Ιβάν Ιλίιν

Ο Ιβάν Αλεξάντροβιτς Ιλίιν (Ρωσικά: Иван Александрович Ильин, Αγγλικά: Ivan Aleksandrovich Ilyin), Ρώσος εθνικιστής, ο κορυφαίος θεωρητικός του ρωσικού εθνικισμού κατά τον Μεσοπόλεμο, σφοδρός αντικομμουνιστής, νομικός, θρησκευτικός και πολιτικός φιλόσοφος, αναλυτής, στοχαστής και δημοσιογράφος, απολογητής του φασισμού και ένας από τους ιδεολογικούς αναβιωτές του, υμνητής του Μπενίτο Μουσολίνι και του Αδόλφου Χίτλερ (σε πρώιμα στάδια), ο αγαπημένος φιλόσοφος του Βλαντίμιρ Πούτιν και σχεδόν ολόκληρης της σύγχρονης ρωσικής διανοήσεως, γεννήθηκε στις 28 Μαρτίου/9 Απριλίου 1883 και πέθανε στις 21 Δεκεμβρίου 1954 στην Ελβετία.

Βιογραφία

Οικογένεια

Ο Ιβάν Ιλίιν ήταν παιδί στης Αργυρής Περιόδου, δηλαδή της ύστερης αυτοκρατορίας της δυναστείας των Ρομαφώφ [Romanov]. Ο πατέρας του ήταν Ρώσος ευγενής, η μητέρα του ήταν Γερμανίδα προτεστάντης στο θρήσκευμα που είχε ασπαστεί την Ορθόδοξη Χριστιανική πίστη.

Σπουδές

Ο Ιβάν φοίτησε στη Μόσχα μεταξύ 1901 και 1906, όπου το πραγματικό αντικείμενο των σπουδών του ήταν η φιλοσοφία, με αντικείμενο την ηθική σκέψη του Εμμάνουελ Καντ [Immanuel Kant].

Πανεπιστημιακή σταδιοδρομία

Ο Ρωσοϊαπωνικός Πόλεμος του 1905 φαίνοτσν να δημιουργεί συνθήκες κατάλληλες για μια επανάσταση και ο Ιλίιν που υπερασπίστηκε το δικαίωμα της ελεύθερης συναθροίσεως μετέφρασε, μαζἰ με την φίλη του Natalia Vokach, ένα γερμανικό αναρχικό φυλλάδιο στα ρωσικά. Τελικά, ο τσάρος εξαναγκάστηκε να παραχωρήσει νέο σύνταγμα με απόρροια τη δημιουργία νέου ρωσικού κοινοβουλίου. Το 1909 ο Ιβάν προσλήφθηκε από το πανεπιστήμιο τς Μόσχας για να διδάξει νομική και το 1910 δημοσίευσε άρθρο, που δημοσιύθηκε το 1913 μεταφρασμένο και στα γερμανικά πάνω στις εννοιολογικές διαφορές μεταξύ νόμου και εξουσίας.

ΟΟ Ιβάν διατηρούσε αμφιβολίες για το κατά πόσο η ιστορική αλλαγή στην τσαρική Ρωσία ήταν απλά ζήτημα του Πνεύματος. Έβρισκε τους Ρώσους, ακόμη και εκείνους της δικής του τάξεως και περιβάλλοντος στη Μόσχα, να είναι αηδιαστικά σαρκικούς και σε συζητήσεις για τη φιλοσοφία και τη πολιτική, το 1910, κατηγόρησε τους αντιπάλους του για «σεξουαλική διαστροφή».

