Αλέξανδρος Κοντούλης

Από Metapedia
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Ο Αλέξανδρος Κοντούλης, Έλληνας εθνικιστής, ανώτατος αξιωματικός [Αριθμός Στρατολογικού Μητρώου: 3275] του Ελληνικού στρατού με το βαθμό του αντιστρατήγου ε.α., εθνικός αγωνιστής και διπλωμάτης με πλούσια εθνική δράση, ακραιφνής υποστηρικτής της Μεγάλης Ιδέας, γεννήθηκε στις 28 Δεκεμβρίου 1858, [10 Ιανουαρίου 1859 με το νέο ημερολόγιο], στην Ελευσίνα του νομού Αττικής και πέθανε στις 22 Αυγούστου 1933, στο νοσοκομείο «Ευαγγελισμός» στην Αθήνα, από στηθάγχη και ηπατική κίρρωση. Κηδεύτηκε με τελετή στην οποία χοροστάτησαν Αρχιερείς της Ελληνικής Ορθοδόξου Εκκλησίας με την παρουσία μελών της Ελληνικής βασιλικής οικογένειας καθώς και εκπροσώπων της πολιτικής ηγεσίας. Ενταφιάστηκε στην διακεκριμένη κατηγορία Π 14 στο Α' Νεκροταφείο Αθηνών.

Αλέξανδρος Κοντούλης

Βιογραφία

Κατάγονταν από οικογένεια ευπόρων γαιοκτημόνων που κατοικούσαν στα Δερβενοχώρια. Ο παππούς του Κωνσταντής Κοντούλης ήταν Δημογέροντας και Έφορος των Κουντούρων καθώς κι ένας από τους τέσσερις μεγαλύτερους κτηματίες που αναφέρονται το έτος 1805, στο «Δευτέριον των χωραφιών της Ελευσίνος εν ταις μοιρασιαίς». Πατέρας του Αλέξανδρου ήταν ο κτηματίας-κτηνοτρόφος Μελέτιος Κοντούλης, ενώ ανιψιός του, γιος της αδελφής του, ήταν ο Στρατηγός Dr.rer.pol. Xαρίλαος Αναστασίου Κριεκούκης ο οποίος υπήρξε διακεκριμένος διπλωματικός ακόλουθος της Βασιλικής Πρεσβείας της Ελλάδος στο Βερολίνο.

Στρατιωτική σταδιοδρομία

Ο Αλέξανδρος Κοντούλης σε ηλικία 20 ετών συμμετείχε ως εθελοντής στην επανάσταση της Ηπείρου του 1878, όμως συνελήφθη από τους Τούρκους και καταδικάστηκε σε θάνατο. Επέστρεψε σώος στην Ελλάδα μετά από παρέμβαση της Αγγλικής πρεσβείας και στις 17 Ιουλίου του 1880 κατατάχθηκε εθελοντικά στον ελληνικό στρατό. Τρία χρόνια αργότερα εισήχθη στη Σχολή Υπαξιωματικών από την οποία αποφοίτησε στις 22 Σεπτεμβρίου του 1885, με το βαθμό του Ανθυπολοχαγού Πεζικού, 23ος σε σειρά μεταξύ 123 που αποφοίτησαν εκείνο το έτος. Το 1886 συμμετείχε στις ένοπλες συγκρούσεις που σημειώθηκαν στην τότε ελληνοτουρκική μεθόριο. Στις 26 Μαΐου του 1895 προήχθη στο βαθμό του Υπολοχαγού και το 1897, στον Ελληνοτουρικό πόλεμο εκείνου του χρόνου, υπηρέτησε στην 3η Ταξιαρχία, υπό τον Κωνσταντίνο Σμολένσκη και πήρε μέρος στις μάχες του Βελεστίνου. Στις 26 Μαρτίου του 1899 προήχθη επ' ανδραγαθία στο βαθμό του Λοχαγού, ενώ ο ο Βασιλιάς Γεώργιος Α' του απένειμε τον Αργυρούν Σταυρό του Σωτήρος.

