Αμερικανικός εξαιρετισμός

Ο πολιτικός όρος Αμερικανικός εξαιρετισμός (αγγλικά: American exceptionalism) αναφέρεται στο σύνολο τριών εθνικιστικών ιδεολογικών ρευμάτων που κυριαρχούν σε μεγάλα τμήματα του πληθυσμού και επιφανών πολιτικών στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής. Σεαυτόν συνοψίζει η πεποίθησημέςρους ή όλου του πληθυσμού τους πως οι ΗΠΑ πρεσβεύουν μια ξεχωριστή αξιακή υπόσταση από τον υπόλοιπο κόσμο, σε πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο.

Αμερικανική πρόοδος (John Gast)

Κατευθυντήριες αρχές

Συγκεκριμένα, ο Αμερικανικός εξαιρετισμός στηρίζεται στις ακόλουθες βασικές αρχές:

• Η ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής είναι, εκ των πραγμάτων, διαφορετική από αυτή των άλλων εθνών,
• Οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής. έχουν τη μοναδική αποστολή να αλλάξουν τον κόσμο,
• Η ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής αλλά και το καθήκον τους, τις καθιστούν ανώτερες από τις άλλες εθνότητες.

Ιστορική ανδρομή

Η πεποίθηση περί του Αμερικανικού εξαιρετισμού εδραιώθηκε στη συλλογική συνείδηση των Η.Π.Α.από το 1776, μετά τη νίκη επί της Βρετανικής Αυτοκρατορίας. Στοχαστές όπως οι Τζον Λοκ και Τόμας Πέιν, αλλά και η ίδια η πίστη του πουριτανικού δόγματος οδήγησαν τους πρώτους Αμερικανούςστην ιδέα πως ο «παλαιός» κόσμος της Ευρώπης αποτελούσε απειλή -αν και οι ίδιοι ήταν Ευρωπαίοι άποικοι. Ως λογικό επακόλουθο, οι ΗΠΑ έπρεπε να αποτελέσουν κοινωνικό, πολιτικό και οικονομικό παράδειγμα για την Ευρώπη. Είναι η διχογνωμία “Ευρώπη” έναντι “Αμερικής” η δοκιμασία από την οποία διαμορφώθηκε, αρχικά, ο αμερικανικός εξαιρετισμός.

Ιδεολογική προέλευση

Σε κήρυγμα του το 1630 ο Τζον Ουίνθορπ, κυβερνήτης της Αποικίας του Κόλπου της Μασαχουσέτης, καλούσε τους νέους αποίκους Προσκυνητές που κατευθύνονταν προς τη Μασαχουσέτη να μείνουν πιστοί στο στενό μονοπάτι του πουριτανισμού. Το κήρυγμα του που είχε παραμεληθεί για αιώνες αναστήθηκε τη δεκαετία του 1940 από ακαδημαϊκούς του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ που ασχολούνταν με μιας μορφής πνευματικής αποκαταστάσεως της πουριτανικής σκέψεως. Φαίνεται όμως πως ο Ουίνθορπ δεν αναφερόταν στο έθνος, αλλά σε μια διακριτή κοινότητα Άγγλων Προτεσταντών.

Η βασική πηγή του αμερικανικού εξαιρετισμού είναι ο ακραία φιλελεύθερος χαρακτήρας της χώρας και η ιδεολογία ενός τρόπου ζωής που περιστρέφεται γύρω από την πολιτική, την οικονομική και την κοινωνική ελευθερία. Σύμφωνα με την ανάλυση του Αβραάμ Λίνκολν, όπως την εξέφρασε το 1863, στην ομιλία στο Γκέτισμπεργκ, οι Αμερικανοί έχουν το καθήκον να εξασφαλίσουν ότι:

«...η διακυβέρνηση του λαού, από τον λαό, για τον λαό δεν θα εκλείψει από τη γη...»

