Αντώνιος Αθηνογένης

Από Metapedia
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Ο Αντώνης Αθηνογένης Έλληνας εθνικιστής, μακρινός εγγονός του Πρωθυπουργού Στέφανου Σκουλούδη, νομικός που άσκησε μαχόμενη δικηγορία στη Σμύρνη και στην Αθήνα, λόγιος και πολιτικός που διατέλεσε Βουλευτής, Υπουργός, Αντιπρόεδρος και Πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων, απηνής διώκτης των μαυραγοριτών που κατά τη διάρκεια της Κατοχής είχαν αγοράσει εκατοντάδες ακίνητα σε εξευτελιστικές τιμές, γεννήθηκε το 1875 στη Σμύρνη της Μικράς Ασίας και πέθανε τον Ιούλιο του 1963 στην Αθήνα.

Ο Αντώνιος Αθηνογένης ήταν παντρεμένος και από το γάμο του απέκτησε ένα γιο, τον Ιωάννη Αθηνογένη.

Αντώνιος Αθηνογένης

Βιογραφία

Ο Αντώνης κατάγονταν από σημαντική οικογένεια της Μικράς Ασίας. Παππούς του ήταν ο Εμμανουήλ Αθηνογένης και γιαγιά του η Μαρία Λάτρη, ενώ θείος του ήταν ο Παύλος Αθηνογένης, ιδρυτής του Ομήρειου Παρθεναγωγείου της Σμύρνης. Πατέρας του Αντωνίου Αθηνογένη ήταν ο Γιαννάκος (Ιωάννης) Αθηνογένης. Ο Αντώνης φοίτησε στην Ευαγγελική Σχολή της Σμύρνης από την οποία αποφοίτησε με βαθμό Άριστα. Μετά την αποφοίτηση του από την Ευαγγελική Σχολή εγκαταστάθηκε στην Αθήνα και εγγράφηκε στη Νομική σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών από την οποία αποφοίτησε με άριστες επιδόσεις. Ο Αντώνιος Αθηνογένης συμμετείχε ως εθελοντής στον άτυχο Ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897.

Μικρά Ασία

Ο Αθηνογένης στη συνέχεια επέστρεψε στη Σμύρνη της Μικράς Ασίας, όπου άσκησε δικηγορία και υπηρέτησε ως δικαστής στα προξενικά δικαστήρια της πόλεως. Υπήρξε μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου [1] του Γυμναστικού Συλλόγου «Πανιώνιος» Σμύρνης. Κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών πολέμων της περιόδου 1912-13 ο Αθηνογένης οργάνωσε μυστικές αποστολές Μικρασιατών εθελοντών στην Ελλάδα, ενώ με τον ίδιο τρόπο συμμετείχε και στην εκστρατεία για την απελευθέρωση της Μικράς Ασίας. Επίσης συμμετείχε στην ίδρυση της πρώτης προσκοπικής ομάδος της Σμύρνης που ιδρύθηκε στα τέλη του 1918 [2]. Ο Αθηνογένης υπήρξε από τα πρώτα στελέχη της οργανώσεως «Μικρασιατική Άμυνα» που υποστήριζε την αυτονόμηση της Μικράς Ασίας [3]. Στις 9 Φεβρουαρίου του 1922 στη σύσκεψη των εκπροσώπων των Ελληνικών κοινοτήτων της Μικράς Ασίας η οποία έγινε στο αρχοντικό του γιατρού Ψαλτώφ, αποφασίστηκε να σταλούν αντιπροσωπείες:

  • στην Αθήνα, για να της εκθέσει την κατάσταση στην Ελληνική κυβέρνηση και να πληροφορηθεί τις απόψεις της. Αρμόδιοι εκπρόσωποι ορίστηκαν ο Ψαλτώφ και ο δικηγόρος-ποιητής Μιχάλης Αργυρόπουλος.
  • σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, για να διαφωτίσει τις κατά τόπους κυβερνήσεις για το πρόβλημα του μικρασιατικού ελληνισμού και να ζητήσει την υποστήριξή τους για την αυτονόμηση της Μικράς Ασίας. Μέλη της ορίστηκαν: Ο Ψαλτώφ, ο Παπαμιχάλης, ο Ευσταθόπουλος και ο δικαστής Λάμπρου που δεν ήταν παρών.
  • αντιπροσωπεία στην Αμερική, για να δραστηριοποιήσει τους ομογενείς που επηρεάζουν την κυβέρνηση, ώστε να υποστηρίξει τον αγώνα. Μέλη της επιτροπής ορίστηκαν ο Αθηνογένης και ο Στέφανος Βεϊνόγλου.

