Παναιτώλιο Αιτωλοακαρνανίας

Από Metapedia
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Το Παναιτώλιο ή Παναιτώλιον, [Γεωγραφικός Κωδικός νόμου «Καλλικράτης»: 3803040301], βρίσκεται στο νομό Αιτωλοακαρνανίας, και είναι πεδινή κωμόπολη της Δημοτικής κοινότητας Θεστιέων του Δήμου Αγρινίου, μετά την ψήφιση και εφαρμογή από το 2010 του νόμου για την Τοπική Αυτοδικοίκηση με την ονομασία «Καλλικράτης». Έως τον Μάϊο του 2010, η τέως κοινότητα Παναιτωλίου μαζί με τις κοινότητες Νέα Αβόρανη, Καινούργιο και Προσήλια -όλες ανήκουν πλέον στο Δήμο Αγρινίου- αποτελούσαν τον Δήμο Θεστιέων.

Ο πληθυσμός του στην απογραφή του 2011 ήταν 2.935 κάτοικοι. Η κωμόπολη είναι κτισμένη σε πεδινή περιοχή με μέσο υψόμετρο 52 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, στο γεωγραφικό πλάτος 38° 35' 54" N και στο γεωγραφικό μήκος 21° 26' 23" E [1], ενώ από τη συνολική του έκταση, 14.500 στρέμματα είναι καλλιεργήσιμη γη, 2.300 στρέμματα βαλτώδης περιοχή και τα υπόλοιπα οικοδομική έκταση.

Παναιτώλιο
Δήμος: Αγρινίου
Πληθυσμός: 2.935 κάτοικοι Απογραφή) 2011
Έκταση: 29.401 km²
Άγαλμα στην πλατεία Μάνας στο Παναιτώλιο

Γενικά

Βρίσκεται στο νότιο τμήμα του νομού, σε απόσταση 36 χιλιομέτρων βορείως του Μεσολογγίου και μόλις πέντε χιλιόμετρα πριν από το Αγρίνιο, δεξιά της Εθνικής οδού Αντιρρίου-Αγρινίου, από το οποίο το χωρίζει ο χείμαρρος της Ερμίτσας. Απλώνεται σε μήκος τριών χιλιομέτρων, πάνω στο δρόμο που οδηγεί στο Θέρμο και γεωγραφικά βρίσκεται κοντά στις υπώρειες του Παναιτωλικού όρους. Γειτνιάζει, ανατολικά με το Καινούργιο, δυτικά με την εθνική οδό Αντίρριου-Ιωαννίνων, βόρεια με τη Νέα Αβώρανη και νότια με τη λίμνη Τριχωνίδα. Με τα καλοχτισμένα πέτρινα σπίτια του δεσπόζει στην περιοχή της Τριχωνίδας, στις παρυφές της οποίας βρίσκονται και τα Αμπάρια, όπου υπήρχε το παλιό αντλιοστάσιο της κωμοπόλεως, το οποίο ανακαινίστηκε μέσω του Ευρωπαϊκού Προγράμματος «LIFE-ΦΥΣΗ 1999», «Δράσεις για την προστασία των ασβεστούχων βάλτων της λίμνης Τριχωνίδας» και μετατράπηκε σε «Κέντρο Περιβάλλοντος Τριχωνίδος», [ΚΕ.ΠΕ.ΤΡΙ.], περιοχή που είναι γνωστή για την πανίδα, τη χλωρίδα της. Ο εύφορος κάμπος του χωριού, τελειώνει στις καλαμιές της λίμνης Τριχωνίδα.

Διοικητικές μεταβολές [2]

