Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος

Από Metapedia
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος, Έλληνας διπλωμάτης και από τους κορυφαίους πολιτικούς του Εικοσιένα, ο οποίος διατέλεσε τρεις φορές πρωθυπουργός, γεννήθηκε στις 3 Φεβρουαρίου 1791 στην Κωνσταντινούπολη και πέθανε στις 6 Αυγούστου 1865 στην Αίγινα.

Ήταν παντρεμένος με την Χαρίκλεια Αργυροπούλου και είχαν αποκτήσει 6 παιδιά, ένα από τα οποία ο Νικόλαος Μαυροκορδάτος διακρίθηκε ως πολιτικός και διπλωμάτης, και τα 4 πέθαναν σε μικρή ηλικία. Η αδερφή του, Αικατερίνη, είχε παντρευτεί το Σπυρίδωνα Τρικούπη.

Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος
Συνοπτικές πληροφορίες αξιώματος
- Πρόεδρος Εκτελεστικού -
Έναρξη Θητείας : 13 Ιανουαρίου 1822
Λήξη θητείας : 10 Μαΐου 1823
Προκάτοχος
  • ----
Διάδοχος
Συνοπτικές πληροφορίες αξιώματος
* Πρωθυπουργός *
Έναρξη Θητείας : 12 Οκτωβρίου 1833
Λήξη θητείας : 31 Μαΐου 1834
Προκάτοχος
Διάδοχος
Συνοπτικές πληροφορίες αξιώματος
* Πρωθυπουργός *
Έναρξη Θητείας : 10 Φεβρουαρίου 1841
Λήξη θητείας : 10 Αυγούστου 1841
Προκάτοχος
Διάδοχος
Συνοπτικές πληροφορίες αξιώματος
* Πρωθυπουργός *
Έναρξη Θητείας : 30 Μαρτίου 1844
Λήξη θητείας : 6 Αυγούστου 1844
Προκάτοχος
Διάδοχος
Συνοπτικές πληροφορίες αξιώματος
* Πρωθυπουργός *
Έναρξη Θητείας : 16 Μαΐου 1854
Λήξη θητείας : 22 Σεπτεμβρίου 1855
Προκάτοχος
Διάδοχος

Βιογραφία

Γονείς του ήταν ο λόγιος αξιωματούχος στις Παραδουνάβιες ηγεμονίες Νικόλαος Μαυροκορδάτος και η Σμαράγδα Καρατζά. Ήταν δηλαδή, απόγονος αριστοκρατικής οικογένειας Φαναριωτών, πολλά μέλη της οποίας υπήρξαν στελέχη της διοίκησης του Τουρκικού κράτους, όπως διερμηνείς και ηγεμόνες των παραδουνάβιων περιοχών. Έλαβε άριστη μόρφωση και μιλούσε γαλλικά, ιταλικά, τούρκικα και αραβικά, καθώς σπούδασε στη Μεγάλη του Γένους Σχολή και στην Πίζα της Ιταλίας, ενώ παρακολούθησε, σύμφωνα με δική του μαρτυρία, μαθήματα οχυρωματικής και πολιορκητικής τέχνης, στη Γενεύη από το στρατηγό Dufour. Εργάστηκε από το 1812, ως γραμματέας του αδελφού της μητέρας του, ηγεμόνα της Βλαχίας, Ιωάννη Καρατζά, τον οποίο ακολούθησε στη Γενεύη, όπου κατέφυγε, για να αποφύγει τις συνέπειες από κατηγορίες που διατύπωσαν στην Πύλη αντίπαλοί του.

Το 1819, μαζί με την οικογένεια Καρατζά, εγκαταστάθηκε στην Πίζα της Ιταλίας, εντάχθηκε στο περιβάλλον του μητροπολίτη Ιγνατίου και μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία. Εκεί έμαθε τα αγγλικά από τη Μαίρη Σέλλευ, στην οποία παρέδιδε μαθήματα αρχαίων ελληνικών και επίσης διάβαζε κείμενα από το χώρο των ιδεών και της πολιτικής, ντυμένος με την παραδοσιακή ανατολίτικη φορεσιά και έβαλε τα φράγκικα όταν ήρθε στην επαναστατημένη Ελλάδα. Παράλληλα έγραψε στα γαλλικά, κείμενο με τίτλο «Συνοπτικά περί Τουρκίας», όπου ανέλυε την κατάσταση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και προέβλεπε τη διάλυσή της. Ο θείος του τον απέτρεψε από την έκδοσή του, όμως το κυκλοφόρησε, σε περιορισμένο και άγνωστο αριθμό αποδεκτών.

