Βούλπη Ευρυτανίας

Από Metapedia
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Η Βούλπη χωριό στα Βορειοδυτικά του νομού Ευρυτανίας, ανάμεσα στον Αγραφιώτη και τον πάνω ρου του Αχελώου (Ασπροπόταμου), 66 χιλιόμετρα βορεοδυτικά του Καρπενησίου και βόρεια της λίμνης των Κρεμαστών, είναι από το 2010 τοπική κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Απεραντίων [1] του δήμου Αγράφων, όπως διαμορφώθηκε με το σχέδιο «Καλλικράτης». Είναι άγνωστο πότε το χωριό πήρε το όνομα Βούλπη [2]. Έως το 1890 λέγεται, αν και δεν προκύπτει από καμία επίσημη η ανεπίσημη πηγή, ότι η επίσημη ονομασία του χωριού ήταν «Κίστα» και μετονομάστηκε τιμής ένεκεν παίρνοντας το επώνυμο των αγωνιστών της επαναστάσεως του 1821, Γεωργίου και Κωνσταντίνου Βουλπιώτη [3] [4], εκδοχή που δεν ευσταθεί, καθώς ήδη σε έγγραφα της εποχής του Εθνικού κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια το χωριό αναφέρεται ως (το) Βούλπι. Η Βούλπη είναι χτισμένη σε υψόμετρο 705 μέτρων, στο γεωγραφικό πλάτος 39,0396069836, μήκος 21,5373836589 και το 2001 απογράφηκαν 413 κάτοικοι.

Βούλπη-Μερική άποψη

Οικισμοί

Μετά το 1950 άρχισαν να χτίζονται στο χωριό σπίτια από ξωμάχους, όμως η οικοδόμηση του χωριού συντελέστηκε μετά το 1966, όταν μετά το σεισμό της 6ης Φεβρουαρίου του 1966, δόθηκαν άτοκα δάνεια, από τα οποία τα περισσότερα κατέληξαν χαριστικά. Τότε η Βούλπη πήρε τη σημερινή της μορφή, ενώ το ίδιο συνέβη και με τον οικισμό του Λογγιτσίου. Ο οικισμός Καρνέικων, μεταφέρθηκε στο Βόρειο μέρος της Βούλπης, εκεί που είναι σήμερα τα Καρνιώτικα ή Καλλιθέα. Μετά το 1965 εγκατέλειψαν το χωριό και οι πρώτοι μετανάστες, με κατεύθυνση τη Γερμανία, το Αγρίνιο, την Αθήνα, την Λαμία και το Καρπενήσι, όμως μετά το 1975 το χωριό σχεδόν ερήμωσε.

Οι οικισμοί που αποτελούν σήμερα τη Βούλπη είναι:

Περί το 1700 βορειοανατολικά της Βούλπης ΥΠΉΡΧΕ και ένας άλλος οικισμός τα Καρνέικα, ενώ μέχρι το 1966, υπήρχαν και άλλοι μικρότεροι οικισμοί, αποτελούμενοι από 2-4 αγροικίες, όπως: Οι Αμπαλακάδες, η Συκιά, η Τσαπουρνιά, οι Βρύσες, η Στρώση, τα Φτερολάγκαδα, τα Κακαβάκια, τα Πετράλωνα, η Μπιλιζτιάνα, η Κρανιά, η Αριά και οι Μπρούσκες. Οι αγροικίες αυτές ήταν στάνες, όπου οι κάτοικοι είχαν τα ζωντανά τους και τα κτήματά τους.

Διοικητικές μεταβολές

Με το Βασιλικό Διάταγμα της 18ης Σεπτεμβρίου 1836, το οποίο δεν δημοσιεύθηκε ποτέ στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, το χωριό Βούλπη, υπήχθη στο Δήμο Ασγραίων. Η κοινότητα συστάθηκε αρχικά το 1912, [ΦΕΚ 261Α/31 Αυγούστου 1912], ως κοινότητα του νομού Αιτωλοακαρνανίας με έδρα τον οικισμό Βούλπι (το) και με την προσάρτηση του οικισμού Παλαιοκάτουνον το οποίο παραμένει έως το 1925 όταν και αποσπάται, [ΦΕΚ 25Α/30 Ιανουαρίου 1925], από την κοινότητα.

