Σπυρίδων Μαρινάτος

Από Metapedia
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Ο Σπύρος Μαρινάτος, Έλληνας αρχαιολόγος, Εθνικιστής και Ελληνολάτρης καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών, που το 1956 εκλέχθηκε ακαδημαϊκός [1], και το 1971 έγινε πρόεδρος [2] της Ακαδημίας Αθηνών, γεννήθηκε στο Ληξούρι Κεφαλληνίας στις 4 Νοεμβρίου 1901 και σκοτώθηκε την 1η Οκτωβρίου 1974, σε ατύχημα στο Ακρωτήρι της Σαντορίνης, στον χώρο του ανασκαφών του προϊστορικού οικισμού. Η κηδεία του έγινε την Παρασκευή 4 Οκτωβρίου στις 4 το απόγευμα στη Θήρα της Σαντορίνης και τάφηκε στο Ακρωτήρι, εντός του Αρχαιολογικού χώρου.

Ήταν παντρεμένος και κόρη του είναι η καθηγήτρια του Πανεπιστημίου του Ιλινόϊς, Ουρανία, [Ναννώ], Μαρινάτου [3].

Σπυρίδων Μαρινάτος

Βιογραφία

Σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή Αθηνών από την οποία αποφοίτησε το 1921, όμως από το 1919 ενώ ήταν ακόμη φοιτητής, διορίστηκε επιμελητής Αρχαιοτήτων Κρήτης και βοηθός του Στέφανου Ξανθουδίδη στο μουσείο Ηρακλείου, μετά το θάνατο του οποίου ανέλαβε το 1928, διευθυντής του Μουσείου. Από το 1927 έως το 1929 σπούδασε στο Βερολίνο και τη Χάγη. Το 1939 εκλέχθηκε τακτικός καθηγητής της αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, στο οποίο τη δεκαετία του 1950, διατέλεσε πρύτανης.

Ανασκαφικό έργο

Το 1927 αποκάλυψε την είσοδο Προϊστορικού Σπηλαίου στο χωριό «Ελένες» στο Ρέθυμνο. Πραγματοποίησε επίσης, ανασκαφές στην Αμνισό ή Καρτερό, ανατολικά του Ηρακλείου, όπου το 1932 αποκάλυψε το σπήλαιο της θεάς Ειλειθυίας [4], το Ιερό του Διός Θενάτα, την μεγάλη Μινωική έπαυλη με τις τοιχογραφίες λευκών κρίνων και κτίσματα ποικίλων τύπων και χρήσεων, καθώς και μεγάλο οίκημα, του τέλους της Μεσομινωικής περιόδου, στο Απόδουλο του Ρεθύμνου. Στα Μονοπωλάτα ανακάλυψε Μυκηναϊκό Νεκροταφείο (1300-1100π.Χ.) με πήλινα και χάλκινα αντικείμενα και μια σαρκοφάγο. Υπηρέτησε ως μέλος του Συμμαχικού Επιτελείου με το βαθμό του ταγματάρχη κατ’ απονομή, και το 1946 ανέλαβε την αναζήτηση στη Δυτική Ευρώπη και τον επαναπατρισμό των αρχαιοτήτων που είχαν κλαπεί στην Ελλάδα κατά την διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Η προσπάθειά του απέφερε σημαντικούς καρπούς και πέτυχε να επαναπατριστούν σημαντικά ευρήματα από την Αυστρία και την Ιταλία.