Σε αυτό αναφέρει χαρακτηριστικά για την Τουρκία,

«Πώς να γνωρίζουν την πραγματική κατάσταση μιας χώρας της οποίας η τοπογραφία και ο πληθυσμός δεν είναι καθόλου γνωστά, της οποίας η εσωτερική κατάσταση είναι ένα χάος, ενώ οι εξωτερικές της σχέσεις καλύπτονται ολοκληρωτικά από σκόνη μυστηρίου; Πώς να γνωρίζουν τις δυνάμεις μιας κυβέρνησης η οποία δεν έχει συγκεκριμένο στρατό στη μισθοδοσία της; Πώς να γνωρίζουν τέλος τα οικονομικά, εάν ο ετήσιος προϋπολογισμός, όσο κι αν είναι άγνωστος, ανεβαίνει η κατεβαίνει αναλογικά με τον αριθμό των αποκεφαλισμών και των δημευμένων αγαθών σύμφωνα με την ιδιοτροπία και την αυθαίρετη επιθυμία του αρχηγού;»

Για την εξουσία του βεζύρη, γράφει

«Μερικές φορές συμβαίνει να μη γνωρίζει να διαβάζει ή να γράφει. Μόλις που γνωρίζει να ομιλεί την ίδια του τη γλώσσα και παρά τη χονδροειδή άγνοια βρίσκεται στην κορυφή όλων των υποθέσεων».

Αναλύει επίσης την πληθυσμιακή συγκρότηση της Αυτοκρατορίας

«Με βάση την έννοια του έθνους, ο πληθυσμός της Τουρκίας φτάνει τα είκοσι τρία εκατομμύρια, όπου επτά εκατομμύρια είναι Τούρκοι, έξι εκατομμύρια είναι Έλληνες, δύο εκατομμύρια είναι Σέρβοι, Βλάχοι, Μολδαβοί, ένα εκατομμύριο είναι Αλβανοί, τέσσερα εκατομμύρια είναι Άραβες, και τρία εκατομμύρια είναι Εβραίοι, Τουρκομάνοι και Δρούζοι. Συμπέρασμα: «Το σύνολο των μουσουλμάνων, οπαδών του Μωάμεθ, είναι κάτω από το μισό του συνόλου των κατοίκων. Οι Τούρκοι, ως κυρίαρχο έθνος, δεν αποτελούν ούτε το ένα τρίτο του πληθυσμού της αυτοκρατορίας τους».

Προτείνει τέλος τη δημιουργία μιας «ελληνικής αυτοκρατορίας», που θα περιλάμβανε την ευρωπαϊκή Τουρκία και τη Μικρά Ασία.

«Δεν είμαστε, αναρωτιούνται, οι πραγματικοί αυτόχθονες αυτής της χώρας; Δεν είμαστε οι φυσικοί κληρονόμοι του εδάφους που ανήκε στους προγόνους μας; (…) Αυτοί οι Ασιάτες κατακτητές δεν έχουν κανένα δικαίωμα ιθαγένειας’ ήρθαν να αποσπάσουν με τη βία εκείνα τα οποία κατείχαμε και δια της βίας εμείς πρέπει να τα ανακτήσουμε» [1]

Τα 10 τελευταία χρόνια της ζωής του παρέμεινε πολιτικά ανενεργός, και ζούσε αποτραβηγμένος στην εξοχική του κατοικία.

Πολιτική δράση

Λίγους μήνες μετά την έκρηξη της επαναστάσεως, τον Ιούνιο του 1821 σε ηλικία 30 ετών, μ’ ένα υδραίικο πλοίο που ναύλωσε στη Μασσαλία, έφτασε στο Μεσολόγγι. Εκεί συνάντησε τον Αλέξανδρο Υψηλάντη, ο οποίος του ανέθεσε τη διοικητική οργάνωση της Στερεάς Ελλάδας συστήνοντας το τοπικό πολίτευμα, που ονομάστηκε «Καταστατικός Χάρτης Προσωρινής Διοικήσεως της Δυτικής Ελλάδος». Παράλληλα με συνεργάτη τον Θεόδωρο Νέγρη πρωταγωνίστησαν στη σύνταξη της Νομικής Διατάξεως της Ανατολικής Χέρσου Ελλάδος.

Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος

Το Δεκέμβριο του 1821, αναδείχθηκε πρόεδρος της Α' Εθνικής Συνέλευσης στην Επίδαυρο και υπέγραψε τη Διακήρυξη της 15ης Ιανουαρίου 1822 για την «ανεξαρτησία του έθνους των Ελλήνων» από τον οθωμανικό ζυγό. Εκλέχθηκε γραμματέας και πρόεδρος του Εκτελεστικού, πρόεδρος της επιτροπής που συνέταξε το πρώτο Προσωρινό Πολίτευμα της Ελλάδος, με φιλελεύθερους και δημοκρατικούς ιδεολογικούς και πολιτικούς προσανατολισμούς.

Στη Β' Εθνική Συνέλευση του Άστρους, παρά την έντονη διαφωνία του Θεοδώρου Κολοκοτρώνη, εκλέχτηκε από τις 12 έως τις 14 Ιουλίου 1823, πρόεδρος του Βουλευτικού σώματος αλλά έφυγε για να υπερασπίσει το Μεσολόγγι στη δεύτερη πολιορκία του. Το Φεβρουάριο του 1825 επέστρεψε στην Πελοπόννησο και ανέλαβε τις θέσεις του γραμματέα του Εκτελεστικού και στη συνέχεια του γραμματέα των Εξωτερικών. Με δικές του προσπάθειες εξασφαλίσθηκαν δυο δάνεια από το Λονδίνο και ήταν ο καθοριστικός παράγοντας στη σύναψη και την υπογραφή στις 6 Ιουλίου 1827, της Ιουλιανής Συνθήκης του Λονδίνου. Μετά την απελευθέρωση, ο Ιωάννης Καποδίστριας τον διόρισε μέλος του Γενικού Φροντιστηρίου και η Αντιβασιλεία πρωθυπουργό και υπουργό των Εξωτερικών και των Ναυτικών (1833-1834). Αποσύρθηκε από την κυβέρνηση το 1830, συντάχθηκε με τους Υδραίους και αναδείχθηκε ηγέτης της αντιπολιτεύσεως.

Μετά τη δολοφονία του Καποδίστρια το Σεπτέμβριο του 1831, συντάχθηκε με την παράταξη του Ιωάννη Κωλέττη και διατέλεσε μέλος της Διοικητικής Επιτροπής που κυβέρνησε ως την άφιξη του Όθωνα. Στη διάρκεια της περιόδου της Αντιβασιλείας, διατέλεσε πρεσβευτής στο Λονδίνο, το Μόναχο και το Παρίσι. Έγινε πρωθυπουργός από τις 24 Οκτωβρίου 1833 έως τις 12 Ιουνίου 1834 καθώς και από τις 6 Ιουλίου 1841 έως τις 12 Αυγούστου 1841 και από τις 29 Ιουλίου 1854 έως τις 11 Οκτωβρίου 1955. Προς το τέλος της ζωής του το 1862, εκλέχθηκε πληρεξούσιος Ευρυτανίας στην Εθνοσυνέλευση και διετέλεσε πρόεδρος της επιτροπής σύνταξης του νέου συντάγματος, αλλά έχασε το φως του και αποσύρθηκε σ` ένα κτήμα που είχε στην Αίγινα. Τυφλός και κατάκοιτος, δεν πήρε ενεργό μέρος στις εργασίες της Επιτροπής, διατήρησε όμως το ενδιαφέρον του για τα κοινά καθώς και την πνευματική του διαύγεια έως το θάνατό του.

Στρατιωτική δράση

Το 1822 ανέλαβε την αρχηγία της εκστρατείας στην Ήπειρο, όμως μετά την ήττα στο Πέτα στις 4 Ιουλίου 1822, για την οποία ευθύνεται κυρίως η πολεμική του απειρία, πήγε στο Μεσολόγγι και ασχολήθηκε με την οχύρωση του. Για τη συμμετοχή του στην πρώτη πολιορκία του Μεσολογγίου, το βουλευτικό στις 31 Ιανουαρίου 1823, τον ανακήρυξε άξιο της ευγνωμοσύνης της πατρίδας. Η τελευταία πολεμική εμπλοκή του πραγματοποιήθηκε στη Σφακτηρία το 1825, όπου πολέμησε εναντίον του Ιμπραήμ.