Μακεδονικό ζήτημα

Το 1899 ο Κοντούλης, ο οποίος ήταν στενός φίλος και συχνός επισκέπτης της οικογένειας του Ίωνα Δραγούμη, εντάχθηκε στη μυστική οργάνωση «Εθνική Εταιρεία» και μαζί με τον Παύλο Μελά, ανήκε στα μέλη του Διοικητικού της συμβουλίου, ενώ ο Ίωνας Δραγούμης τους έφερε σε επαφή με τον Μητροπολίτη Καστοριάς Γερμανό Καραβαγγέλη. Το 1903 ξέσπασε η εξέγερση του Ίλιντεν, που εξυφάνθηκε από τις φιλοβουλγαρικές οργανώσεις της Μακεδονίας. Στις 15 Αυγούστου 1903 οι μακεδονικοί σύλλογοι Αθηνών-Πειραιώς πραγματοποίησαν συλλαλητήριο στους στύλους του Ολυμπίου Διός, ενώ συστάθηκε και η «Επίκουρος των Μακεδόνων Επιτροπή» με πρόεδρο τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και πάσης Ελλάδος Θεόκλητο και μέλη στελέχη της αθηναϊκής κοινωνίας με καταγωγή από τη Μακεδονία, όπως ο βουλευτής Ιωάννης Καυτατζόγλου, ο Μάρκος Δραγούμης και ο Δημήτριος Βικέλας. Σκοπός της Επιτροπής, η οποία εξέδιδε και το εβδομαδιαίο δελτίο Bolletin d’ Orient, ήταν η διενέργεια εράνων για τη συγκέντρωση χρημάτων για την ενίσχυση του Eλληνισμού στη Μακεδονία και τον χειμώνα του 1903 αντιπροσωπεία της Επιτροπής επισκέφτηκε τη Μακεδονία και διένειμε σε αστέγους ρούχα, κλινοσκεπάσματα και τρόφιμα.

Ήδη από τον Απρίλιο του 1903, ο Κοντούλης φιλοξενούσε στο σπί του, τον Δημήτριο και το Σωτήριο Κώττα, τα δύο ανήλικα παιδιά του Μακεδονομάχου Καπετάν Κώττα, τα οποία φρόντισε να γραφτούν στο Ιόνιο Λύκειο», σχολείο που διηύθυνε ο εθνικός αγωνιστής Ιωάννης Δέλλιος, από τις Σέρρες. Ο Κοντούλης είχε την επιμέλεια και την κηδεμονία και άλλων παιδιών που φοιτούσαν στο «Λύκειο Δέλλιου, τα οποία κατάγονταν από τη Μακεδονία. Στις 18 Φεβρουαρίου του 1904 στο σπίτι του Στέφανου Δραγούμη, ο Κοντούλης και ο Παύλος Μελάς γνώρισαν τον Καπετάν Κώττα που είχε έρθει στην Αθήνα για να δει τα ανήλικα αγόρια του κι ήταν φιλοξενούμενος της οικογένειας Δραγούμη.

Μακεδονικός αγώνας

Αλέξανδρος Κοντούλης

Στον Μακεδονικό αγώνα ο Κοντούλης, με το ψευδώνυμο «Σκούρτης», ήταν επικεφαλής των αξιωματικών που συνέβαλαν [1] στην διοργάνωση του και στις 24 Φεβρουαρίου του 1904 με το βαθμό του λοχαγού Πεζικού, μαζί με τον ομοβάθμο του Αναστάσιο Παπούλα, τον Υπολοχαγό Γεώργιο Κολοκοτρώνη και τον Ανθυπολογαχό Παύλο Μελά, επισκέφθηκαν την τότε κατεχόμενη από τους Τούρκους περιοχή για επιτόπια διερεύνηση της καταστάσεως. Στη διάρκεια του ταξιδιού του προς τη Μακεδονία ο Κοντούλης έπΕσε σε βάραθρο και τραυματίστηκε σοβαρά, με αποτέλεσμα να είναι δυνατό να συνεχίσει το ταξίδι του μόνο έφιππος και με τη χρήση ημιόνου. Λίγο αργότερα συνελήφθη από τις Τουρκικές αρχές και οδηγήθηκε στο δικαστήριο με την κατηγορία της κατασκοπίας, όμως απολογήθηκε χρησιμοποιώντας την Αρβανίτικη διάλεκτο και έπεισε το δικαστήριο ότι ήταν ζωέμπορος, όπως ανέφερε το πλαστό διαβατήριο με το οποίο τον είχαν εφοδιάσει οι Ελληνικές αρχές. Στις 14 Μαρτίου του 1904 στο μοναστήρι του Τσιριλόβου ο Κοντούλης συναντήθηκε με τον Μητροπολίτη Καστοριάς Γερμανό Καραβαγγέλη.