Βασικές αρχές

Συνεπώς, η ιδέα του εξαιρετισμού ανάγεται στην εποχή της κηρύξεως, της αναδύσεως και τελικά της επικρατήσεως της Αμερικανικής Επαναστάσεως και αναπτύσει μια μοναδική ιδεολογία, τον «Αμερικανισμό», που έχει ως βάσεις του:

• την ελευθερία του ατόμου,
• την ισότητα,
• την ατομικότητα,
• το ρεπουμπλικανισμό,
• τη δημοκρατία,
• την ελευθερία των επιχειρηματικών συναλλαγών.

Επινόηση του όρου

Αναφέρεται ότι ο Βέρνερ Σόμπαρτ, ο Γερμανός σοσιαλιστής των αρχών του 1900, επινόησε τον όρο, όμως ο Σόμπαρτ ισχυρίστηκε, απλώς, ότι ο καπιταλισμός των Η.Π.Α., και η αφθονία του, τις μετέτρεψαν, μόνο προσωρινά, σε δύσβατο έδαφος για την ανάπτυξη των σοσιαλιστικών ιδεών. Ο Γάλλος Αλεξίς ντε Τοκβίλ φέρεται να είναι αυτός που επινόησε τον όρο τη δεκαετία του 1830, αν και μόνο μια και μοναδική φορά αποκάλεσε την αμερικανική κοινωνία «εξαιρετική», to 1831, και ήταν ο πρώτος συγγραφέας που περιέγραψε τη χώρα ως «εξαιρετικά». Ο Τοκβίλ υποστήριξε ότι οι Αμερικανοί δεν είχαν κουλτούρα και επιστήμη, αλλά μπορούσαν να βασιστούν στους Αγγλοσάξονες, δηλαδή στη Βρετανία, για να τους παράσχουν ανώτερες μορφές πολιτισμού. Εξέτασε τους θεσμούς και τις ηθικές συμπεριφορές των Η.Π.Α. ως δομικές τάσεις των δημοκρατικών κοινωνιών και θεώρησε πως ήταν ο προάγγελος ενός μέλλοντος που περιελάμβανε απλώς τον πιθανό εκδημοκρατισμό της Ευρώπης. Ο Τοκβίλ μελέτησε τις Η.Π.Α. μόνο ως μοντέλο δημοκρατικής κοινωνίας, που η λειτουργία της έπρεπε να γίνει κατανοητή, επειδή η ιδέα εξαπλωνόταν.

Εξαιρετισμός & Θρησκεία

Η Εκκλησία του Ιησού Χριστού των Αγίων των Τελευταίων Ημερών [Εκκλησία των Τελευταίων Ημερών] πιστεύει ότι η Αμερική, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών, είναι ένα μοναδικό μέρος που κατοικείται από έναν εκλεκτό λαό και οι Ιθαγενείς Αμερικανοί, τουλάχιστον εν μέρει, αποτελούνται από Λαμανίτες και Μορμόνους για ένα μοναδικό πεπρωμένο, συνδέοντας τις Ηνωμένες Πολιτείες με τη βιβλική γη της επαγγελίας στο Βιβλίο του Μόρμον, με το Σύνταγμα των Ηνωμένων Πολιτειών να είναι θεόπνευστο. Ο Τζόζεφ Σμιθ υποστήριξε ότι η χιλιετής Νέα Ιερουσαλήμ επρόκειτο να χτιστεί στην Αμερική (10ο Άρθρο της Πίστεως) και ανέφερε ότι ο Θεός είπε

«δεν είναι σωστό να είναι κανείς άνθρωπος σκλάβος ο ένας στον άλλον. Και για αυτόν τον σκοπό έχω θεσπίσει το Σύνταγμα αυτής της γης, δια των χειρών σοφών ανδρών τους οποίους ανύψωσα για αυτόν ακριβώς τον σκοπό, και λύτρωσα τη γη με την έκχυση αίματος».

Αν και επίσημα αποφεύγονται από την Εκκλησία των Τελευταίων Ημερών [Latter day Saints] οι φονταμενταλιστές Μορμόνοι πιστεύουν στην Προφητεία του Λευκού Αλόγου, η οποία υποστηρίζει ότι οι Μορμόνοι θα είναι αυτοί που θα κληθούν να διατηρήσουν το Σύνταγμα καθώς κρέμεται «από μια κλωστή».

