Ιωάννης Πασσάς

Από Metapedia
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Ο Ιωάννης Πασσάς Έλληνας εθνικιστής, διανοητής και δημοσιογράφος που εργάστηκε ως πολεμικός ανταποκριτής, έμπορος χάρτου που δημιούργησε τεράστια περιουσία την περίοδο του οικονομικού κραχ του 1929, συγγραφέας εκδότης και διευθυντής της Εγκυκλοπαίδειας «Ήλιος» που υπήρξε η πιο γνωστή και εμπεριστατωμένη εγκυκλοπαίδεια στην Ελλάδα, ένας από τους πλέον φωτισμένους διανοητές του σύγχρονου Ελληνισμού, γεννήθηκε το 1899 στην πόλη της Αμαλιάδος στο νομό Ηλείας και πέθανε το 1987 στην Αθήνα.

Ήταν παντρεμένος με τη Δέσποινα Πασσά, που απεβίωσε πριν από το δικό του θάνατο, με την οποία δεν απέκτησαν απογόνους.

Ιωάννης Πασσάς
Συνοπτικές πληροφορίες
Γέννηση: 1899
Τόπος: Αμαλιάδα Ηλείας (Ελλάδα)
Θάνατος: 1987
Τόπος: Αθήνα
Υπηκοότητα: Ελληνική
Ασχολία: Διανοητής, Δημοσιογράφος,
Εκδότης.

Βιογραφία

Πατέρας του Γιάννη ήταν ο Δημήτριος Πασσάς που κατάγονταν από το χωριό Μαγούλιανα Βυτίνας της επαρχίας Γορτυνίας στο νομό Αρκαδίας, ενώ η μητέρα του το γένος Κανελλοπούλου ήταν από τα Καλάβρυτα. Ο Ιωάννης παρακολούθησε τα μαθήματα του Σχολαρχείου στη γενέτειρα του όπου έμαθε πολύ καλή ορθογραφία και γραμματική της καθαρεύουσας και της αρχαίας Ελληνικής γλώσσας. Του άρεσε να διαβάζει έργα του Ξενοφώντα και του Θουκυδίδη από το πρωτότυπο.

Δημοσιογραφική σταδιοδρομία

Από την ηλικία των δεκατεσσάρων ετών υπήρξε επαρχιακός ανταποκριτής της περιοχής του για λογαριασμό της Αθηναϊκής εφημερίδος «Νέα Ελλάς» του Κουτούπη. Μετά το σχολαρχείο μετακόμισε κι εγκαταστάθηκε στην Αθήνα όπου αρχικά εργάστηκε ως διορθωτής στην εφημερίδα «Ακρόπολις» του Βλάση Γαβριηλίδη. Σταδιακά ξεκίνησε να εργάζεται ως δημοσιογράφος δημοσιεύοντας άρθρα σε εφημερίδες της εποχής, και το 1919 άρχισε τη συνεργασία του με την αθηναϊκή εφημερίδα «Εμπρός», όμως ύστερα από σύντομο διάστημα επιστρατεύτηκε και στάλθηκε στην Μακεδονία. Το 1920 συνεργάστηκε με την εφημερίδα «Φως» της Θεσσαλονίκης και το 1921–22 με την εφημερίδα «Κόσμος» της Σμύρνης. Το 1921 με ειδική άδεια παρακολούθησε την Μικρασιατική εκστρατεία ως πολεμικός ανταποκριτής για λογαριασμό των εφημερίδων «Κόσμος» της Σμύρνης και «Νέα Ημέρα» των Αθηνών.