Ο Γεώργιος Κολοκοτρώνης και ο Αναστάσιος Παπούλας υποστήριζαν την ιδέα της αναθέσεως του Μακεδονικού αγώνα σε ντόπιους μαχητές σε αντίθεση με τους Αλέξανδρο Κοντούλη και Παύλο Μελά που υποστήριζαν την αποστολή αναταρτών από την ελεύθερη Ελλάδα. Ο Γεώργιος Μόδης το 1966, στον τόμο του έργου του «O μισότρελλος κουρελής», στο διήγημα «Mια ανεξάρτητη και δραματική διαφωνία», αναφέρεται [2] στην πρώτη αποστολή στη Mακεδονία, τον Mάρτιο του 1904, ώστε να διερευνήσουν πόσο ευνοϊκό ήταν το κλίμα για τη δημιουργία αντάρτικων σωμάτων. Κατά το συγγραφέα, οι Αναστάσιος Παπούλας και Γεώργιος Kολοκοτρώνης ήταν αρνητικοί [3], σε αντίθεση με τους Αλέξανδρο Kοντούλη και Παύλο Mελά, οι οποίοι ήταν θετικοί και ένθερμοι υποστηρικτές του ενδεχόμενου, όμως το 1970 στον τόμο «Kρυψάνες» και στο διήγημα «Εικόνες από την περιοδεία Παύλου Mελά», παρουσιάζει διαφορετική εκδοχή για τα ίδια συμβάντα. Με την άποψη τους συντάχθηκε και ο εθνικός αγωνιστής Ιωάννης Δέλλιος που θεωρούσε απαραίτητο να υπάρξει μυστική αποστολή ένοπλων σωμάτων από την Ελλάδα στη Μακεδονία. Ο Κοντούλης συμμετείχε οργανωτικά στη διάρκεια του Μακεδονικού Αγώνα [4].

Βαλκανικοί πόλεμοι & μετέπειτα

Μετά τη διάλυση της «Εθνικής Εταιρείας», στη θέση της ιδρύθηκε η «Πανελλήνιος Σκοπευτική Εταιρεία», της οποίας ο Κοντούλης υπήρξε πρόεδρος επί δεκαετία. Συστάθηκαν επίσης διάφοροι άλλοι σύλλογοι, όπως ο «Κεντρικός Μακεδονικός Σύλλογος» του Χαλκιδιώτη γιατρού Θεοχάρη Γερογιάννη, ο οποίος εξέδιδε το περιοδικό «Μέγας Αλέξανδρος», καθώς και η εταιρεία «Ελληνισμός» του εθνικιστή καθηγητή Νεοκλή Καζάζη, η οποία εξέδιδε το ομώνυμο περιοδικό προσπαθώντας να διαφωτίσει τη διεθνή κοινή γνώμη για τα εθνικά δίκαια της Ελλάδας.

Ο Κοντούλης προήχθη στο βαθμό του Ταγματάρχου στις 15 Οκτωβρίου του 1908 και του Αντισυνταγματάρχου στις 6 Ιουλίου του 1911 και συμμετείχε στον Α' Βαλκανικό πόλεμο ως διοικητής των ευζωνικών ταγμάτων της Ηπείρου και τραυματίστηκε τόσο στην μάχη της Αετοράχης όσο και στη μάχη του Μπιζανίου τραυματίσθηκε. Το 1910 ο Ισμαήλ Κεμάλ Βέης ζήτησε από την Ελληνική κυβέρνηση να στείλει τον Κοντούλη στην Αλβανία για να ρυθμίσει τα ζητήματα που αφορούσαν τις σχέσεις των δύο χωρών, ενώ το 1911 ο Κοντούλης ταξίδεψε στην Αλβανία με το ψευδώνυμο «Σκούρτης», αυτό που χρησιμοποιούσε στη Μακεδονία και συμμετείχε στον αγώνα των Αλβανών κατά του τουρκικού καθεστώτος. Μετά τον Α' Βαλκανικό πόλεμο και στη διάρκεια του Β' Βαλκανικού πολέμου εναντίον των Βουλγάρων, Ο Κοντούλης προήχθη στις 21 Μαΐου του 1913 στο βαθμό του Συνταγματάρχου. Ο Κοντούλης διατηρούσε προσωπική φιλική σχέση με τον Ισμαήλ Κεμάλ Βέη, ο οποίος στις 13 Μαρτίου του 1913, την ημέρα της ιδρύσεως του Αλβανικού κράτους, ορίστηκε Πρόεδρος της Προσωρινής Κυβερνήσεως.

Ο Κοντούλης διατέλεσε διοικητής Κορυτσάς την περίοδο από το 1913 έως το 1914, και διατηρώντας δικές του απόψεις όσον αφορά την προσέγγιση Ελλήνων και Tουρκαλβανών, παρέδωσε την πόλη στους Αλβανούς, ενώ μετά την εκκένωση της Κορυτσάς από τον ελληνικό στρατό, με δικές του ενέργειες, παραδόθηκαν στους Αλβανούς οι περιοχές Mοσχόπολης και Κολονίας. Στις 21 Μαΐου του 1917, ο Κοντούλης προήχθη στο βαθμό του Υποστρατήγου και έως το 1920 ανέλαβε Διοικητής της 4ης Μεραρχίας στο Ναύπλιο. Στις 6 Οκτωβρίου του 1921 προήχθη στο βαθμό του Αντιστρατήγου και δύο μήνες μετά τις εκλογές του Νοεμβρίου 1920, στις αρχές του 1921, διορίστηκε διοικητής του Α' Σώματος Στρατού στη Στρατιά της Μικράς Ασίας από την Κυβέρνηση του Δημητρίου Γούναρη, θέση που διατήρησε μέχρι τον Ιούνιο του 1922. Εκείνο το μήνα ανακλήθηκε στην Ελλάδα και υπηρέτησε στο Γενικό Επιτελείο Στρατού απ' όπου αποστρατεύτηκε στις 24 Απριλίου του 1923.

