θὰ φωνάξουμε, θὰ παλέψουμε. Θὰ τοὺς κάνουμε νὰ μᾶς ἀκούσουν. Αὐτὸ πρέπει νὰ γίνει. Καὶ θὰ γίνει ὄχι μὲ τὰ μέσα τῆς πολιτείας οὔτε μὲ τὴ βοήθεια τῶν ἀρχῶν. Πρέπει νὰ εἴμαστε ἀποφασισμένοι νὰ ἀγωνιζόμαστε μέσα στὴν ἀτμόσφαιρα ὄχι τῆς ἐλεύθερης Ἐκκλησίας, ἀλλὰ τῆς Ἐκκλησίας ποὺ διετέλεσε ὑπὸ Νέρωνας καὶ Δεκίους καὶ Διοκλητιανούς. Ἂν δὲν ἀναστήσουμε μέσα στὴν ψυχή μας τὸ πνεῦμα τῶν κατακομβῶν καὶ τοῦ μαρτυρίου, εἴμαστε ἄχρηστοι γιὰ τὴ σημερινὴ ἐποχή. Ὅταν μᾶς λείψει αὐτὸ τὸ πνεῦμα, θὰ ζοῦμε ἴσως ἀνετώτερα τὴ ζωή μας, θὰ παριστάνουμε ἴσως εὐκολώτερα τὸν ἱεραπόστολο, ἀλλὰ δὲν θὰ εἴμαστε ἕνα πρᾶγμα: δὲν θὰ εἴμαστε μαθητὲς Ἐκείνου...».

Ο αριστερόχειρας Βερίτης συνεργαζόταν, αρθρογραφούσε και δημοσίευε ποιήματα και λογοτεχνικές κριτικές, από τα τέλη του 1937, στο χριστιανικό περιοδικό «Ακτίνες» [7] της «Χριστιανικής Ενώσεως Επιστημόνων» [8].

Τον απασχόλησε το αναμορφωτικό κίνημα των κολυβάδων πατέρων του Αγίου Όρους και δημοσίευσε ειδική μελέτη στην οποία υπογραμμίζει τον αγώνα και την τεράστια προσπάθεια των συγκεκριμένων μοναχών που έφυγαν διωγμένοι από τις μονές τους, επειδή επέμεναν στην ορθή εκκλησιαστική πράξη και γραμμή για την τέλεση των μνημοσύνων.

Έγραψε τα ορθόδοξα φυλλάδια

  • «Οι μεγάλοι άνδρες περί του Χριστιανισμού» και
  • «Οι σοφοί περί Θεού και Θρησκείας».
  • «Αι παλαιοντολογικαί έρευναι και η καταγωγή του ανθρώπου»,
  • «Μεγάλοι Μύσται»,
  • «Μια ματιά στο κριτικό έργο του Ροΐδη».

Γνωστότερα ποιήματα του είναι τα

  • «Ο Χριστός αρχηγός μας»,
  • «Στον τάφο σου στο Ρίμινι», αφιερωμένο στον αδελφό του Γιώργο που σκοτώθηκε εκεί το 1944,
  • «Ζητώντας το Φως»,
  • «Αλήθειες»,
  • «Ο ύμνος των φοιτητών»,
  • «Ο Αναστάσιμος»,
  • «Τρεις φωνές»,
  • «Ποιος άλλος;».

Έργα του είναι τα διηγήματα

  • «Ο Γησίλας»,
  • «Κάθε Πάσχα»,
  • «Ο φαροφύλακας».

Το 1943 δημοσίευσε στις «Ακτίνες» την εργασία του

  • «Νεομάρτυρες», στην οποία αναφέρεται στον Ελληνισμό την περίοδο της Τουρκοκρατίας και παρουσιάζει εν συντομία την εικόνα του ηρωϊσμού και της πίστεως των Ελλήνων μαρτύρων της εποχής.

Εκδόσεις

Στα 1947 τύπωσε μια ποιητική συλλογή με τίτλο

  • «Η ωδή τού Αγαπητού».

Μετά το θάνατό του κυκλοφόρησαν το 1950, τα ανέκδοτα έργα του σε τρεις ποιητικές συλλογές,

  • «Στις πηγές των υδάτων»,
  • «Με την αυγή»,
  • «Όταν ανθίζουν τα κρίνα».