Αποστρατεύθηκε το Φθινόπωρο του 1922 μετά την Μικρασιατική καταστροφή και μέχρι το 1928 εργάστηκε ως συντάκτης ή Αρχισυντάκτης στις Αθηναίκές εφημερίδες «Αμάλθεια», «Σκριπ», «Ελεύθερος Τύπος», «Νέα Ημέρα» και «Αθηναϊκή». Το 1923 ως προϊστάμενος της συντάξεως του «Σκριπ» ήταν παρών και περιέγραψε την αναχώρηση από την ακτή Ξαβερίου του Βασιλιά Γεωργίου Β’ από την Ελλάδα, πραγματοποιώντας πωλήσεις 75.000 φύλλων, ενώ το 1924 ως συντάκτης της εφημερίδος «Ελεύθερος Τύπος» δημοσίευσε σειρά άρθρων με τίτλο «Το Κατηγορώ» [1] του Στρατηγού Αναστασίου Παπούλα, που αποκάλυψαν μέρος της δραματικής περιπέτειας της Μικρασιατικής καταστροφής.

Εκδοτική δράση

Δεκαετία του 1940

Το 1933, εποχή που χαρακτηρίστηκε από την κυριαρχία του Ελευθερίου Βενιζέλου, ο Πασσάς εξέδωσε την εφημερίδα «Ημερήσιος Κήρυξ» που αντιπολιτεύονταν το Λαϊκό Κόμμα. Μετά το αποτυχημένο Βενιζελικό στρατιωτικό κίνημα της 1ης Μαρτίου του 1935, απαγορεύθηκε η έκδοση της εφημερίδος του και ο Πασσάς εγκαταστάθηκε στη Γαλλία, απ' όπου επέστρεψε λίγο καιρό αργότερα. Τον Σεπτέμβριο του 1936, μετά την επικράτηση του καθεστώτος της 4ης Αυγούστου 1936 υπό τον Ιωάννη Μεταξά, ο Πασσάς προχώρησε στην έκδοση του λογοτεχνικού περιοδικού «Το Έργον», με φιλολογικό και κοινωνικό περιεχόμενο και πωλήσεις περί τα 160.000 φύλλα εβδομαδιαίως. Στο περιοδικό του συγκέντρωσε ικανό επιτελείο, που το αποτελούσαν οι κορυφαίοι εκπρόσωποι της εθνικιστικής πτέρυγας των λογοτεχνών, όμως οι πωλήσεις του μειώθηκαν καθώς οι συνεργάτες του απομακρύνθηκαν και ακολούθησαν τον εθνικιστή Κωστή Μπαστιά στην έκδοση του περιοδικού «Ελληνικά Γράμματα», που είχε την υποστήριξη του καθεστώτος της 4ης Αυγούστου. Ο Πασσάς εξέδωσε την εβδομαδιαία επιθεώρηση «Ήλιος», το 1939, εγκυκλοπαιδικής μορφής και εκλαϊκευτική της Επιστήμης, για την οποία επέλεξε καλούς συνεργάτες, νέους επιστήμονες και λογοτέχνες. Παρά την πικρία του και την οικονομική ζημιά που υπέστη ο Πασσάς, μετά την πτώση του καθεστώτος της 4ης Αυγούστου, παραδέχθηκε την προσφορά και το έργο του Ιωάννη Μεταξά προς τον Ελληνισμό.

Δεκαετία '50 & μετέπειτα

Κατά την περίοδο του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, ο Πασσάς επέδειξε υψηλό ενδιαφέρον για τα εσωτερικά πράγματα της χώρας καθώς και για την προστασία των Συνελλήνων που υπέφεραν από τα δεινά του αποκλεισμού των Βρεταννών με αποτέλεσμα την τραγική πείνα του 1941 και τους θανάτους εκείνης της περιόδου. Ο Πασσάς προσέφυγε πολλές φορές στον Ιωάννη Βουλπιώτη με τον οποίο συνεργάσθηκε για την βελτίωση των κατοχικών συνθηκών και ο Βουλπιώτης σε συχνές αναφορές του ενώπιον σημαντικών προσωπικοτήτων, όπως η Σίτσα Καραϊσκάκη, ο Νικόλαος Γόρδιος, ο Ευάγγελος Τζιγκιρίδης, ο Νικόλαος Αβραμόπουλος-Ηράκλειτος, αναφέρονταν στο ενδιαφέρον του Πασσά υπέρ Συνελλήνων. Την ίδια περίοδο φαίρεται να συνεργάστηκε με τον Άγγελο Έβερτ, τότε διευθυντή της Αστυνομίας Αθηνών, προκειμένου να βοηθήσει στην κάλυψη και την διαφυγή Ελλήνων πολιτικών και Αξιωματικών στην Αίγυπτο, καθώς και στην διαφυγή Εβραίων, στους οποίους είχαν χορηγηθεί ψεύτικες ταυτότητες. Τον Δεκέμβριο του 1944 ο Πασσάς και η σύζυγος του συνελήφθησαν από τις ένοπλες συμμορίες των οπαδών του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδος και ενώ η σύζυγος του αφέθηκε ελεύθερη, ο ίδιος κρατήθηκε στο στρατόπεδο της Ελευσίνας απ’ όπου θα προωθούνταν προς τη Θήβα και τη Λαμία με άλλους κρατούμενους, πολλοί από τους οποίους πέθαναν από τις κακουχίες ή εκτελέστηκαν στη διάρκεια της διαδρομής. Ο Πασσάς κατόρθωσε να δραπετεύσει, ως μανιώδης κυνηγός γνώριζε άριστα την περιοχή, και επέστρεψε στην Αθήνα.