Το 1943 η κοινότητα Βούλπης αποσπάται από την Αιτωλοακαρνανία και υπάγεται, [ΦΕΚ 63Α/22 Μαρτίου] 1943) στο νομό Ευρυτανίας. Στη συνέχεια το 1961 αναγνωρίζονται, [ΦΕΚ/19 Μαρτίου 1961], οι οικισμοί Καρναίικα και Λογγίτσιον οι οποίοι ενσωματώνεται στη Βούλπη, ενσωμάτωση που διαρκεί για τα Καρναίικα μέχρι την κατάργηση τους, [ΦΕΚ/05 Απριλίου 1981], το 1981, με ταυτόχρονη αναγνώριση του οικισμού Λογγίτσιον και προσάρτησή του στην κοινότητα. Το 1997 η κοινότητα Βούλπης καταργείται και ενσωματώνεται, [ΦΕΚ 244Α/04 Δεκεμβρίου 1997], στο δήμο Απεραντίων Ευρυτανίας, όπως πρόβλεπε το σχέδιο «Καποδίστριας».

Ιστορία

Στο λόφο του Αγίου Θωμά υπάρχουν απομεινάρια αρχαίου τείχους, όπου βρέθηκαν επίσης και σπασμένα πήλινα αγγεία, πιθανόν ενδείξεις της πρωτεύουσας των αρχαίων Αγραίων που κατοικούσαν στην περιοχή. Το Κεντρικό αρχαιολογικό συμβούλιο κήρυξε το 2009, τη θέση «Κάστρο» ως αρχαιολογικό χώρο και όρισε σαν όριο του την επαρχιακή οδό Βούλπης-Βαλαώρας. Η αρχαία οχύρωση χρονολογείται από την κλασική περίοδο, δηλαδή από την έναρξη του 5ου αιώνα π.Χ. έως και τον θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου, το 323 π.Χ., που ξεκινά η ελληνιστική εποχή. Η μεταφορά του οικισμού στη σημερινή του θέση ίσως έγινε μετά την κατάκτηση και την πυρπόληση του από τους Ρωμαίους, στα μέσα του 2ου π.Χ. αιώνος [5]. Το χωριό εκχριστιανίστηκε την τελευταία Ρωμαιοκρατική εποχή ή πρώιμη Βυζαντινή. Τον 5ο μ.Χ. αιώνα υπήρχε επισκοπή η μετέπειτα «Λιτζάς και Αγράφων». Κατά τη Βυζαντινή εποχή πρέπει να υπήρχε στην τοποθεσία «Κάτω Σφολιανά» αξιόλογος οικισμός, δεδομένου ότι υπάρχουν ερείπια ναού «Παλιοκκλήσι» και κοντά νεκροταφείο. Υπάρχει επίσης και μια μεγάλη πέτρα με τρύπα στο κέντρο. Ίσως να χρησίμευε για κάποιο πρωτόγονο πιεστήριο ελαιοτριβείου ή πατητηριού σταφυλιών, καθώς η περιοχή είχε αμπέλια και έβγαζε καλό κρασί.