  • Το 1835, με το Βασιλικό Διάταγμα της 1ης Οκτωβρίου 1835, [ΦΕΚ 19], ιδρύθηκε ο Δήμος Θέρμου, ο οποίος περιλάμβανε τους οικισμούς, Θέρμος, Προσήλια, Μουσταφούλι, Βροχολή, Καινούργιον, Τσουκαλάδα, Μονή Βλοχούς, ο οποίος το 1910, με το Β.Δ. της 25ης Νοεμβρίου 1910, [ΦΕΚ 360], μετονομάστηκε σε Δήμο Θεστιέων.
  • Το 1912 συστάθηκε, [ΦΕΚ 261Α-31/08/1912], ως «Κοινότητα Μουσταφουλίο Νομού Αιτωλοακαρνανίας» με έδρα τον ομώνυμο οικισμό, η οποία περιελάμβανε και το συνοικισμό Χαλίκι.
  • Το 1928 μετονομάστηκε, [ΦΕΚ 81Α-04/05 /1928], από Μουσταφούλιον σε Παναιτώλιον και σε Κοινότητα Παναιτωλίου, με την πρωτοβουλία και φροντίδα του δασκάλου Φωτίου Αλεξόπουλου, ενώ αναγνωρίσθηκε ο οικισμός Χαλίκι και προσαρτήθηκε, [ΦΕΚ - 16/05/1928], στην Κοινότητα Παναιτωλίου.
  • Το 1950, [2 Αυγούστου 1950, ΦΕΚ 17 Ιανουαρίου 1950], ο οικισμός Χαλίκι αποσπάστηκε με Βασιλικό Διάταγμα από την κοινότητα του Παναιτωλίου, με την οποία επανενώθηκε το 1951 με την 668/1951 απόφαση του Συμβουλίου Επικρατείας.
  • Το 1961 ο οικισμός Χαλίκι καταργήθηκε, [ΦΕΚ-19/03/1961].
  • Το 1997, η Κοινότητα Παναιτωλίου καταργήθηκε, [ΦΕΚ 244Α-04/12/1997, νόμος «Καποδίστριας»], και ενσωματώθηκε στο Δήμο Θεστιέων, ο οποίος είχε επανιδρυθεί από το 1994 με τη συνένωση των κοινοτήτων Καινουργίου και Προσηλίων.
  • Από την 1η Ιανουαρίου 2011, με την εφαρμογή του προγράμματος «Καλλικράτης», το Παναιτώλιο αποτελεί δημοτικό διαμέρισμα του Δήμου Αγρινίου.

Υπηρεσίες

Στην περιοχή λειτουργούν υποκαταστήματα τραπεζών, ταχυδρομικό γραφείο, ένας Παιδικός σταθμός, τρία Νηπιαγωγεία, δύο Δημοτικά σχολεία, Γυμνάσιο και Λύκειο, Αγροτικό Ιατρείο, το Κέντρο Περιβάλλοντος Τριχωνίδας, [ΚΕ.ΠΕ.ΤΡΙ] [3], όπου είναι η έδρα της Εταιρείας Προστασίας Τριχωνίδας, [Ε.Π.Τ.] [4], που ιδρύθηκε τον Αύγουστο του 1997 με την νομική μορφή της αστικής μη κερδοσκοπικής εταιρείας, δημοτικό γήπεδο, ο αθλητικός σύλλογος Ολυμπιακός Παναιτωλίου [5], Γεωργικός Συνεταιρισμός και δύο κοιμητήρια.

Στα όρια του ανήκουν και λειτουργούν οι Ιεροί Ναοί

καθώς επίσης

  • ο ναός του Ησυχαστηρίου του Αγίου Κυπριανού

και οι ναοί των δύο κοιμητηρίων.

Οικονομία

Βασικές ασχολίες των κατοίκων είναι η κτηνοτροφία, η γεωργία, η αλιεία στην λίμνη Τριχωνίδα, ενώ, σχεδόν αποκλειστική, αγροτική παραγωγή ήταν έως τα τελευταία χρόνια του 20ου αιώνα, η καλλιέργεια των καπνών «Τσεμπέλια Αγρινίου». Μετά τον περιορισμό της καλλιέργειας καπνών, οι ελιές και το ελαιόλαδο, το καλαμπόκι, το τριφύλλι, τα κηπευτικά, τα εσπεριδοειδή, το κρασί, τα ψάρια της λίμνης, κυρίως η αθερίνα και κτηνοτροφικά προϊόντα, προβατοτροφίας και οικόσιτης ορνιθοτροφίας. Λειτουργούν, επίσης, βιοτεχνίες παραγωγής ειδών ενδύσεως, επιχειρήσεις επεξεργασίας και μεταποιήσεως του καρπού της ελιάς και μεγάλες μονάδες αρτοποιίας [6].

Ιστορία

Η ονομασία Παναιτώλιο σήμαινε και συμβόλιζε το Κοινό των Αιτωλών, όπως ονομαζόταν η γενική συνέλευση των αντιπροσώπων των διαφόρων πόλεων της Αιτωλίας. Οι απαρχές της ζωής στην περιοχή χάνονται στη νεολιθική εποχή. Ήταν συνοικισμός του Βλοχού και βρίσκονταν στα υψώματα μεταξύ της σημερινής Νέας Αβόρανης και του Καινουργίου και κατοικούνταν πριν από το 1789, ενώ στη θέση που είναι σήμερα, κτίστηκε στις αρχές του 19ου αιώνα και ήταν γνωστό με την ονομασία Μουσταφούλι από το όνομα του Μουσταφά-πασά ο οποίος είχε στην κατοχή του όλη την παραλίμνια περιοχή έως και τον Αϊ Γιάννη τον Ριγανά.