Πολλοί Πουριτανοί με αρμινιανές τάσεις ασπάστηκαν μια μέση λύση μεταξύ του αυστηρού καλβινιστικού προορισμού και μιας λιγότερο περιοριστικής θεολογίας της Θείας Πρόνοιας. Πίστευαν ότι ο Θεός είχε κάνει διαθήκη με τον λαό τους και τους είχε επιλέξει για να αποτελέσουν πρότυπο για τα άλλα έθνη της Γης. Ένας ηγέτης των Πουριτανών, ο John Winthrop, εξέφρασε μεταφορικά αυτή την ιδέα ως «Πόλη πάνω σε έναν λόφο: η πουριτανική κοινότητα της Νέας Αγγλίας θα πρέπει να χρησιμεύσει ως πρότυπο για τον υπόλοιπο κόσμο». Αυτή η μεταφορά χρησιμοποιείται συχνά από τους υποστηρικτές της ιδιαιτερότητας. Οι ηθικολογικές αξίες των Πουριτανών παρέμειναν συστατικό της εθνικής ταυτότητας εδώ και αιώνες, ενώ ο Eric Luis Uhlmann του Πανεπιστημίου Northwestern υποστηρίζει ότι οι πουριτανικές αξίες τελικά υιοθετήθηκαν από όλους τους άλλους Αμερικανούς.

Σύγχρονη εποχή

Στην πραγματικότητα, ήταν ο Ιωσήφ Στάλιν, ή οι οπαδοί του, που, το 1929, έδωσαν το όνομα . Τότε οι Ρώσοι κομμουνιστές χρησιμοποίησαν τον όρο για να καταδικάσουν τις αιρετικές απόψεις του Αμερικανού κομμουνιστή Τζέι Λάβστοουν ο οποίος, στα τέλη της δεκαετίας του 1920, υποστήριξε ότι η καπιταλιστική οικονομία των Η.Π.Α. δεν προώθησε την επαναστατική στιγμή, όπως είχαν υποστηρίξει οι μαρξιστές. Το Αμερικανικό Κομμουνιστικό Κόμμα εξεδίωξε τον Λάβστοουν, όμως οι οπαδοί του και οι πρώην τροτσκιστές στις Η.Π.Α. υιοθέτησαν τον όρο του εξαιρετισμού και, τελικά, την ιδέα ότι οι ΗΠΑ θα απέφευγαν οριστικά το σοσιαλιστικό στάδιο αναπτύξεως .

20ος αιώνας

Με αρχή τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο όταν ο Πρόεδρος Γούντροου Γουίλσον έθεσε τις ΗΠΑ στο πλευρό των Συμμάχων, ο χαρακτήρας του αμερικανικού «εξαιρετισμού» μεταβλήθηκε καθολικά. Σε μια φράση που έμεινε στην ιστορία, ο ιδεαλιστής Γουίλσον εξέφρασε την πεποίθηση του πως ο «εξαιρετισμός» των Η.Π.Α. ήταν ταυτόσημος με την αποστολή τους να «κάνουν τον κόσμο ασφαλή για τη Δημοκρατία» πολεμώντας τα απολυταρχικά καθεστώτα των Κεντρικών Δυνάμεων. Για τον Γουίλσον, οι ΗΠΑ ήταν ηθικά υποχρεωμένες, πέρα από παράδειγμα, να εξάγουν ενεργά τις αξίες της Δημοκρατίας, της Ελευθερίας αλλά και της ελεύθερης αγοράς, μέσω ενεργούς παρουσίας τους όπου παρίστατο ανάγκη.