Πολιτικές θέσεις

Υπήρξε από τις σημαντικές πολιτικές προσωπικότητες της Επανάστασης και ο ηγετικός του ρόλος τον οδήγησε σε έντονες διαφωνίες και αντιπαραθέσεις με άτομα και ομάδες καθώς επεδίωξε την υποστήριξη της Αγγλίας, όμως η σύγκρουση του με τον, ήταν εκείνη που καθόρισε τη στάση ζωής του. Σε όλη τη διάρκεια της Επαναστάσεως διαδραμάτισε πρωταγωνιστικό ρόλο στην ελληνική πολιτική ζωή, ενώ σημαίνοντες ξένοι παράγοντες τον θεωρούσαν ως το «μόνο άξιο λόγου πολιτικό». Είχε εξ αρχής στόχους την επέκταση της Επαναστάσεως, την οργάνωση και πολιτική ενοποίηση των εξεγερμένων τόπων και τη συγκέντρωση της πολιτικής εξουσίας στο πλαίσιο μιας ενιαίας κεντρικής «Εθνικής Διοικήσεως». Αναδείχθηκε ηγέτης του «αγγλικού» κόμματος καθώς εκτιμούσε ότι η Αγγλία, λόγω των συμφερόντων της θα μπορούσε να αποβεί στρατηγικός σύμμαχος της Ελλάδας. Με την ιδιότητά του ως αρχηγού του «αγγλικού» κόμματος ζήτησε από τον υπουργό Εξωτερικών της Αγγλίας George Canning να αντιδράσει στο Ρωσικό σχέδιο για τη δημιουργία τριών αυτόνομων ηγεμονιών στην Ελλάδα και να πρωταγωνιστήσει στην ίδρυση ανεξάρτητου ελληνικού κράτους.

Έγραψαν

Ο Millingen το 1831 έγραψε γι' αυτόν «Είχε ωραίο κεφάλι, μεγάλο σε αναλογία με το σώμα του. Και μεγάλωνε περισσότερο με τα ανάκατα ριγμένα μαύρα μαλλιά και τις πλούσιες φαβορίτες. Τα παχειά φρύδια και το μεγάλο μουστάκι έδιναν μια άγρια, ρωμαντική έκφραση στα χαρακτηριστικά του. Έδειχνε ευφυής, οξυδερκής και φιλόδοξος άνθρωπος.

Τα μεγάλα ασιατικά μάτια του, όλο φωτιά και εξυπνάδα, φανέρωναν καλοσύνη. Το βλέμμα του, ωστόσο, δεν αποκάλυπτε ευθύτητα. Είχε κάτι σαν αναποφασιστικότητα και ταραγμένη συστολή που τον εμπόδιζε να κοιτάξει κάποιον κατά πρόσωπο.

Ήταν κοντός και με εμφάνιση διόλου επιβλητική, μεγάλο ελάττωμα στα μάτια ενός ημιπολιτισμένου λαού. Δεν έδινε μεγάλη σημασία στην ενδυμασία. Έτσι, ακόμα και οι ξένοι πρόσεξαν τη μειονεκτική αντίθεση ανάμεσα στην απλή ευρωπαϊκή φορεσιά και τον ταξιδιωτικό μανδύα του, και τις μεγαλόπρεπες και κατακόσμητες στολές των καπεταναίων.»

Εξωτερικές συνδέσεις

Παραπομπές

  1. [Πηγή: «Τα καπάκια», Κωστής Παπαγιώργης, εκδόσεις «Καστανιώτης»]


