Αγαπητός Τσοπανάκης

Από Metapedia
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Ο Αγαπητός [Άκης], Γ. Τσοπανάκης, γλωσσολόγος και ομότιμος καθηγητής της Φιλολογικής Σχολής [1] στο Αριστοτέλειο πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, που διατέλεσε το 1998 πρόεδρος [2] της Ακαδημίας Αθηνών της οποίας ήταν τακτικό μέλος [3] από το 1983, γεννήθηκε τον Ιούνιο του 1908 στο χωριό Σάλακος της Ρόδου και πέθανε [4] στις 27 Οκτωβρίου 2005 στη Ρόδο. Η κηδεία του έγινε στις 28 Οκτωβρίου στο νεκροταφείο του δ.δ. Σαλάκου στο δήμο Ρόδου.

Αγαπητός Τσοπανάκης

Βιογραφία

Πήγε δημοτικό σχολείο στη Σάλακο όμως το τελείωσε στο χωριό Απόλλωνα, και από το 1919 έως το 1924 φοίτησε στο Βενετόκλειο Γυμνάσιο της Ρόδου και στη συνέχεια, από το 1924 έως το 1929 που πήρε το πτυχίο του, φοίτησε στη Φιλοσοφική Σχολή, στο Πανεπιστήμιο Aθηνών. Παρακολούθησε μαθήματα γλωσσολογίας, φωνητικής αρχαίων γλωσσών, σανσκριτικών, ιταλικής γλώσσας και λογοτεχνίας, καθώς και κλασσικής φιλολογίας το 1931, στο Πανεπιστήμιο της Πίζας, με καθηγητή τον Κλεμέντε Μέρλο και το 1932 αναγορεύτηκε διδάκτορας, με θέμα της εργασίας του τη φωνητική των ροδιακών ιδιωμάτων, [La fonetica delle parlate de Rodi]. Με την διατριβή του, εξασφάλισε το δικαίωμα να συμμετάσχει σε διαγωνισμό πτυχιούχων και πέτυχε να καταλάβει μια από τις τέσσερις θέσεις εσωτερικών σπουδαστών για φιλολόγους, στη σχολή «Scuola Normale Superiore» της Πίζας, από την οποία απέκτησε το «diploma di perfezionamento» το 1933, όταν υπέβαλλε εργασία για το ιδίωμα της Χάλκης.

Ως καθηγητής δίδαξε από το το 1933 έως το 1936 σε γυμνάσιο στη Pόδο, ενώ τη χρονιά εκείνη συνελήφθη από τις αρχές στο υπό Ιταλική κατοχή νησί, για την πατριωτική του δράση, και εκτοπίστηκε σε χωριό στην Iταλία. Υπηρέτησε την ελληνική κοινότητα στο ημιγυμνάσιο του Xαρτούμ στο Σουδάν, όπου δίδαξε Ελληνικά και στη συνέχεια επέστρεψε στην Ελλάδα και δίδαξε από το 1937 στο Β' Γυμνάσιο Αρρένων Θεσσαλονίκης.

Στα χρόνια της Κατοχής, υπηρέτησε ως φιλόλογος στο Τραμπάντζειο Γυμνάσιο Σιάτιστας και ως γνώστης των ηθών, εθίμων και του γλωσσικού ιδιώματος της περιοχής, δημοσίευσε [5] μελέτη στο περιοδικό της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών «ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΑ 2». Το 1944 έγινε υφηγητής Γλωσσολογίας και δίδαξε νεοελληνική γραμματική στους φοιτητές από το 1945 ως το 1948, το 1950 εκλέχτηκε έκτακτος, το 1955 εξελέγη καθηγητής στη Β' έδρα της Αρχαίας Ελληνικής Φιλολογίας στη φιλοσοφική σχολή του Α.Π. Θεσσαλονίκης, όπου δίδαξε ως το 1973, ενώ τα χρόνια 1959 και 1960 διετέλεσε Κοσμήτορας της Φιλοσοφικής Σχολής και τα έτη 1964-1965 μέλος της συγκλήτου. Παράλληλα διηύθυνε την Επιστημονική Επετηρίδα της Σχολής από το 1955 ως το 1973, [τόμοι Ζ'-ΙΑ΄] και υπήρξε πρόεδρος από το 1960 ως το 1973, του Εποπτικού Συμβουλίου του Ινστιτούτου Ξένων Γλωσσικών και Φιλολογιών της Σχολής. Την περίοδο 1978-1979 δίδαξε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Kρήτης στο Ρέθυμνο, και συνέβαλλε στην οργάνωση και στελέχωσή της, ενώ υπήρξε εκλέκτορας για την εκλογή των πρώτων καθηγητών της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης.