Ακολούθησε μια σχετικά μικρή περίοδος Αμερικανικού απομονωτισμού ώσπου οι Η.Π.Α. επέστρεψαν ως υπερδύναμη κατά τον Β' Παγκόσμιο και ηγήθηκαν μετά το πέρας του αλλά και στη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, των χωρών που αντιπάλεψαν με την Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών. Τόσο ο Ρούζβελτ όσο και ο Τρούμαν επικαλέστηκαν τις αξίες του Αμερικανικού «εξαιρετισμού», στηρίζοντας την ίδρυση και συμμετοχή στο ΝΑΤΟ και στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, καθώς και τη σημαντικότατη οικονομική συνεισφορά τους στη μεταπολεμική ευρωπαϊκή ανοικοδόμηση με το σχέδιο Μάρσαλ. Με την αμερικανική προστασία και υποστήριξη, η Ευρώπη ξεκίνησε την πορεία της Ευρωπαϊκής ενοποιήσεως η οποία πιθανόν δεν θα είχε θα είχε συμβεί χωρίς την ενεργή παρουσία των ΗΠΑ. Η παρουσία τους εδραίωσε την πίστη των Ευρωαπαίκών κρταών σε έναν κοινό αξιακό κώδικα, τόσο σε πολιτικό όσο και σε οικονομικό επίπεδο. Το αποτέλεσμα της ΕυρωπαΊκής ενοποιήσεως δικαίωσε τη θρησκευτική αφοσίωση των Η.Π.Α. στις αξίες που πρεσβεύουν ως ένα «εξαιρετικό» έθνος.

Σε μια ομιλία του 1961, ο Αμερικανός Πρόεδρος Τζον Φ. Κένεντι, φοιτητής του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, επηρρεασμένος από τους Αμερικανιστές καθηγητές του, χρησιμοποίησε τη φράση «φάρος ελπίδας» του Τζον Ουίνθορπ. Αργότερα, ο Πρόεδρος Ρόναλντ Ρήγκαν αρνούμενος να αποδεχτεί τη νωθρότητα της προεδρίας του Τζίμι Κάρτερ ή τα ποινικής φύσεως αδικήματα του Ρίτσαρντ Νίξον ως το καλύτερο που μπορούσαν να κάνουν οι Αμερικανοί, προώθησε την εικόνα των Η.Π.Α. ως έναν «λαμπερό φάρο ελπίδας». Η ιδέα αυτή επικράτησε στην πολιτική ρητορική στις δεκαετίες του 1970 και του 1980, καθώς ο Ρίγκαν προσπαθούσε να αναδημιουργήσει τη χώρα.

21ος αιώνας

Είναι όμως προφανές πως αν και η ιδέα του Αμερικανικού εξαιρετισμού είναι εμφανέστατη στην οικονομία, στην εσωτερική και στην εξωτερική πολιτική, στις διμερείς αλλά και στις διεθνείς σχέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, μέχρι σχεδόν το 2000 λίγοι Αμερικανοί πολίτες είχαν ακούσει και είχαν γνώση αυτού του όρου. Μετά τις επιθ΄σεις τους Δίδυμους Πύργους της Νέας Υόρκης, στις 11 Σεπτεμβρίου 2001, οι ομιλίες του Τζορτζ Μπους, των μελών της κυβερνήσεως του αλλά και των στελεχών του Ρεπουμπλικανικού κόμματος επιβεβαίωσαν τη ριζοσπαστική ιδιαιτερότητα των Η.Π.Α. με μια νέα πολεμική εναντίον όλων αυτών, κυρίως οι ισλαμιστές τρομοκράτες, που απειλούν τις ελευθερίες ων Αμερικανών καθώς μισούν και επιθυμούν να σκοτώσουν Αμερικανούς επειδή ζήλευαν αυτή την εξαίρετη κληρονομιά τους.

Πρόεδρος Ομπάμα

Τον Απρίλιο του 2009, ο Πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα απάντησε σε ερώτηση δημοσιογράφου στο Στρασβούργο με την εξής δήλωση:

«Πιστεύω στην αμερικανική ιδιαιτερότητα, όπως ακριβώς υποψιάζομαι ότι οι Βρετανοί πιστεύουν στην βρετανική ιδιαιτερότητα και οι Έλληνες πιστεύουν στην ελληνική ιδιαιτερότητα. {...} Δεν βλέπω καμία αντίφαση μεταξύ της πεποίθησης ότι η Αμερική έχει έναν συνεχή εξαιρετικό ρόλο στην καθοδήγηση του κόσμου προς την ειρήνη και την ευημερία και της αναγνωρίσεως ότι η ηγεσία είναι επιβεβλημένη, εξαρτάται από την ικανότητά μας να δημιουργούμε συνεργασίες, επειδή δεν μπορούμε να λύσουμε αυτά τα προβλήματα μόνοι μας».