Την περίοδο από το 1925 έως το 1926, ήταν πρώτος πρεσβευτής της Ελλάδας στην Αλβανία. Όπως προκύπει από την αλληλογραφία του τα τελευταία χρόνια της ζωής του ήταν κάτοικος Πειραιώς. Σύμφωνα με τα αρχεία της Μεγάλης Στοάς της Ελλάδος υπήρξε μέλος της και Ελευθεροτέκτονας. Το ιστορικό του αρχείο φυλάσσεται στην Εταιρεία Φίλων του Λαού. Η πόλη των Αθηνών, αλλά και η γενέθλια πόλη του, η Ελευσίνα, τον τίμησαν με οδούς που φέρουν το όνομα του.

Τιμητικές διακρίσεις

Ο Κοντούλης τιμήθηκε με Ελληνικά και ξένα παράσημα, μετάλλια και τιμές, μεταξύ τους,

  • ο Ταξιάρχης Ιππότου του Βασιλικού Τάγματος του Σωτήρος,
  • Ο Αργυρούς Σταυρός του Τάγματος του Σωτήρος από το βασιλιά Γεώργιο Α',
  • ο Σταυρός Ανωτέρων Ταξιαρχών μετ' αστέρος του Βασιλικού Τάγματος του Γεωργίου του Α',
  • το Χρυσούν Αριστείον Ανδρείας, με τον Αργυροποίκιλτο Αστερίσκο επί της ταινίας του Αριστείου Ανδρείας,
  • ο Μεγαλόσταυρος των Ιπποτών του Τάγματος του Σκενδέρμπεη από τον Βασιλιά Ζιώγου της Αλβανίας.

Συγγραφικό έργο

Έγραψε και δημοσίευσε τα έργα,

  • «Η κατά το έτος 1904 στρατιωτική αποστολή εν Μακεδονία», Δυρράχιο 25 Μαρτίου 1926. Στο έργο του γράφει ότι «....ο τότε πρόεδρος της κυβέρνησης Γεώργιος Θεοτόκης δεν επίστευεν εις τίποτε, φρονών ότι όσοι εργαζόµεθα επί του εθνικού εκείνου εδάφους ήµεθα τρελλοί...».
  • «Βιογραφία Καπετάν Κώττα» [5], το 1931, σελίδες 61. Ο Κοντούλης γράφει ότι ο Κώττας «.....υπήρξε συνεργάτης μου κατά την το έτος 1904 αποστολήν μου εν Μακεδονία και ούτω μου εδόθη η ευκαιρία κατά την κοινοπραξίαν εκείνην να γνωρίσω αυτόν εκ του σύνεγγυς και να εκτιμήσω τα μεγάλα αυτού προσόντα. Την ευφυΐαν, την τόλμην, το ειλικρινές του χαρακτήρος του, την αφοσίωσίν του εις τα θεία, την φιλανθρωπίαν του και λοιπάς αρετάς, ας έν τη εξιστορήσει των περί αυτού θέλω περιγράψη...».

Πηγές

  • «Στρατηγός Ἀλέξανδρος Κοντούλης, 1858-1933: Μαχητής των εθνικών αγώνων», Νίκα Πολυχρονοπούλου-Κλαδά, Αθήνα, 2000.

Παραπομπές

  1. Μακεδονικός Αγώνας και Μακεδονομάχοι
  2. H απήχηση του θανάτου του Παύλου Mελά στην ελληνική λογοτεχνία Εφημερίδα «Η Καθημερινή».
  3. [«Ο Μακεδονικός Αγών–Αναμνήσεις», Κ. I.Μαζαράκης-Αινιάν, σελίδες 179-180, «…Αλλ’ ενώ από κοινού υπέβαλον έκθεσιν περί του δυνατού της οργανώσεως αμύνης εν Μακεδονία, οι Παπούλας και Κολοκοτρώνης υπέβαλον εμπιστευτικώς και ετέραν, δι’ ης απαισιοδόξως εκφράζοντο….»]
  4. Αγωνισθέντες κατά τον Μακεδονικό Αγώνα 1903-1909, Ένοπλος Αγών.
  5. «Βιογραφία Καπετάν Κώττα» Ολόκληρο το βιβλίο, Ψηφιακή βιβλιοθήκη «Ανέμη».