Κατάλογος Πρωθυπουργών της Ελλάδος
Μαυροκορδάτος Αλέξανδρος | Κανακάρης Αθανάσιος | Μαυρομιχάλης Πετρόμπεης | Κουντουριώτης Γεώργιος | Ζαΐμης Ανδρέας| Μαυρομιχάλης Γεώργιος | Καποδίστριας Ιωάννης | Καποδίστριας Αυγουστίνος | Κολοκοτρώνης Θεόδωρος | Τρικούπης Σπυρίδων  | Μαυροκορδάτος Αλέξανδρος | Κωλέττης Ιωάννης | Κόμης Josef Ludwig von Armansperg | Ignaz von Rundhart| Όθων της Ελλάδος| Μαυροκορδάτος Αλέξανδρος | Όθων της Ελλάδος | Μεταξάς Ανδρέας | Κανάρης Κωνσταντίνος | Μαυροκορδάτος Αλέξανδρος | Κωλέττης Ιωάννης | Τζαβέλας Κίτσος | Κουντουριώτης Γεώργιος | Κανάρης Κωνσταντίνος | Κριεζής Αντώνιος | Μαυροκορδάτος Αλέξανδρος | Βούλγαρης Δημήτριος | Μιαούλης Αθανάσιος | Κολοκοτρώνης (Γενναίος) Ιωάννης | Βούλγαρης Δημήτριος | Μωραϊτίνης Αριστείδης | Βάλβης Ζηνόβιος | Κυριακός Διομήδης | Ρούφος Μπενιζέλος | Ρούφος Μπενιζέλος | Βούλγαρης Δημήτριος | Κανάρης Κωνσταντίνος | Βάλβης Ζηνόβιος | Κανάρης Κωνσταντίνος | Κουμουνδούρος Αλέξανδρος | Δεληγεώργης Επαμεινώνδας | Ρούφος Μπενιζέλος | Βούλγαρης Δημήτριος | Ζαΐμης Θρασύβουλος | Τρικούπης Χαρίλαος  | Δηλιγιάννης Θεόδωρος  | Βάλβης Δημήτριος | Κωνσταντόπουλος Κωνσταντίνος | Σωτηρόπουλος Σωτήριος | Δηλιγιάννης Νικόλαος | Ράλλης Δημήτριος | Ζαΐμης Αλέξανδρος | Θεοτόκης Γεώργιος | Μαυρομιχάλης Κυριακούλης | Δραγούμης Στέφανος | Βενιζέλος Ελευθέριος  | Γούναρης Δημήτριος | Σκουλούδης Στέφανος | Καλογερόπουλος Νικόλαος | Λάμπρος Σπυρίδων | Νικόλαος Στράτος | Πρωτοπαπαδάκης Πέτρος | Τριανταφυλλάκος Νικόλαος | Χαραλάμπης Αναστάσιος | Κροκιδάς Σωτήριος | Γονατάς Στυλιανός | Καφαντάρης Γεώργιος | Παπαναστασίου Αλέξανδρος | Σοφούλης Θεμιστοκλής | Μιχαλακόπουλος Ανδρέας | Πάγκαλος Δ. Θεόδωρος  | Ευταξίας Αθανάσιος | Κονδύλης Γεώργιος | Τσαλδάρης Παναγιώτης | Οθωναίος Αλέξανδρος | Δεμερτζής Κωνσταντίνος | Μεταξάς Ιωάννης | Κορυζής Αλέξανδρος | Ταμπακόπουλος Άγις | Βασιλεύς Γεώργιος Α' | Τσουδερός Εμμανουήλ | Τσολάκοκλου Γεώργιος | Λογοθετόπουλος Κωνσταντίνος | Ράλλης Ιωάννης  | Παπανδρέου Γεώργιος | Βούλγαρης Πέτρος | Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός | Κανελλόπουλος Παναγιώτης | Σοφούλης Θεμιστοκλής | Πουλίτσας Παναγιώτης | Τσαλδάρης Κωνσταντίνος | Τσαλδάρης Κωνσταντίνος | Μάξιμος Δημήτριος | Τσαλδάρης Κωνσταντίνος | Σοφούλης Θεμιστοκλής | Διομήδης Αλέξανδρος | Θεοτόκης Ιωάννης |  Βενιζέλος Σοφοκλής | Πλαστήρας Νικόλαος | Βενιζέλος Σοφοκλής | Πλαστήρας Νικόλαος | Κιουσόπουλος Δημήτριος | Παπάγος Αλέξανδρος  | Καραμανλής Κωνσταντίνος | Γεωργακόπουλος Κωνσταντίνος | Καραμανλής Κωνσταντίνος | Δόβας Κωνσταντίνος | Καραμανλής Κωνσταντίνος | Πιπινέλης Παναγιώτης | Μαυρομιχάλης Στυλιανός | Παπανδρέου Γεώργιος | Παρασκευόπουλος Ιωάννης | Παπανδρέου Γεώργιος | Αθανασιάδης-Νόβας Γεώργιος | Τσιριμώκος Ηλίας | Στεφανόπουλος Στέφανος | Παρασκευόπουλος Ιωάννης | Κανελλόπουλος Παναγιώτης | Κόλλιας Κωνσταντίνος | Παπαδόπουλος Γεώργιος | Μαρκεζίνης Σπυρίδων | Ανδρουτσόπουλος Αδαμάντιος | Καραμανλής Κωνσταντίνος | Ράλλης Γεώργιος | Παπανδρέου Ανδρέας  | Τζαννετάκης Τζαννής | Γρίβας Ιωάννης | Ζολώτας Ξενοφών | Μητσοτάκης Κωνσταντίνος | Παπανδρέου Ανδρέας | Σημίτης Κωνσταντίνος | Καραμανλής Αλ. Κωνσταντίνος | Παπανδρέου Α. Γεώργιος | Παπαδήμος Λουκάς | Πικραμμένος Παναγιώτης  | Σαμαράς Αντώνιος | Τσίπρας Αλέξης | Βασιλική Θάνου | Τσίπρας Αλέξης