Το όνομα του περιλαμβάνονταν μεταξύ των οικονομικών δοσιλόγων της περιόδου της Κατοχής της Ελλάδος από τις δυνάμεις του Άξονα [2]. Μετά την απελευθέρωση της Ελλάδος κατηγορήθηκε ως δοσίλογος, όμως αθωώθηκε με την έκδοση βουλεύματος. Διατηρούσε στενή φιλική σχέση με τον Άριστο Καμπάνη, ο οποίος στην κατοχή εργάστηκε ως αρχισυντάκτης της εφημερίδας «Η ΕΛΛΑΣ», που κατηγορήθηκε ότι χρηματοδοτούσε ο Πασσάς. Μετά τον πόλεμο και την απελευθέρωση της Ελλάδος, ο Πασσάς εξέδωσε, παράλληλα με το περιοδικό, και το «Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό» «Ήλιος», στο οποίο τοποθέτησε επικεφαλής τον εθνικιστή διανοούμενο Άριστο Καμπάνη και τον Πέτρο Πικρό, αλλά συνεργάστηκαν και πολλοί γνωστοί, μετέπειτα αριστεροί, όπως ο συγγραφέας Νίκος Σαραντάκος, ο Δημήτριος Σαραντάκος, γιος του προηγούμενου, και άλλοι. Από το 1950 ο Πασσάς είχε στραφεί στην αγορά και την πώληση ξένων μετοχών ενώ περί το 1955-56 μετακόμισε ουσιαστικά στη Γενεύη της Ελβετίας, όπου συμμετείχε στο χρηματιστηριακό παιχνίδι και επένδυε σημαντικά ποσά σε έργα τέχνης και κοσμήματα, δημιουργώντας τεράστια συλλογή.

Το 1964, όταν ολοκληρώθηκε η δεύτερη έκδοση του «Εγκυκλοπαιδικού Λεξικού» και εξεδόθη και το «Επίτομο Ορθογραφικό και Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό», ο Πασσάς συνέχισε μόνο την έκδοση του περιοδικού «Ο Ήλιος», το οποίο σημείωσε μικρή κυκλοφορία, εξέλιξη που τον ώθησε να σταματήσει να ασχολείται με τις εκδόσεις και απέλυσε όλο το προσωπικό του εκτός από τα στελέχη των πωλήσεων των τευχών και των τόμων του Λεξικού.