Το σύνολο των ποιημάτων του εκδόθηκε σε 1 τόμο από τις εκδόσεις «Δαμασκός» το 1958, ενώ σε άλλους 2 τόμους έχει εκδοθεί το πεζό του έργο με τίτλους

  • «Άρθρα και Μελέται»,
  • «Φιλολογικά θέματα, Διηγήματα, Μορφαί».

Μετέφρασε

  • «Το ταξίδι του Εκατόνταρχου» του Ερνέστου Ψυχάρη από τη γαλλική, που κυκλοφόρησε το 1949, από τις εκδόσεις «Δαμασκός».

Ποιήματα του μελοποίησαν οι μουσικοσυνθέτες Απόστολος Βαλληνδράς [9], Δημήτριος Παναγιωτόπουλος, Ιωάννης Καψιμάλης, Σωκράτης Βενάρδος, Αμβρόσιος Χατζηαποστόλου, Ηλίας Νάνης, ενώ το ποίημά του

  • «Ο Κοινωνικός» από τη συλλογή «Η Ωδή του Αγαπητού»,

απετέλεσε το λιμπρέτο για το ομώνυμο ορατόριο της συνθέτου Ελένης Οικονομοπούλου.

Το πρώτο κριτικό κείμενο για το έργο του δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Ακτίνες» [10] τον Ιούνιο του 1948 κι είναι γραμμένο από τον Σ. Καλησπέρη, που γράφει μεταξύ άλλων· «...Πρίν ἀπ' ὅλα οἱ "Ἀκτῖνες" αἰσθάνθηκαν τόν Βερίτη ὡσάν ἀγωνιστή. Ἀπό τῆς πρώτης στιγμῆς ἐγνώρισαν τόν πιστό πού μόλις ἄρχισε ὁ ἀγώνας "ἀναλαβών τόν θυρεόν τῆς πίστεως καί περιζωσάμενος ἐν ἀληθείᾳ τήν ὀσφύν", ἐμπῆκε στόν στίβο "ἔμπλεως ζήλου καί παρρησίας". Καί διηκόνησε καί "ἠγωνίσθη τόν καλόν ἀγῶνα" μέχρι τῆς τελευταίας ἡμέρας του, μέ πλήρη συναίσθησι τῆς εὐθύνης. Ἐπολέμησε μέ ὅλη τή δύναμί του. Μέ τήν πίστι του, τόν στοχασμό, τό ταλέντο, τήν θεολογική καί φιλολογική του κατάρτισι, μέ ὅλη του τήν ψυχή..».

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Βιβλιογραφία

  • «Αλέξανδρος Γκιάλας-Γ.Βερίτης. Ο θεολόγος ποιητής», πατήρ Ηλίας Μαστρογιαννόπουλος, Αθήνα 1991.