Σύμφωνα με ιστορικές αναφορές το 1790 η Βούλπη κατοικούνταν από 30 οικογένειες. Εκείνη την περίοδο καταστράφηκε από φωτιά επειδή χρησιμοποιείτο ως ορμητήριο των επαναστατών και πολλοί κάτοικοι κάηκαν μέσα στα σπίτια τους. Γλύτωσε από τη φωτιά μόνο ένα σπίτι, που στο παρελθόν είχε περιθάλψει τον Τούρκο αξιωματικό, που έκαψε το χωριό. Εκείνη την εποχή κατοικούσαν στη Βούλπη οι φάρες: των Φουκαίων και των Ποδαραίων. Όσοι από αυτούς βρέθηκαν στην εξοχή, στις στάνες και στα κτήματά τους και γλύτωσαν από τη φωτιά έφυγαν. Οι μεν Φουκαίοι προς τα μέρη της Καρδίτσας, οι δε Ποδαραίοι προς την Αιτωλοακαρνανία, αρχικώς στου Σταθά (Ντούνιτσα) και στη συνέχεια προς το Ζευγαράκι Μακρυνείας, όπου πήραν το επίθετο Γερονίκος, από το επικεφαλής της φάρας τους. Έλαβαν μέρος στην πολιορκία του Μεσολογγίου και μετά την απελευθέρωση δυο οικογένειες, τέσσερα αδέρφια και τρία πρώτα ξαδέρφια επέστρεψαν στη Βούλπη κι απ' αυτούς κατάγονται οι Γερονικαίοι της Βούλπης, ενώ όσοι έμειναν στην Αιτωλοακαρνανία εγκαταστάθηκαν στο χωριό Ρίγανη Μεσολογγίου.

Από το 1912 έως το 1953 22 κάτοικοι της Βούλπης έχασαν τη ζωή τους στη διάρκεια εθνικών πολέμων και 7 υπέστησαν σοβαρές αναπηρίες, στο Μπιζάνι, στο Σαραντάπορο, στο Σκρα, στο Λαχανά, στα βουνά της Βορείου Ηπείρου, στο Ρούπελ, στο Περιθώρι, στην Αλμυρά Έρημο και στην Κορέα. Στις νότιες πλαγιές της Φούρκας σε υψόμετρο 1566 μέτρων στα όρια του παλιού οικισμού Καρναίικα, που δεν υπάρχει πλέον, είναι χτισμένη εκκλησία αφιερωμένη στον Άγιο Γεώργιο. Στο χωριό λειτουργεί εργαστήρι ξυλογλυπτικής του ντόπιου καλλιτέχνη Νίκου Ανδρεάκη με έργα τα οποία εκτός της μόνιμης έκθεσης τους στο εργαστήριο, έχουν παρουσιασθεί σε εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό.

Προσωπικότητες

Εσωτερική αρθρογραφία

Βιβλιογραφία

  • Παύλος Γερονίκος «Από τις παραδόσεις του χωριού μου, Λαογραφική εργασία Λογγιτσίου Βούλπης Ευρυτανίας»,
  • Παύλος Νταλλής «Η Βούλπη και η Παλαιοκατούνα Ευρυτανίας- Ιστορικά και Λαογραφικά στοιχεία», Έκδοση Πανευρυτανικής Ένωσης 2007,
  • Πανευρυτανική ένωση «Η Βούλπη στη διαδρομή της Ιστορίας» (Πρακτικά Ημερίδας).

Παραπομπές

  1. Περιφερειακή ενότητα ΕΥΡΥΤΑΝΙΑΣ Δημοτική ενότητα Απεραντίων
  2. [Η λέξη Βούλπη φέρεται να προέρχεται από την αντίστοιχη λατινική Vulres-is, που σημαίνει αλεπού, καθώς στο σημείο υπάρχει διάσελο, από όπου μπορούσαν να περνούν αλεπούδες.]
  3. [«Το χρέος και το Χρέος μας»] Τζανέτος Γκούσκος
  4. [Σύμφωνα με αυτή την εκδοχή η Βούλπη λεγόταν Κίστα, ονομασία που μπορεί να προήλθε από την λατινική Cista, που σημαίνει κιβώτιο και κατ' επέκταση χρηματοκιβώτιο, καθώς φέρεται να υπήρχε εντός του κάστρου της θησαυροφυλάκιο από το οποίο προήλθε και το όνομά της.]
  5. [Παύλος Νταλλής, «Η Βούλπη και η Παλαιοκατούνα Ευρυτανίας», σελίδα 34η.]