Πολιτική δραστηριότητα

Ο Πασσάς διατηρούσε στενούς δεσμούς φιλίας με πολλούς Έλληνες πολιτικούς και πνευματικούς ηγέτες. Μεταξύ τους ο Στέφανος Στεφανόπουλος και ο Κωνσταντίνος Τσαλδάρης, τον οποίο ενίσχυε με σεβαστά ποσά όπως και το «Λαϊκό κόμμα». Σύνδεσμος του με τον Τσαλδάρη ήταν ο Νίκος Βέρρος, δημοσιογράφος της εφημερίδος «Βραδυνή» της οικογένειας Αθανασιάδη και λογογράφος του αρχηγού του «Λαϊκού κόμματος», ο οποίος ήταν συνεργάτης του Πασσά στο «Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό». Το Μάρτιο του 1967, ο Πασσάς στο σπίτι του Δημήτριου Κιουσόπουλου, δικαστικού που διατέλεσε και πρωθυπουργός, παρουσία των Στέφανου Στεφανόπουλου και Σπυρίδωνα Μαρκεζίνη αναφέρθηκε στο ενδεχόμενο Στρατιωτικής Επαναστάσεως. Εκείνη τη στιγμή ο Παπαγεωργόπουλος, τότε αρχηγός της Κ.Υ.Π., έβαλε τις φωνές λέγοντας, «Μα τι είναι αυτά πού λέτε; Ποίος θα κάνη την επανάσταση;... Αυτά είναι απαράδεκτα και αδύνατα.» [3], όμως ο Πασσάς αποδείχθηκε ότι ήταν επαρκώς ενημερωμένος και διέθετε ορθή κρίση. Ο Πασσάς φέρεται ότι αναμίχθηκε πολλές φορές σε πολιτικά γεγονότα, όπως την περίοδο του Ιουλίου του 1965 στη διαμάχη του Βασιλιά Κωνσταντίνου Β' με τον Γεώργιο Παπανδρέου, αλλά και το 1973, στην προσπάθεια του καθεστώτος της 21ης Απριλίου 1967 και του Γεωργίου Παπαδόπουλου για φιλελευθεροποίηση με την ανάθεση του σχηματισμού κυβερνήσεως στον Σπυρίδωνα Μαρκεζίνη. Μετά την μεταπολίτευση, ο Πασσάς είπε ότι επισκέφθηκε τον Γεώργιο Παπαδόπουλο στα τέλη του 1972 ή τις αρχές του 1973 και ο Παπαδόπουλος του είπε: «..Δυστυχώς θέλουν να μας διαλύσουν...{...}...». Ο Πασσάς συμπλήρωσε ότι ο Παπαδόπουλος «...Ήταν περίλυπος και είχε βυθίσει το κεφάλι του μέσα στα χέρια του…».

Μνήμη Ιωάννη Πασσά

Ο Πασσάς ήταν έξυπνος, πολυμήχανος και ιδιόρρυθμος ενώ σύμφωνα με τον Νίκο Ζωρογιαννίδη, διευθυντή Πολιτιστικών Εκδηλώσεων του υπουργείου Πολιτισμού κατά την εποχή της γνωριμίας του με τον συλλέκτη και εν συνεχεία γενικός διευθυντής που ορίστηκε από τον Πασσά πρόεδρος του Ιδρύματος του, υπήρξε «κάθετος...απόλυτος και δύσκολος». Μεγάλωσε στην επαρχία, όμως έζησε στην Αθήνα την εποχή που οι ιδέες του Ελληνικού εθνικισμού όπως διατυπώθηκαν από τον Περικλή Γιαννόπουλο και τον Ίωνα Δραγούμη σάρωναν σαν καθαρτήριο νερό την Ελληνική κοινωνία της εποχής κι ήταν φυσιολογικό να αισθανθεί την επιρροή τους. Η περιουσία του, στην οποία περιλαμβάνονται εκτός από τα δικαιώματα της εγκυκλοπαίδειας «Ήλιος» και μια σειρά από ακίνητα μεγάλης αξίας, μεταξύ τους το νεοκλασικό κτίσμα στην οδό Κοδριγκτώνος, που ήταν η οικία της οικογένειας Πασσά, αλλά και ένα τετραώροφο οίκημα επί της οδού Κυψέλης & Ευελπίδων 1 στη συνοικία της Κυψέλης στην Αθήνα, περιήλθαν μετά το θάνατο του στην Αθηνά, την οικονόμο της οικογένειας.