Μετά την ολοκλήρωση της Ελληνικής εκστρατείας προς τον Σαγγάριο ποταμό ο βασιλεύς Κωνσταντίνος επανήλθε μέσω Προύσης και Μουδανιών, στη Σμύρνη, όπου του έγινε συγκινητική υποδοχή και στην προκυμαία όπου αποβιβάστηκε τον προσφώνησε με συγκινητικά λόγια ο δικηγόρος Αθηνογένης εξ ονόματος του λαού της Μικράς Ασίας.

Εγκατάσταση στην Ελλάδα

Μετά τη Μικρασιατική καταστροφή ο Αθηνογένης εγκαταστάθηκε στην Ελλάδα και άσκησε δικηγορία. Παράλληλα στήριξε με κάθε τρόπο και μέσο τον πρόεδρο του «Πανιώνιου» Δημήτριο Δάλλα και εντάχθηκε ως μέλος στην πρώτη στην Αθήνα Διοικούσα Επιτροπή [4] του συλλόγου, ενώ στις αρχαιρεσίες για την ανάδειξη του πρώτου Διοικητικού Συμβουλίου στην Αθήνα ο Αθηνογένης εκλέχθηκε [5] Το Νοέμβριο του 1929 μαζί με τους Πτολεμαίο Σαρηγιάννη, Αριστείδη Ανδρόνικο, Ιωάννη Αραπάκη και τον Αριστείδη Σκυλίτση ίδρυσε την «Πανελλήνια Ένωση Κοινωνικής Άμυνας», [Π.Ε.Κ.Α.], με στόχο τον αντικομουνιστικό αγώνα και την αφύπνιση της εθνικής συνειδήσεως των Ελλήνων. Παράλληλα με τις νομικές, αθλητικές και εθνικές του ενασχολήσεις, ο Αθηνογένης αναμίχθηκε στα κοινά και εκλέχθηκε Βουλευτής Αθηνών, αρχικά με το Λαϊκό Κόμμα υπό την ηγεσία του Παναγή Τσαλδάρη και στις εκλογές της 9ης Ιουνίου 1935 εκλέχθηκε Βουλευτής Αττικοβοιωτίας με το Εθνικό Ριζοσπαστικό Κόμμα, υπό την ηγεσία του Γεωργίου Κονδύλη. Την 1η Ιουλίου 1935 πραγματοποιήθηκε η πρώτη συνεδρίαση της Ολομέλειας της Βουλής στο ανακαινισμένο κτήριο των Παλαιών Ανακτόρων, όπου άρχισαν οι εργασίες της Ε' Εθνικής Συνελεύσεως με προσωρινό πρόεδρο [6] της Βουλής τον Αντώνιο Αθηνογένη και πρωθυπουργό τον Παναγή Τσαλδάρη.

Κίνημα Οκτωβρίου 1935

Στις 11 το πρωί της 10ης Οκτωβρίου 1935, ο τότε πρωθυπουργός Παναγής Τσαλδάρης κατέβαινε από την Κηφισιά, στο κέντρο της Αθήνας, όταν ένα αυτοκίνητο, από την αντίθετη κατεύθυνση, σταμάτησε μπροστά στο πρωθυπουργικό. Μέσα ήταν οι αρχηγοί των Επιτελείων, υποστράτηγος Αλέξανδρος Παπάγος του Στρατού, υποναύαρχος Δημήτριος Οικονόμου των Ναυτικών και υποπτέραρχος Γεώργιος Ρέππας της Αεροπορίας. Τα δύο αυτοκίνητα με τους επιβαίνοντες, ύστερα από απαίτηση των στρατιωτικών, κατευθύνθηκαν στο σπίτι του Τσαλδάρη στην Κηφισιά, όπου οι αρχηγοί του ανακοίνωσαν ότι οι Ένοπλες Δυνάμεις απαιτούν επαναφορά της Βασιλείας με απόφαση της Εθνοσυνελεύσεως, αν και είχε προκηρυχθεί Δημοψήφισμα για τις 3 Νοεμβρίου του ίδιου έτους. Ο Τσαλδάρης εξέφρασε αντιρρήσεις και οι τρεις επιτελάρχες του απάντησαν, ότι η κυβέρνηση του καταργείται από τις Ένοπλες δυνάμεις. Ο Τσαλδάρης συγκάλεσε έκτακτο Υπουργικό Συμβούλιο, στο οποίο ανακοίνωσε την κατάργηση της κυβερνήσεως και εξέδωσε ανακοίνωση που κατέληγε με τη φράση, «....η κυβέρνησις εθεώρησεν εαυτήν καταλυθείσαν βία».