Τουρκοκρατία

Στην ηλεκτρονική εφημερίδα του Αγρινίου «Νέα Εποχή» ο Αθανάσιος Παλιούρας διηγείται:

«....Ανατολικά και νότια του Βραχωριού απλώνεται η ακραία συνοικία, που όλοι την ονομάζουν Ντούτσαγα. Ο παππούς μου, ο μπάρμπα-Ζάχος ο Κάππας, που έφτασε τα εκατό και μας αποχαιρέτησε όρθιος μια Μεγάλη Παρασκευή του 1961, έλεγε πως, καθώς θυμόταν από τους παλιότερους που το κουβέντιαζαν, όταν αυτός ήταν παιδί - δηλαδή εκεί γύρω στα 1880 - όλοι ήξεραν για τον Ντουτς-αγά.

Αυτός ο Τούρκος αγάς εξουσίαζε την περιοχή μας ως την ώρα που επαναστάτησαν οι Βραχωρίτες -μια άλλη ηρωική ιστορία αυτή- δηλαδή ως τις 11 Ιουνίου 1821. Ήταν ο Ντουτς αγάς γαμπρός του Μουσταφά-πασά, που είχε στην κατοχή του όλη την παραλίμνια περιοχή και μέχρι τον Αϊ Γιάννη τον Ριγανά. Αυτό το μεγάλο και πλούσιο προάστιο του Αγρινίου, το Παναιτώλιο σήμερα, οι παλιότεροι το ξέρουν το μισό σαν Μουσταφούλικαι το άλλο μισό σαν Χαλίκι. Από τα παιδικά μου χρόνια θυμάμαι κι εγώ πως κάθε Σαββατοκύριακο ερχόταν το νερό από το ποτάμι της Ερμίτσας και ποτιζόταν η Ρουπακιά.

Ήταν, έλεγαν, μέσα στη συμφωνία της προίκας που έδωσε ο Μουσταφά-πασάς στον Ντουτς-αγά. Τουρκικό εθιμικό δίκαιο που έμεινε ως σήμερα ισχυρό και παντοδύναμο, πάνω από οποιαδήποτε νεότερη ρύθμιση...».

Μετεπαναστατικά χρόνια

Στην πρώτη επίσημη απογραφή των οικισμών της Ελλάδας, σύμφωνα με την τότε διοικητική διαίρεση, (Φ.Ε.Κ. 80 παράρτημα, 8 Δεκεμβρίου 1836, όπως δημοσιεύθηκε στο έργο του Μιχαήλ Χουλιαράκη, «Γεωγραφική διοικητική και πληθυσμιακή εξέλιξις της Ελλάδος» (Τόμος Α΄σελ. 110-122) αναφέρεται ως «Μουσταφούλι, Θέρμου Τριχωνίας».

Σύγχρονη εποχή

Τις τελευταίες δεκαετίες του 20ου αιώνα, αποτέλεσε σημείο όπου συναντήθηκαν τα έντονα εσωτερικά μεταναστευτικά ρεύματα, που ξεκίνησαν από τα χωριά της Ηπείρου όπως επίσης τις ορεινές και δύσβατες περιοχές των γειτονικών νομών Ευρυτανίας, Φθιώτιδος, αλλά και της Καρδίτσας. Εδώ έφθασαν εργάτες γης και τεχνίτες πέτρας που αναζητούσαν επικερδή εργασία, γεωργοί οι οποίοι ανακάλυπταν εύφορη γη να καλλιεργήσουν, που ο κάμπος του χωριού προσφέρει απλόχερα, και κτηνοτρόφοι που ξεχείμαζαν με τις οικογένειες και τα κοπάδια τους, εκμεταλλεύομενοι το ήπιο κλίμα. Με τα χρόνια, σχεδόν όλοι, οι εσωτερικοί μετανάστες μετατράπηκαν σε πολίτες και πλέον είναι σημαντική η παρουσία Ευρυτάνων και Ηπειρωτών, λειτουργούν μάλιστα και Εθνοτοπικούς συλλόγους, οι οποίοι ζουν και συνεργάζονται αρμονικά, με τους παλαιότερα εγκατεστημένους κατοίκους.

Προσωπικότητες

Βιβλιογραφία

  • «Το Παναιτώλιο στα μονοπάτια του χρόνου» [7], Κωνσταντούλα Σχισμένου–Λειβαδίτη

Εξωτερικοί Σύνδεσμοι

Παραπομπές