Πολιτική δράση

Ο Ιβάν Ιλίιν συνελήφθη έξι φορές από τις σοβιετικές αρχές, μετά την επικράτηση των μπολσεβίκων το 1917, ενώ απέφυγε την εκτέλεση χάρις στην εκτίμηση του Λένιν για το έργο του στον Χέγκελ. Το φθινόπωρο του 1922 περιλαμβάνονταν μεταξύ των 160 ανεπιθύμητων διανοουμένων που απελάθηκαν από την Ρωσία του Λένιν και των μπολσεβίκων με τα αποκαλούμενα «πλοία των φιλοσόφων» και αρχικά εγκαταστάθηκε στο Βερολίνο. Έκτοτε δεν επίστρεψε ποτέ στη Σοβιετική Ένωση και έζησε το υπόλοιπο της ζωής του στην Ευρώπη. Μέχρι το 1934 διατέλεσε καθηγητής στο Ρωσικό Επιστημονικό Ινστιτούτο του Βερολίνου υπό τη διεύθυνση του Όττο Χόετς [Otto Hoetzsch].

Συγγραφικό έργο

Ο Ιλίιν παρήγαγε είκοσι βιβλία στα ρωσικά, και ακόμη είκοσι στα γερμανικά. Το 1934, καθηγητής, τότε, σε Γερμανικό Πανεπιστήμιο, συνεργάστηκε με τη Σίτσα Καραϊσκάκη στην έκδοση στα ελληνικά του βιβλίου του

• «Ψυχικό και πνευματικό δηλητήριο: Η ουσία και το πνεύμα του μπολσεβικισμού» .

Ιδεολογικές απόψεις

Ο Ιλίιν υποστήριζε και προωθούσε μια πατριαρχική, ορθόδοξη ρωσική αυτοκρατορία ως «τρίτο δρόμο» μεταξύ δημοκρατίας και ολοκληρωτισμού. Γράφει για τον Αδόλφο Χίτλερ πως:

«....σταμάτησε τη διαδικασία του μπολσεβικισμού στη Γερμανία και προσέφερε έτσι τη μεγαλύτερη υπηρεσία σε ολόκληρη την Ευρώπη», ενώ ο Μπενίτο Μουσολίνι «...έστησε το ιδανικό μιας νέας φασιστικής τιμής». 

Το 1941 ο Ιλίν δήλωνε ότι μια γερμανική επίθεση θα «βελτίωνε» τη Ρωσία. Δύο χρόνια αργότερα δικαιολογούσε την κατοχή και το 1945 γράφει για τους Βλασοβίτες:

«....η θετική ιδεολογία του κινήματος του Βλασόφ» έφερε στο λαό «την ελευθερία, τη δημοκρατία, την ατομική ιδιοκτησία .... στο όνομα της επί γης ειρήνης». 

Το 1948, γράφει ότι ο φασισμός

«....ήταν απαραίτητος για να αντιμετωπιστεί το κύμα της σοσιαλιστικής ψύχωσης», ενώ θεωρεί πως «....εξέφραζε με τον δικό του τρόπο αυτό που αντιπροσώπευε και οικοδομούσε από αρχαιοτάτων χρόνων η Ρωσία».

Μνήμη Ιβάν Ιλίιν

Ο Ιλίιν, γνήσιος απολογητής του φασισμού και ένας από τους ιδεολογικούς αναβιωτές του, υποστήριξε ανοιχτά τον Μπενίτο Μουσολίνι και τον Αδόλφο Χίτλερ, ενώ έγραψε θετικά για τον φασισμό ακόμη και μετά τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο. Θεωρούσε ότι η Ρωσία χρειάζεται μια «εθνική δικτατορία» με έναν ηγέτη που ο λαός πρέπει να αγαπά «άνευ όρων» ενώ δεν απαρνήθηκε ποτέ τις εθνικιστικές ιδέες και θέσεις του. Ενδειτικά, ο ιστορικός Τίμοθι Σνάιντερ [Timothy Snyder] θεωρεί τον Ιλίιν ως τον σημαντικότερο φασίστα διανοητή από αυτούς που με την εκ νέου εθνικιστική άνοδο σε παγκόσμιο επίπεδο ζουν μια τρόπον τινά δεύτερη ζωή στον 21ό αιώνα.