Ο Γεώργιος Κονδύλης, Υπουργός Στρατιωτικών του Τσαλδάρη σχημάτισε νέα κυβέρνηση με υπουργό Στρατιωτικών τον Θεόδωρο Πάγκαλο. Το ίδιο απόγευμα συνήλθε η Εθνοσυνέλευση και στη συνεδρίαση ήταν παρούσα η τριανδρία των στρατηγών όπως και ο Τσαλδάρης, ενώ ο πρόεδρος της Βουλής Χαράλαμπος Βοζίκης αρνήθηκε να προεδρεύσει και παραιτήθηκε. Έτσι την έδρα του προέδρου, κατέλαβε ο έως τότε Α' αντιπρόεδρος, ο Αντώνιος Αθηνογένης. Η νέα κυβέρνηση ορκίστηκε στην Εθνοσυνέλευση και όχι ενώπιον του Προέδρου της Δημοκρατίας, αφού το κίνημα είχε στόχο την επαναφορά της Βασιλείας. Ο Τσαλδάρης πήρε το λόγο και αφού κατήγγειλε την επέμβαση του Στρατού, αποχώρησε και τον ακολούθησε η πλειονότητα των βουλευτών του «Λαϊκού Κόμματος». Η Εθνοσυνέλευση δίχως την απαραίτητη απαρτία προχώρησε στην έγκριση του ψηφίσματος που είχε υποβάλει ο Κονδύλης για κατάργηση της Δημοκρατίας, και ο Κονδύλης ανακηρύχθηκε αντιβασιλέας. Την ίδια στιγμή αποφασίστηκε και τέθηκε σε ισχύ, ο νόμος περί καταστάσεως πολιορκίας και η κυβέρνηση απέκτησε δικτατορικές εξουσίες. Την επομένη ημέρα τρεις αξιωματικοί επισκέφθηκαν στο σπίτι του στο Φάληρο τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Αλέξανδρο Ζαΐμη στον οποίο ανακοίνωσαν την απαλλαγή του από τα Προεδρικά καθήκοντα.

Στην κυβέρνηση Κονδύλη [7] που σχηματίστηκε ο Αθηνογένης ορίστηκε

  • Υπουργός Κρατικής Υγιεινής και Αντιλήψεως, από τις 10 Οκτωβρίου 1935 ως τις 30 Νοεμβρίου του ίδιου χρόνου.

Το 1936 ο Αθηνογένης συμμετείχε ως μέλος στο σωματείο Ένωσις Σμυρναίων [Ε.Σ.] το οποίο δημιουργήθηκε από ομάδα Σμυρναίων και Μικρασιατών υπό την προεδρία του μητροπολίτη Μυτιλήνης Ιάκωβου και υπήρξε μέλος της 25μελούς Διοικητικής Επιτροπής του [8].

Β' Π.Π. / Μεταπολεμικά

Στη διάρκεια της Κατοχής της Ελλάδος από τις δυνάμεις του Άξονα ο Αθηνογένης απώλεσε την κυριότητα της οικίας του, την οποία πούλησε έναντι μικρού τιμήματος, προκειμένου να εξασφαλίσει τρόφιμα για την επιβίωση της οικογένειας του. Μετά την απελευθέρωση κλήθηκε να καταθέσει ως μάρτυρας κατηγορίας εναντίον των κατοχικών πρωθυπουργών που δικάζονταν στο Ειδικό Δικαστήριο Δοσιλόγων όμως η κατάθεση του υπήρξε αθωωτική για τους Γεώργιο Τσολάκογλου, Ιωάννη Ράλλη και Κωνσταντίνο Λογοθετόπουλο, ο οποίος δικάζονταν ερήμην. Ο Αθηνογένης είπε στην κατάθεση του, μεταξύ άλλων: «...Εκλήθην και εγώ ν' αναλάβω υπουργείον, αλλά εδειλίασα, δεν είχον το θάρρος και τον πατριωτισμόν των κατηγορουμένων. Αι Κυβερνήσεις κατοχής ορθώς εσχηματίσθησαν, ακολουθήσασαι την παράδοσιν του Γεένους, το οποίον χάρις εις την πολιτικήν του Πατριάρχου Γενναδίου και χάρις εις τα διά ταύτης αποσπασθέντυα παρά του κατακτητού Μωάμεθ ειδικά προνόμια, διεβίωσε τούτο επί τόσους αιώνας υπό τον Τουρκικόν ζυγόν ως ίδιον σχεδόν κράτος, διατηρήσαν Θρησκείαν, Γλώσσαν και Εθνισμόν. Κατ' ανάλογον τρόπον αι Κυβερνήσεις κατοχής πολιτευθείσαι έναντι τουκατακτητού, εβοήθησαν και εξυπηρέτησαν όσον το δυνατόν την χώραν και τον Ελληνικόν λαόν. ...{...}... Τον Λογοθετόπουλον εθεώρουν ως γερμανόφιλον, πλην όμως όταν ανέγνωσα (αρχάς 1943) ένα φυλλάδιον περιλαμβάνον μεταξύ άλλων και μιαν έντονον διαμαρτυρίαν του ως Πρωθυπουργού δια την ομηρίαν και γενομένας εκτελέσεις, μετάβαλα γνώμην και θεωρώ αυτόν πατριώτην..» [9].