Ίδρυμα Ιωάννη και Δέσποινας Πασσά

Την περίοδο από το 1974 μέχρι το 1977, ο Πασσάς ήλθε σε έντονη αντιπαράθεση με τον Κωνσταντίνο Καραμανλή με αφορμή το «Μουσείον Ανατολικής Τέχνης», που επιθυμούσε να στεγάσει σε έκταση που του είχε διαθέσει ο Γεώργιος Παπαδόπουλος απέναντι τις σημερινές εγκαταστάσεις της Σχολής Ευελπίδων στη Βάρη Αττικής. Η στενή σχέση του Πασσά με τον Γεώργιο Παπαδόπουλο οδήγησε στην έναρξη ανεγέρσεως ενός κτιρίου όπου θα στεγαζόταν η συλλογή, όμως το έργο δεν ολοκληρώθηκε ποτέ, καθώς η μεταπολίτευση βρήκε το κτίριο στα μπετά, κατάσταση στην οποία παρέμεινε για πολλά χρόνια μέχρι που κατεδαφίστηκε. Η αντιπαράθεση του Πασσά με τον Κωνσταντίνο Καραμανλή επέφερε την οργή του μεταπολιτευτικού καθεστώτος και προκάλεσε μια σειρά από ανηλεείς διώξεις σε βάρος του Πασσά. Το 1984 ο Πασσάς προχώρησε στη δημιουργία ιδρύματος με την επωνυμία «Νέον Μουσείον Ευρωπαϊκής και Ανατολικής Τέχνης» με σκοπό να προστατεύσει τη συλλογή του. Το Μουσείο υφίσταται μέχρι σήμερα και με βάση τον νόμο εποπτεύεται από τα υπουργεία Πολιτισμού και Οικονομικών «για την εκπλήρωση του σκοπού του, την καλή λειτουργία και την ύπαρξη και διατήρηση των καλλιτεχνημάτων».

Εκθέματα

Ο Πασσάς διέθετε μεγάλη συλλογή έργων τέχνης καθώς και πολύτιμων-ημιπολύτιμων λίθων, την οποία άρχισε να δημιουργεί μαζί με την συζύγο του την δεκαετία του 1960 με ταξίδια που πραγματοποίησαν σε όλον τον κόσμο. Η συλλογή περιλαμβάνει μερικά μοναδικά αριστουργήματα τέχνης ανεκτίμητης αξίας καθώς και άλλα ήσσονος σημασίας και αξίας, ενώ λέγεται ότι είχε δωρίσει ένα κόσμημα από τη συλλογή του στην Τζέιν Μάνσφιλντ, όταν είχε επισκεφθεί την Ελλάδα. Οι συλλογές του φυλάσσονταν σε τριώροφο οίκημα της οδού Κυψέλης & Ευελπίδων 1 στη συνοικία της Κυψέλης στην Αθήνα, όπου και παρέμειναν ως τη μεταφορά τους στο Βυζαντινό Μουσείο.

Τα εκθέματα παρέμεναν στις προθήκες χωρίς όμως να είναι καταγεγραμμένα και χωρίς φύλαξη. Το 1999 κάποια από τα εκθέματα υπέστησαν ζημιές από τον σεισμό, ενώ χρόνια αργότερα το κτίριο έγινε στόχος διαρρηκτών που αφαίρεσαν κοσμήματα και άλλα αντικείμενα αξίας. Παράλληλα οι ενέργειες του Διοικητικού Συμβουλίου του ιδρύματος για την αποδοχή της συλλογής από την πολιτεία δεν τελεσφόρησαν. Το καλοκαίρι του 2005, μετά από αίτημα του υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών, το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο συζήτησε το θέμα της μελλοντικής αξιοποίησης της συλλογής και αποφάσισε 190 αρχαία αντικείμενα να καταλήξουν ως χρησιδάνειο στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο και τα υπόλοιπα στο Βυζαντινό Χριστιανικό Μουσείο προκειμένου να συντηρηθούν και να παρουσιαστούν σε εκθέσεις, με τη συγκατάθεση του Διοικητικού Συμβουλίου του Ιδρύματος Πασσά. Η συλλογή αποτελείται από:

  • 580 έργα τέχνης από την νοτιοανατολική Ασία και την Άπω Ανατολή. Πρόκειται για αγαλματίδια και αγγεία από ημιπολύτιμους λίθους, ελεφαντόδοντο και πηλό, πορσελάνινα βάζα και γλυπτά από μάρμαρο, που προέρχονται κυρίως από την Κίνα, την Ιαπωνία και την Ινδία.
  • 173 αντίγραφα δυτικοευρωπαϊκής ζωγραφικής, ελαιογραφίες σε μουσαμά και ξύλο, φιλοτεχνημένες πιθανότατα ανάμεσα στα τέλη του 19ου έως τις πρώτες δύο δεκαετίες του 20ού αιώνα.
  • 90 έργα από δυτικοευρωπαϊκή πορσελάνη, αγγεία και αγαλματίδια κυρίως, που χρονολογούνται από τα τέλη του 19ου έως το πρώτο μισό του 20ού αιώνα. Περιλαμβάνονται αντίγραφα πολύ γνωστών εργοστασίων της Ευρώπης [Meissen και Sevres], ή πρωτότυπα δημιουργήματα γερμανικών κυρίως εργοστασίων παραγωγής πορσελάνης [Dresden, Altest Volkstedt].
  • Στη συλλογή περιλαμβάνονται αντίγραφα 167 έργων του 15ου ως και του 19ου αιώνα μεγάλων Ευρωπαίων ζωγράφων, όπως του Γκρέκο, του Τισιανού, του Ρούμπενς και του Βαν Ντάικ. Στην πλειονότητά τους είναι ελαιογραφίες σε καμβά, τα οποία συγκροτούν το δεύτερο, αυτόνομο τμήμα της συλλογής με καθαρά δυτικοευρωπαϊκό προσανατολισμό, ενώ ανάμεσά τους δεν υπάρχει ούτε ένα ελληνικό.

Ο Πασσάς δώρησε ολόκληρη την μέχρι λίγο πριν τον 2ο Παγκόσμιο πόλεμο δημοσιευμένη σειρά της Sylloge Nummorum Graecorum στην Ελληνική Αρχαιολογική Εταιρεία [4].

Εργογραφία

Ο Πασσάς ήταν φυλετιστής, παθιασμένος με την αρχαία Ελληνική προϊστορία, ιστορία και γλώσσα κι ένας από τους μεγαλύτερους σύγχρονους μύστες του Ελληνισμού με αδυναμία στον Αριστοτέλη. Υπήρξε άριστος γνώστης της καθαρεύουσας και κυκλοφόρησε την πρώτη έκδοση της εγκυκλοπαίδειας «Ήλιος» που στεγάζονταν στο Μέγαρο ΤΣΑΥ στην οδό Σταδίου 29 στην Αθήνα, σε αρχαΐζουσα καθαρεύουσα. Στην έκδοση αυτή ο Πασσάς συνέγραψε την «Εισαγωγή» και την «Προϊστορίαν» του τόμου «ΕΛΛΑΣ», όπως και τα λήμματα «Κομμουνισμός», «Βολταίρος», «Ελευθέριος Βενιζέλος» και άλλα λιγότερο σημαντικά λήμματα στην αρχική και τις επόμενες εκδόσεις.

Στο λήμμα «Προϊστορία» αναφέρει ότι οι Έλληνες είναι οι αρχαιότεροι κάτοικοι της Μεσογείου Θαλάσσης και επικαλείται αρχαία ελληνικά κείμενα και άλλα στοιχεία, που αγνοούσαν ή δεν είχαν επικαλεστεί ή είχαν διαστρεβλώσει οι ιστορικοί και ερευνητές, καθώς και πορίσματα αρχαιολογικών ανασκαφών που είχαν γίνει στο μεσογειακό χώρο από νεότερους επιστήμονες. Μέχρι το 1970 δημοσίευε άρθρα στην Αθηναϊκή εφημερίδα «Εστία» του εθνικιστή Αχιλλέα Κύρου, με τα οποία υποστήριζε τα στοιχεία και τις απόψεις του. Στο άρθρο «Άλφα», στην τελευταία έκδοση της Εγκυκλοπαίδειας, δημοσίευσε στοιχεία που αποδεικνύουν ότι οι Έλληνες είναι ο παλαιότερος λαός της Μεσογείου και ότι οι Αργοναύτες και ο Οδυσσέας έφτασαν ως τη Βόρειο και τη Νότιο Αμερική. Η εγκυκλοπαίδεια πραγματοποίησε τρεις εκδόσεις, η πρώτη την περίοδο από το 1948 έως το 1954, η δεύτερη από το 1958 έως το 1962 και η τρίτη από το 1979 έως το 1982. Σήμερα κυκλοφορούν μόνο κάποιοι τόμοι σε παλαιοπωλεία.