Ο Ρεπουμπλικανός Μιτ Ρόμνεϊ επιτέθηκε κατά του Ομπάμα και υποστήριξε ότι δεν πιστεύει στην αμερικανική ιδιαιτερότητα. Ο πρώην κυβερνήτης του Αρκάνσας, Μάικ Χάκαμπι, δήλωσε ότι:

«...η κοσμοθεωρία του Ομπάμα είναι δραματικά διαφορετική από οποιονδήποτε πρόεδρο, Ρεπουμπλικάνο ή Δημοκρατικό, που είχαμε... Μεγάλωσε περισσότερο ως παγκοσμιοποιητής παρά ως Αμερικανός. Το να αρνηθούμε την αμερικανική ιδιαιτερότητα ισοδυναμεί στην ουσία με το να αρνηθούμε την καρδιά και την ψυχή αυτού του έθνους».

Ο Ομπάμα επέμεινε στις απόψεις του και σε μια ομιλία του, στις 10 Σεπτεμβρίου 2013, για την κρίση στη Συρία είπε:

«... ωστόσο, όταν, με μέτρια προσπάθεια και ρίσκο, μπορούμε να αποτρέψουμε τα παιδιά από το να πεθάνουν από δηλητηρίαση με αέρια και έτσι να κάνουμε τα παιδιά μας ασφαλέστερα μακροπρόθεσμα, πιστεύω ότι πρέπει να δράσουμε {....} Αυτό κάνει την Αμερική διαφορετική. Αυτό μας κάνει εξαιρετικούς».

Την επόμενη μέρα ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν δημοσίευσε ένα άρθρο γνώμης στους New York Times όπου, μεταξύ άλλων, γράφει:

«Είναι εξαιρετικά επικίνδυνο να ενθαρρύνουμε τους ανθρώπους να βλέπουν τον εαυτό τους ως εξαιρετικούς, όποιο και αν είναι το κίνητρο.... Είμαστε όλοι διαφορετικοί, αλλά όταν ζητάμε τις ευλογίες του Κυρίου, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο Θεός μας δημιούργησε ίσους».

Ρεπουμπλκανικό Κόμμα

Η αμερικανική ιδιαιτερότητα αποτελεί βασικό στοιχείο της πλατφόρμας του Ρεπουμπλικανικού κόμματος ήδη από το 2012. Η πλατφόρμα που υιοθετήθηκε το 2016 ορίζει τον Αμερικανικό εξαιρετισμό ως

«την ιδέα ότι οι ιδέες και οι αρχές μας ως έθνος μας δίνουν μια μοναδική θέση ηθικής ηγεσίας» και επιβεβαιώνει ότι οι ΗΠΑ πρέπει επομένως να «ανακτήσουν τη φυσική τους θέση ως ηγέτες του ελεύθερου κόσμου».

Λίγα χρόνια αργότερα, την 31η Αυγούστου 2016, στην ίδια θέση προσχώρησε και η Χίλαρι Κλίντον που χρησιμοποίησε τον όρο Αμερικανικός εξαιρετισμός σε μια ομιλία της.

Πρόεδρος Τραμπ

Ο Ντόναλντ Τραμπ, ο εμπνευστής της πολιτικής «Πρώτα η Αμερική», έδωσε έμφαση στον αμερικανικό εθνικισμό και τη μονομέρεια, αν και με μεγαλύτερη επιμονή στη μη παρέμβαση. Ορισμένοι αριστεροί Αμερικανοί σχολιαστές, ενδεικτικά η Σερλ Σβένινγκερ, συνιδρύτρια του Ιδρύματος Νέας Αμερικής, συμφωνούν με τη στάση του Τραμπ. Η Σερλ σε ένα συμπόσιο του περιοδικού Nation το 2016 παρατήρησε:

«Ο Τραμπ θα επαναπροσδιόριζε την αμερικανική ιδιαιτερότητα θέτοντας τέλος στο νεοφιλελεύθερο/νεοσυντηρητικό παγκοσμιοποιητικό σχέδιο που υποστηρίζουν η Χίλαρι Κλίντον και πολλοί Ρεπουμπλικάνοι». 