Μετά την πτώση του κομμουνισμού το 1991, ένας σύγχρονος θαυμαστής της τσαρικής Ρωσίας, ο γνωστός σκηνοθέτης και ηθοποιός Νικήτα Μιχάλκοφ που αργότερα εντάχθηκε στο στενό κύκλο του Πούτιν όταν έγινε Πρόεδρος της Ρωσίας, τον ΄έφερεσε επαφή με το έργο του Ιλίιν. Έκτοτε ο Ιλίιν παρουσιάζεται από τους Ρώσους διανοητές και τη Ρωσική εξουσία ως «πατριώτης» ή «συντηρητικός φιλόσοφος», ένας αφοσιωμένος πατριώτης της Ρωσίας και υπηρέτησε τον ρωσικό λαό με όλες του τις δυνάμεις και τις πνευματικές του ικανότητες. Επίσης, θεωρούν πως πρόκειται για τον μεγαλύτερο Ρώσο φιλόσοφο και στοχαστή.

Μετά το 2005 η ρωσική ηγεσία τον ανέσυρε από την αφάνεια, επαναπάτρισε σε μια μεγαλοπρεπή τελετή, σκηνοθετημένη από τον ίδιο τον Μιχάλκοφ, τα οστά του από την Ελβετία στο μοναστήρι Ντονσκόι, ὀπου ο Πούτιν κατέθεσε στεφάνι στον τάφο του, στη Μόσχα και αγόρασε ολόκληρο το αρχείο του από τις Η.Π.Α., παρουσιάζοντάς τον ως «γνήσιο Ρώσο φιλόσοφο» και πνευματικό θεμέλιο του σημερινού καθεστώτος. Μαζί επαναπατρίστηκαν τα οστά και άλλων Λευκών Ρώσων εμιγκρέ που είχαν ταχθεί κατά των μπολσεβίκων μετά την Οκτωβριανή εξέγερση.

Ανώτατη Πολιτική Σχολή Ιλίιν

Στις μέρες μας το όνομά του Ιλίιν συνδέεται, στη Ρωσία, με εκπαιδευτικά κέντρα που προάγουν τις απόψεις του προκαλώντας χλιαρές αντιδράσεις στους φοιτητικούς και γενικότερα εκπαιδευτικούς κύκλους της Ρωσίας. Συγκεριμένα, στις 22 Απρλίου 2026, στα γενέθλια του Βλαντιμίρ Ίλιτς Ουλιάνοφ του γνωστού ως Λένιν, άρχισε να λειτουργεί στη Μόσχα το «Εκπαιδευτικό - επιστημονικό κέντρο Ιβάν Ιλίν» με τον προσδιορισμό «Ανώτατη Πολιτική Σχολή» ως έδρα στο Κρατικό Πανεπιστήμιο Ανθρωπιστικών Σπουδών. Το συγκεκριμένο Α.Ε.Ι. στεγάζεται στις εγκαταστάσεις όπου στα χρόνια της επιβολής του κομμουνισμού λειτουργούσε η Ανώτατη Κομματική Σχολή της Κεντρικής Επιτροπής του Κομμουνιστικού Κόμματος Σοβιετικής Ενὠσεως.

Επικεφαλής της σχολής τοποθετήθηκε ο φιλόσοφος Αλεξάντερ Ντούγκιν, γνωστός στην Ελλάδα για τις στενές φιλικές σχέσεις του με τον Νίκο Μιχαλολιάκο και το εθνικιστικό κίνημα «Χρυσή Αυγή». Οι εργασίες ξεκίνησαν με μια εισαγωγική διάλεξη σε 70 πρυτάνεις ρωσικών πανεπιστημίων, από τον επικεφαλής του Κέντρου, τον φιλόσοφο Ντούγκιν, και από τον «ορθόδοξο δισεκατομμυριούχο» Μαλοφέεφ.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

• [Ιβάν Ιλίιν: Ο αγαπημένος φιλόσοφος του Πούτιν]
• [Οι φιλοφασιστικέςιδέες που διαμόρφωσαν τον Πούτιν]
• [Ρωσία: Στο «εδώλιο» ο φιλόσοφος που αγαπά ο Πούτιν protagon.gr]

Παραπομπές

ΜΕΤΑΠΑΙΔΕΙΑ: η ΕΛΛΗΝΙΚΗ εναλλακτική εγκυκλοπαίδεια

Έκδοση της Metapedia.org