Το 1960 αναφέρθηκε στη σημασία της ανακάλυψης της αρχαίας αχαϊκής πόλεως Ελίκης, λέγοντας ότι μόνο η κήρυξη ενός τρίτου παγκόσμιου πολέμου θα επισκίαζε την ανακάλυψη της, ενώ σύμφωνα με την άποψή του τα έργα στην πόλη ανήκουν στην κλασσική περίοδο, που έζησαν ο Σκόπας και ο Πραξιτέλης. Το 1963 στις ανασκαφές στο νησάκι που βρίσκεται στη λίμνη Μελισσάνη, ανακάλυψε ιερό αφιερωμένο στο Θεό Πάνα και κεραμικά αντικείμενα του 3ου και 4ου αιώνα π.Χ., τα ερείπια της Κράνης και τους τάφους στη Λειβαθώ, καθώς και το ακριβές σημείο της μάχης των Θερμοπυλών. Το 1977 με οδηγό τα γραπτά του Παυσανία [5] έφερε στο φως το πρωτοελλαδικό προϊστορικό νεκροταφείο στο Τσέπι Μαραθώνα και τους μεσοελλαδικούς τύμβους του Βρανά, τα οποία είναι επισκέψιμα μετά την στέγαση τους, και τη δημιουργία διαδρόμων επίσκεψης.

Έντονη ήταν η διαμάχη του με τον καθηγητή του Αθηναϊκού Σεισμολογικού Ινστιτούτου Άγγελο Γαλανόπουλο, σχετικά με το αν η Σαντορίνη είναι η «χαμένη Ατλαντίδα». Η διαμάχη τους ξεκίνησε το 1939 και πήρε έκταση μετά τον σεισμό του 1956, όταν στα ορυχεία των Φηρών ξεπρόβαλε ένα προϊστορικό πέτρινο κτίριο και ο Γαλανόπουλος βρήκε στο ίδιο σημείο απανθρακωμένα ξύλα κι ανθρώπινα κόκαλα, τα οποία ραδιοχρονολογήθηκαν περί το 1450 π.Χ., γεγονός που οδήγησε τον Γαλανόπουλο στην πεποίθηση ότι το νησί είναι η χαμένη Ατλαντίδα, πιθανότητα που ο ίδιος απέκλειε. Ξεκινώντας τις ανασκαφές το 1967, βρήκε στα ορυχεία των Φηρών ένα απανθρακωμένο δέντρο, το οποίο κάηκε το 1450 π.Χ., ενώ μετά το 1967 στο Ακρωτήρι [6] ανακάλυψε ολόκληρη πόλη, θαμμένη κάτω από την ηφαιστειακή στάχτη, με σπίτια διώροφα, με δρόμους και καλντερίμια, με τοίχους ζωγραφισμένους με λαμπερά χρώματα. Παρ’ όλες τις ανασκαφικές του ανακαλύψεις επέμεινε ως το τέλος της ζωής του ότι δεν είναι η Σαντορίνη, η χαμένη Ατλαντίδα, αλλά ότι απλά πρόκειται για την «….έδρα της περιφερειακής διοίκησης των Κυκλάδων, πριν από 3.500 χρόνια».

Διακρίσεις

Διατέλεσε σε τρεις διαφορετικές χρονικές περιόδους διευθυντής Αρχαιοτήτων και για την προσφορά του τιμήθηκε με Ελληνικά και διεθνή βραβεία και διακρίσεις. Στην Κρήτη γνώρισε και συνεργάσθηκε με τον διάσημο βρετανό αρχαιολόγο Έβανς, ο οποίος σε δημοσιεύματά του τον χαρακτήριζε ως τον «πολύ δυναμικό εφορο αρχαιοτήτων». Με τις ανασκαφές του επαλήθευσε τη θεωρία που ο ίδιος είχε διατυπώσει ότι η έκρηξη του ηφαιστείου της Θήρας κατέστρεψε αιφνιδιαστικά και στην ακμή του, τον Μινωικό πολιτισμό, ενώ προστάτεψε πολλαπλά τις αρχαιότητες, αρχικά με την τοποθέτηση στεγάστρου, αλλά και με την απαλλοτρίωση μεγάλης εκτάσεως γύρω τους.

Συγγραφικό έργο

Έγραψε μεταξύ άλλων τα βιβλία

  • «Κρήτη και μυκηναϊκή Ελλάς»,
  • «Ο αρχαίος κρητικός πολιτισμός».

Καθεστώς 21ης Απριλίου

Ήταν [7] [8] σε στενή σχέση, η οποία εξελίχθηκε σε συνεργασία με το στρατιωτικό καθεστώς της 21ης Απριλίου του Γεωργίου Παπαδόπουλου και απολάμβανε προνομιακή μεταχείριση, ενώ είχε ταυτόσημες ιδεολογικές απόψεις με τους στρατιωτικούς που κυβερνούσαν τη χώρα.