Παραπομπές

  1. [Tο Γ του ψευδωνύμου του αντιστοιχεί στο πρώτο γράμμα του επιθέτου του δηλαδή Γκιάλας και το Βερίτης προέρχεται από τη λατινική λέξη veritas-veritatis που σημαίνει αλήθεια. Σύμφωνα με άλλη πηγή είναι το αρχικό γράμμα της λέξεως «γεωργός», κατ' επέκταση σπορέας, που παρέπεμπε στο «Καλός Σπορέας», εις ανάμνηση της ονομασίας του Ιησού Χριστού.]
  2. [Η Ελάτα είναι μικρό ημιορεινό χωριό της νοτιοδυτικής Χίου, σε απόσταση 23 χιλιομέτρων από την πόλη και πρωτεύουσα της Χίου. Παλαιά ήταν έδρα κοινότητας, αργότερα ένα από τα εννέα δημοτικά διαμερίσματα του Δήμου Μαστιχοχωρίων και σήμερα ανήκει στον Δήμο Χίου. Είναι ένα από τα 22 χωριά της νότιας Χίου όπου καλλιεργείται, και πουθενά αλλού στον κόσμο, το μαστιχόδεντρο ή μαστιχοφόρος σχίνος [Pistacia lentiscus, var. Chia] από το οποίο εξάγεται η μαστίχα. Το χωριό είναι κτισμένο σε μεσοσταθμικό υψόμετρο 190 μέτρα και το φυσικό επίνειο του είναι ο όρμος Αγία Ειρήνη με το ομώνυμο εξωκλήσι.]
  3. [Η οργάνωση «Ζωή» ιδρύθηκε το 1907 από τον αρχιμανδρίτη Ευσέβιο Ματθόπουλο ως συσπείρωση μιας ομάδας κληρικών και λαϊκών θεολόγων. Στα τέλη της δεκαετίας του 1940 έφτασε στην πλήρη ακμή της έχοντας αναδειχθεί, σε «....ευρύτατο θρησκευτικό κίνημα με απρόσμενες κοινωνικές διαστάσεις, άρτια δικτυωμένο σε επιμέρους σωματεία με αυστηρή μεθόδευση κεντρικού ελέγχου, εκπληκτικούς αριθμούς στρατευμένων μελών και ολοκληρωτικές δομές πειθάρχησης τους....». Το 1954, πέθανε ο προϊστάμενος της «Ζωής» Σεραφείμ Παπακώστας, γεγονός που προκάλεσε εσωτερικές «διαμάχες» στα ανώτερα κλιμάκια της οργανώσεως σχετικά με τη διαδοχή του. Από τη μία πλευρά βρέθηκαν οι «γέροντες», οι παλιοί συνεργάτες του ιδρυτή της «Ζωής» Ευσέβιου Ματθόπουλου, που είχαν παραγκωνιστεί τα προηγούμενα χρόνια, που υποστήριζαν την κατηχητική και κηρυκτική δραστηριότητα της, και από την άλλη όσοι επηρεάζονταν από τον Αλέξανδρο Τσιριντάνη, που επί ηγεσίας του Σεραφείμ Παπακώστας είχε αναδειχθεί σε σημαντικό στέλεχος της οργανώσεως. Οι τελευταίοι τάσσονταν υπέρ μιας πολιτικής και θρησκευτικής μεταρρυθμίσεως, την οποία η «Ζωή» με τις τεράστιες δυνατότητες και τους μηχανισμούς της θα υλοποιούσε, στην προοπτική δημιουργίας μιας ελληνικής Πολιτείας, οργανωμένης με τις πνευματικές προδιαγραφές του χριστιανικού πολιτισμού. Τότε ένας μεγάλος αριθμός στελεχών που συνιστούσαν την «παλαιά φρουρά» της οργανώσεως αποχώρησε από την αδελφότητα ιδρύοντας την οργάνωση «Σωτήρ», ενώ τα μέλη που παρέμειναν στη «Ζωή», απαλλαγμένα από τους διαφωνούντες, αντιμετώπισαν ελκυστικά την προοπτική δημιουργίας ενός «κλειστού χριστιανικού κράτους» με την άνοδο στην εξουσία όχι των ίδιων ως ατόμων, αλλά της ιδεολογίας την οποία πρέσβευαν.] «Ορθοδοξία και Δύση στη Νεότερη Ελλάδα», Χρήστος Γιανναράς, 1992, Αθήνα, σελίδα 362 κ.ε.
  4. Μιχαήλ Γκιάλας-Ο χειρουργός, ο αδελφός, ο πατέρας.
  5. Ελληνικός Νεανικός Τύπος, σελίδα 172.
  6. [«Απόστολος Βαρνάβας», Επίσημο περιοδικό της Εκκλησίας της Κύπρου, Μάρτιος-Απρίλιος 2015, σελίδα 197].
  7. [Το περιοδικό «Ακτίνες» ιδρύθηκε το 1938 από την κίνηση Θεολόγων «Ζωή». Η ύλη του καλύπτει χώρους ευρύτερους από την κηρυκτική, διδαχή, όπως Φιλοσοφία, Επιστήμη, Κοινωνικά ζητήματα και τις Τέχνες. Ψυχή του ήταν ο εθνικιστής Αλέξανδρος Τσιριντάνης, του οποίου υπήρξε στενός συνεργάτης. Μεταπολεμικά έφτασε τους 40.000 συνδρομητές και αποτέλεσε το επίσημο όργανο της «Ενώσεως Χριστιανών Επιστημόνων», που ιδρύθηκε το 1946.] «Ορθοδοξία και Δύση στη Νεότερη Ελλάδα», Χρήστος Γιανναράς, 1992, Αθήνα, σελίδα 373
  8. «Χριστιανική Ένωσις Επιστημόνων»
  9. Αλέξανδρος Γκιάλας, Γ. Βερίτης (Στιχουργός)
  10. Περιοδικό «Ακτίνες»