Το 1946 ο Αθηνογένης ηγήθηκε κινήσεως, της Ομοσπονδίας Πωλησάντων Ακίνητα επί Κατοχής [10] που στρεφόταν κατά των μαυραγοριτών οι οποίοι, στη διάρκεια της Κατοχής, αγόρασαν εκατοντάδες ακίνητα σε εξευτελιστικές τιμές. Γι' αυτό το σκοπό συνέταξε αναλυτική λίστα των ακινήτων που εκποιήθηκαν, καθώς και ξεχωριστή λίστα με τα ονόματα των αγοραστών, που ανέρχονταν σε 40 χιλιάδες «αγοραστές», όμως δημιούργησε και μια δεύτερη λίστα, με ονόματα μεγαλεμπόρων, που είχαν «αγοράσει» από 10 έως 50 ακίνητα. Προκειμένου να στηρίξει την προσπάθεια του οργάνωσε μεγάλες συγκεντρώσεις και μετέτρεψε τη διαμαρτυρία σε μαζική λαϊκή κατακραυγή. Το 1949 κατάφερε να φέρει άλλο νόμο στη βουλή, που προέβλεπε την επιστροφή των σπιτιών σε 250 χιλιάδες πωλήσαντες μικροϊδιοκτήτες. Ο Αθηνογένης, που διατέλεσε Γενικός Γραμματέας του Φιλεκπαιδευτικού Συλλόγου και αρθρογραφούσε σε περιοδικά και εφημερίδες, κυρίως σε ζητήματα προσφυγικού ενδιαφέροντος, ήταν ισόβιο μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Ομήρειου Παρθεναγωγείου, όπως είχε οριστεί με την διαθήκη του Παύλου Αθηνογένη.

Μνήμη Αντωνίου Αθηνογένη

Μέρος του αρχείου του Αντωνίου Αθηνογένους αποτελεί τμήμα του Αρχείου [11] της Μέλπως και του Οκτάβιου Μερλιέ, ενώ το όνομα του δόθηκε σε δρόμο του Δήμου Νέας Σμύρνης Αττικής. Το όνομα του Αθηνογένη, που διατηρούσε γραφείο στην οδό Τσώρτσιλ 29 στην Αθήνα, σύμφωνα με τις λίστες [12] της Μεγάλης Στοάς της Ελλάδος [13], περιλαμβάνεται μεταξύ των επιφανών Ελλήνων τεκτόνων καθώς από το 1911 υπήρξε μέλος της Στοάς «Ιωνία» της Σμύρνης, όπου κατείχε το βαθμό του δευτέρου Σεβασμίου. Ο Αθηνογένης σε λόγο που εκφώνησε στις 10 Απριλίου του 1949 με την ευκαιρία του πανηγυρικού εορτασμού της δεύτερης 15ετίας της Στοάς «Ιωνία» στην Ελλάδα, βεβαίωσε ότι την τριετία από το 1919 μέχρι το 1922, ο Μητροπολίτης Σμύρνης Χρυσόστομος υπήρξε ενεργό μέλος της Στοάς, δίχως να προβεί σε περισσότερες αποκαλύψεις [14].