Διακρίσεις

Ήταν μέλος από το 1960 έως το 1979 και ενδιάμεσα το διάστημα από το 1970 έως το 1974, υπήρξε πρόεδρος του Δ.Σ. στο «Ίδρυμα Μανόλης Τριανταφυλλίδης», ενώ συμμετείχε και σε επιτροπές του Yπουργείου Παιδείας για τη Mέση Eκπαίδευση. Πήρε μέρος σε διάφορα συνέδρια, όπως στο διεθνές βυζαντινολογικό Θεσσαλονίκης, το 1958 στο διεθνές ονοματολογικό Μονάχου, το 1959 στο διεθνές κλασικών σπουδών Λονδίνου, ενώ το 1963 με υποτροφία της αμερικανικής κυβερνήσεως, από το ίδρυμα Fulbright, συμμετείχε σε ερευνητικό πρόγραμμα στο Υale University στο Νew Ηaνen στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής και εκεί συνέγραψε την πραγματεία «Homeric Researchers – From the Prosodic Irregularity to the Construction of the Verse».

Ήταν μέλος της επιτροπής που συγκρότησε το 1975 το Υπουργείο Παιδείας, για τη σύνταξη της νεοελληνικής Γραμματικής και ως πρόεδρος επιτροπής που διατύπωσε την τελική μορφή του Συντακτικού της Νέας Ελληνικής, για χρήση των μαθητών γυμνασίου. Το 1983 εκλέχτηκε μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, [έδρα Κλασικής Ελληνικής Φιλολογίας], και ανέλαβε την εποπτεία του Ιστορικού Λεξικού της Κοινής Νέας Ελληνικής και των Νεοελληνικών Διαλέκτων.

Ήταν επίτιμο μέλος [6] της Ενώσεως Συντακτών Ημερήσιων Εφημερίδων Μακεδονίας –Θράκης, [Ε.Σ.Η.Ε.Μ.-Θ.], και ιδρυτικό μέλος του Βαλκανικού Κέντρου Τύπου, στο οποίο συμμετείχε και ως μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου. Ήταν επίσης ένα από τα ιδρυτικά μέλη του συλλόγου Δωδεκανησίων Βόρειας Ελλάδας [7] που ιδρύθηκε το 1984 από επιφανείς Δωδεκανήσιους που ζούσαν κυρίως στη Μακεδονία και τη Θράκη. Είχε δωρίσει [8] στη Σαλάκο, το «Λαογραφικό σπίτι», το οποίο διαμορφώθηκε για να στεγάσει διάφορα αρχαία αντικείμενα από τη ζωή των ντόπιων κατοίκων.

Εργογραφία

Τα σημαντικότερα από τα συγγράμματά του είναι:

  • «Νεοελληνική Γραμματική», [9] στην οποία ασχολείται κυρίως με την κλίση και την παραγωγή των λέξεων και κυκλοφόρησε το 1994 σε τόμο 815 σελίδων,

από τον θεσσαλονικιώτικο εκδοτικό οίκο «Κυριακίδη» και την αθηναϊκή «Εστία».

  • «La phοnetique des parlers de Rhοdes», το 1940, [«Η φωνητική των Ροδιακών ιδιωμάτων»], που μεταφράστηκε και στα γαλλικά,
  • «Συμβολή στην έρευνα των ποιητικών λέξεων: «Αι Γλώτται», το 1948,
  • «Κοινή-Ροδιακά ιδιώματα», το 1948,
  • «Το ιδίωμα της Χάλκης Δωδεκανήσου», το 1949. Τα ιδιώματα και οι διάλεκτοι της ελληνικής γλώσσας, [Kύπρος, Xάλκη, Pόδος, Mακεδονία, Kάτω Iταλία], αποτέλεσαν αντικείμενα ιδιαίτερων μελετών του καθώς και η γλώσσα αλλά και το λεξιλόγιο σημαντικών συγγραφέων, όπως οι Νικόλαος Καζαντζάκης [10] , Αριστοτέλης Βαλαωρίτης [11] [12] και Αδαμάντιος Κοραής.
  • «Ερμηνευτικά και διορθωτικά στο κείμενο του Διγενή Ακρίτα», το 1960,
  • «Μικρή συμβολή στην εξέλιξη του ελληνικού φωνηεντισμού», το 1960,
  • «Ο δρόμος προς την δημοτική», [13] το 1982,
  • «Προβλήματα της δημοτικής», το 1987,
  • «Ροδιακά γλωσσοϊστορικά μελετήματα», το 1992,
  • «Αντί χρυσέων», το 1995,
  • «Εισαγωγή στον Όμηρο», το 1998.

Έχει δημοσιεύσει πολλές μελέτες σε ελληνικά και ξένα περιοδικά, οι περισσότερες είναι συγκεντρωμένες σε δύο ογκώδεις τόμους με τίτλο «Συμβολές στην ιστορία της Ελληνικής γλώσσας» και έχει κάνει μεταφράσεις σημαντικών ξένων έργων, όπως η «Γλωσσολογία» του Albin Lesky, που αναφέρονται στην αρχαία ελληνική φιλολογία.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Παραπομπές