Ενδεικτικός είναι ο πανηγυρικός λόγος που εκφώνησε στις 2 Μαΐου 1968, στην Ακαδημία Αθηνών όπου μεταξύ άλλων ανέφερε, ...«Σήμερον εορτάζομεν μίαν νέαν επέτειον εις την δολιχοδρομίαν του Ελληνικού Εθνους, του παλαιοτέρου ιστορικού έθνους επί του εδάφους της Ευρώπης και ενός εκ των δύο ή τριών παλαιοτάτων εθνών επί του πλανήτου. Είναι η επέτειος της 21ης Απριλίου. Πιστεύομεν όλοι, όσοι εζήσαμεν το χάος της αναρχίας μόλις πρό ενός έτους, ότι απεφύγομεν την τελευταίαν στιγμήν τα στυγερά επακόλουθα του οκρυόεντος εμφυλίου πολέμου. Ολοι υπήρξαμεν μάρτυρες των καθημερινών σκηνών του πεζοδρομίου. Όλοι οι έμποροι ενθυμούνται ότι ημέραν πάρ’ ημέραν ήσαν αναγκασμένοι να κλείουν τα καταστήματά των. Ολοι ημείς οι καθηγηταί ενθυμούμεθα ότι τα μαθήματα και τα καθήκοντά μας δεν ηδυνάμεθα να τα ασκήσωμεν, όταν δεν το ήθελον ωρισμένοι φοιτηταί και ούτω καθ’ εξής. Ιδού διατί η Πανελλήνιος ανακούφισις, όταν η 21η Απριλίου έθεσε τέρμα εις την αβεβαιότητα και την αγωνίαν της επαύριον...». Μετά το Νοέμβριο του 1973 και την επικράτηση του καθεστώτος του Δημητρίου Ιωαννίδη, απομακρύνθηκε από τις θέσεις που κατείχε.

Το τέλος

Την 1η Οκτωβρίου 1974, ενώ επέβλεπε τις εργασίες στην «Τριγωνική Πλατεία» στο Ακρωτήρι της Θήρας, έπεσε και τραυματίστηκε θανάσιμα, αφήνοντας την τελευταία του πνοή στα ερείπια της πόλεως που ανακάλυψε και ανέσκαψε. Η σορός του ταριχεύθηκε και σύμφωνα με την επιθυμία του, τάφηκε μέσα στο χώρο της Ανασκαφής στο Ακρωτήρι, στο χώρο του Συγκροτήματος Δ', όπου έμεινε μέχρι το 2005, όταν τα οστά του μεταφέρθηκαν σε χώρο κοντά στο φυλάκιο στην κεντρική νότια είσοδο του αρχαιολογικού χώρου.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Παραπομπές

  1. Τακτικά μέλη της Ακαδημίας Αθηνών κατά σειρά εκλογής
  2. Πρόεδροι της Ακαδημίας Αθηνών από την ίδρυσή της
  3. Η καθηγήτρια Ναννώ Μαρινάτου μιλά για τον πατέρα της και τον μινωικό πολιτισμό
  4. Σπήλαιο Ειλειθυίας
  5. [«Αν ο Σλήμαν ευχαρίστησε τον Όμηρο, ο οποίος τον εβοήθησε να ανακαλύψει την Τροία, εγώ ευχαριστώ τον ταπεινόν Παυσανία διότι μου έδωσε την συγκίνηση εκείνη, η οποία μου επέτρεψε να ανακαλύψω τα λείψανα των ηρώων των Πλαταιέων»]
  6. Το στέγαστρο της προϊστορικής Θήρας Εφημερίδα «Το Βήμα»
  7. Πρωτοπόροι Αρχαιολόγοι Τσιρίδειο Ίδρυμα
  8. Απ’ τον Πιττακό στον Παττακό Εφημερίδα «Ελευθεροτυπία»