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Παραπομπές

  1. [Μέλη του διοικητικού συμβουλίου του Πανιωνίου, κατά την ψήφιση του κανονισμού του, ήταν οι: πρόεδρος Αλέξ. Δ. Φωτιάδης, γεν. γραμματέας Ι. Διαμαντόπουλος, μέλη Κ. Χατζηαποστόλου, Αντ. Αθηνογένης, Δημ. Α. Δάλλας, Αλφ. Καρμανιόλος, Κ. Ισηγόνης και Σ. Ραπτόπουλος.] Ανδρέας Μπαλτάς, «Ο Ελληνικός αθλητισμός στη Σμύρνη», σελίδα 69η.
  2. [Πρωτεργάτης της ιδρύσεως της πρώτης προσκοπικής ομάδος στην Σμύρνη υπήρξε ο Κωνσταντίνος Μελάς, παλαιός αξιωματικός του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού και πρωτεργάτης του προσκοπισμού στην Ελλάδα. Συνεργάτες του σ’ αυτή την προσπάθεια υπήρξαν ο ποιητής Αλέκος Φωτιάδης, ο Ευάγγελος Ιωαννίδης, ο Αντώνιος Αθηνογένης και ο Δημητρός Δάλλας, ο οποίος υπήρξε και ο γενικός έφορος των προσκόπων της περιφέρειας Σμύρνης έως τον Απρίλιο του 1922, οπότε τον διαδέχθηκε ο Μ. Μιχαηλίδης. Αρχηγός ορίστηκε ο Ευάγγελος Ιωαννίδης.] Ανδρέας Μπαλτάς, «Ο Ελληνικός αθλητισμός στη Σμύρνη», σελίδα 100η.
  3. Νεότερη και σύγχρονη ιστορία: Νέες θεωρήσεις και προοπτικές Σταματία Αργυροπούλου, Μεταπτυχιακή Διατριβή, σελίδα 49η.
  4. [Εκτός από τον Δημήτριο Δάλλα και τον Αντώνιο Αθηνογένη, μέλη της πρώτης Διοικούσας Επιτροπής στην Αθήνα του Γυμναστικού Συλλόγου Πανιώνιος ήταν οι: Στέλιος Σπεράντσας, Γεώργιος Σαριδάκης, Γεώργιος Κασσάρ, Στέφανος Αλευράς, Γεώργιος Αλευράς, Ιωάννης Ηλιάδης, Στάμος Σταμέλος.]
  5. [Το πρώτο συμβούλιο του Συλλόγου Πανιώνιος, στην Αθήνα, αποτελέστηκε από τους: Πρόεδρο Δημήτριο Δάλλα, αντιπροέδρους Αντώνιο Αθηνογένη και Ιωάννη Ηλιάδη, γενικό γραμματέα Στέλιο Σπεράντσα, ταμία Στάμο Σταμέλο και μέλη Γ. Σαριδάκη, Σ. Μπαλόγλου, Ε. Γροσομανίδη, Στ. Αλευρά και Σοφοκλή Μάγνη. Ο τελευταίος, που ήταν τότε ταγματάρχης του Ελληνικού Στρατού, ανέλαβε δωρεάν τα καθήκοντα γυμναστού του συλλόγου.]
  6. Βουλή των Ελλήνων Ο Θεσμός. Η Ιστορία. Το Κτίριο, σελίδα 9η.
  7. Κυβέρνησις ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΚΟΝΔΥΛΗ Γενική Γραμματεία της Κυβέρνησης.
  8. Μορφές Δημόσιας Κοινωνικότητας στην Ελλάδα του Εικοστού αιώνα, σελίδα 225η.
  9. [«Ιδού η αλήθεια», Γεώργιος Τσολάκογλου, Ιδιωτική έκδοσις, Αθήνα 1948, σελίδες 36η-37η.]
  10. Ομοσπονδία Πωλησάντων Ακίνητα επί Κατοχής Εφημερίδα «Ελευθερία», 12 Απριλίου 1949, σελίδα 2η.
  11. Αρχείο Μέλπως και Οκτάβιου Μερλιέ
  12. H λίστα των μασόνων Εφημερίδα «Το Βήμα», 24 Νοεμβρίου 2008.
  13. Μεγάλη Στοά της Ελλάδος
  14. Μητροπολίτης Σμύρνης Χρυσόστομος: 102 έτη από τον μαρτυρικό θάνατο ενός υποδείγματος Mητροπολίτη, Έλληνα, ανθρώπου και τέκτονα Τέκτονες Αγρινίου, 29 Αυγούστου 2014.