Ο Τραμπ στην ομιλία του στην τελετή της ορκομωσίας του το 2025, δήλωσε ότι «η Αμερική σύντομα θα είναι μεγαλύτερη, ισχυρότερη και πολύ πιο εξαιρετική από ποτέ». Ο Τραμπ αποδείχθηκε ένθερμος υποστηρικτής του Αμερικανικού εξαιρετισμού και στη διάρκεια της δεύτερης θητείας του δήλωσε:

«Από εδώ και εμπρός, «Πρώτα η Αμερική». Θα επιδιώξουμε να έχουμε καλές και φιλικές σχέσεις με τα άλλα έθνη του κόσμου, με την προϋπόθεση ότι έχουμε το δικαίωμα να βάλουμε πρώτα τα δικά μας συμφέροντα. {.....} δεν σκοπεύουμε να επιβάλουμε τον τρόπο ζωής μας σε κανέναν, θέλουμε απλώς να αποτελέσουμε παράδειγμα για όλους τους άλλους».

Στις μέρες μας, πολλοί Αμερικανοί συντηρητικοί πιστεύουν πως ο αμερικανικός εξαιρετισμός είναι λόγος και δικαιολογία ώστε η χώρα τους να αγνοεί το διεθνές δίκαιο και τη διεθνή γνώμη, με δικαίωμα να εισβάλλει σε άλλες χώρες και να επιβάλλει κυβερνήσεις αρεστές στα συμφέροντα και στην Αμερικανική εξωτερική πολιτική. Ο Σέιμουρ Μάρτιν Λίπσετ, καθηγητής-πολιτικός κοινωνιολόγος του Στάνφορντ, έμελέτησε σε όλη τη διάρκεια του επιστημονικού του βίου τους παράγοντες που οδήγησαν στον αμερικανικό εξαιρετισμό και ως το θάνατό του το 2006, υποστήριζε με σθεναρό τρόπο ότι οι ΗΠΑ δεν υπόκεινται στους ιστορικούς κανόνες όλων των άλλων εθνών.

Εν τέλει, σε πρακτικό επίπεδο, οι αξιακές επικλήσεις του Αμερικανικού εξαιρετισμού εξαϋλώνονται μπροστά στο εθνικό συμφέρον, και η εξωτερική πολιτική των Η.Π.Α. καθορίζεται από συγκεκριμένους ποικίλους στόχους, αντί για ηθικές προσεγγίσεις και η ιδέα συνδέθηκε με την παγκόσμια στρατιωτική και πολιτική ηγεμονία των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής. Η ιδέα του Αμερικανικού εξαιρετισμού έχει πλέον υποστηρικτές όχι μόνο στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα, που κάποτε ήταν ο κύριος υποστηρικτής του καθώς και ορισμένοι Δημοκρατικοί υιοθετούν τις ιδέες και εκφράζονται στη γλώσσα του εξαιρετισμού ως συνεκτικό δόγμα του Αμερικανικού έθνους.

Πηγές

• [American Exceptionalism: A Double-edged Sword Seymour Martin Lipset]
• [Αμερικανικός εξαιρετισμός, από τον Στάλιν με αγάπη news247.gr, ΑΝΘΗ ΚΟΥΤΣΟΥΜΠΟΥ, 05 Μαρτίου 2022, 07:10]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

• [Οι δύο πλευρές του εξαιρετισμού (Εφημερίδα «Τα Νέα», έντυπη έκδοση) Τζόζεφ Νάι, Σχoλή Δημόσιας ΔιοικήσεωςΠανεπιστημίου Χάρβαρντ]
• [Ο αμερικανικός οικονομικός εξαιρετισμός Θεόδωρος Πελαγίδης, (Εφημερίδα «Το Βήμα», έντυπη έκδοση)]

Παραπομπές

ΜΕΤΑΠΑΙΔΕΙΑ: η ΕΛΛΗΝΙΚΗ εναλλακτική εγκυκλοπαίδεια

Έκδοση της Metapedia.org