Συγγραφικό έργο

Ο Ιωάννης Πασσάς έγραψε και δημοσίευσε τα έργα:

  • «Με τον στρατό μας στη νίκη», το 1922, έκδοσις εφημερίδος «Κόσμος» Σμύρνης,
  • «Ανά την Ελληνικήν Μικρασίαν», το 1922, έκδοσις εφημερίδος «Κόσμος» Σμύρνης,
  • «Η αγωνία ενός Έθνους», το 1925, βασισμένο στα επίσημα αρχεία του Ελληνικού Γενικού επιτελείου Στρατού και σε αφηγήσεις και εντυπώσεις του Στρατηγού Αναστασίου Παπούλα, στη διάρκεια της Μικρασιατικής εκστρατείας,
  • «Ο Α' Παγκόσμιος πόλεμος και ο Εθνικός διχασμός», το 1934, δίτομο έργο, έκδοσις εφημερίδος «Ημερήσιος Κήρυξ»,
  • «Μετά την θύελλα», τον Απρίλιο του 1945, 410 σελίδες, ιστορικό-φιλοσοφικό έργο, έκδοσις «Οίκος Βασιλείου»,
  • «S.O.S», τον Απρίλιο του 1945, πληροφορίες και σχόλια για την κομμουνιστική ανταρσία στην Ελλάδα,
  • «Πώς θα γίνει ο τρίτος Γύρος» [5], τον Ιούλιο του 1945, έργο στο οποίο προέβλεπε την ήττα των κομμουνιστικών συμμοριών,
  • «Ο Άνθρωπος αυτό το κτήνος», το 1947, το οποίο έγινε εκδοτική επιτυχία στην Ελλάδα και μεταφράστηκε στα Αγγλικά και τα Ολλανδικά,
  • «Με τον στρατό μας στην νίκη»,
  • «Το έγκλημα της Επιστήμης», το 1980, δίτομο έργο,
  • «Τα Ορφικά» [6], το 1980. Ο Πασσάς στον πρόλογο του έργου του γράφει ότι «Αφιερώνεται εις την αθάνατον και αδάμαστον Φυλήν των Ελλήνων, που κινδυνεύει σήμερον να αφανισθή από την αδιαφορίαν ή την ύποπτον ανευθυνότητα ωρισμένων πολιτικών και πνευματικών ηγετών»,
  • «Η αληθινή Προϊστορία», το 1981.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Παραπομπές

  1. [«Το Κατηγορώ» γράφτηκε ως απάντηση στα δημοσιεύματα της εφημερίδος «Πολιτεία», τα οποία είχε συγγράψει ο υποστράτηγος Ξενοφών Στρατηγός, τότε υπαρχηγός του Γενικού Επιτελείου Στρατού.]
  2. Τα ένοχα μυστικά της Κατοχής Δημοσθένης Κούκουνας, Crash on line.
  3. [Εφημερίδα «Ακρόπολις» 28 Αυγούστου 1974.]
  4. [Ειρήνη Βαρούχα, Μουσεία Αθηνών: Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, Επιγραφική Συλλογή, σελίδα 9η.]
  5. «Πώς θα γίνει ο τρίτος Γύρος» Ολόκληρο το έργο.
  6. «Τα Ορφικά» Ολόκληρο το έργο.