Σπυρίδων Λάμπρος

Από Metapedia
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Ο Σπυρίδωνας Λάμπρος, διαπρεπής ιστορικός, μεσαιωνολόγος και βυζαντινολόγος, πανεπιστημιακός και πολιτικός που διατέλεσε πρωθυπουργός, γεννήθηκε στις 8 Απριλίου 1851 στην Κέρκυρα και πέθανε στις 23 Ιουλίου 1919, στο σπίτι του στην Κηφισιά [1] [2]. Η νεκρώσιμη ακολουθία έγινε στο ναό του Αγίου Γεωργίου Καρύτση και κηδεύτηκε στο Α΄ νεκροταφείο Αθηνών, δίχως την παρουσία εκπροσώπων της κυβερνήσεως ή του Πανεπιστημίου [3].

Παντρεύτηκε με την Άννα Μπαλάνου στις 10 Οκτωβρίου 1880, και απέκτησαν δύο κόρες, τη Χαρίκλεια, μετέπειτα σύζυγο Κ. Μαλάμου, και τη Λίνα Λάμπρου-Τσαλδάρη, μετέπειτα σύζυγο του Παναγή Τσαλδάρη, αρχηγού του Λαϊκού κόμματος στις αρχές μέχρι τα μέσα του 20ου αιώνα.

Σπυρίδων Λάμπρος
Συνοπτικές πληροφορίες αξιώματος
Έναρξη Θητείας : 27 Σεπτεμβρίου 1916
Λήξη θητείας : 21 Απριλίου 1917
Προκάτοχος
Διάδοχος

Βιογραφία

Πατέρας του ήταν ο Παύλος Λάμπρος, διαπρεπής νομισματολόγος, ευκατάστατος και λόγιος, που κατάγονταν από τους Καλαρρύτες Ηπείρου [4] ο οποίος μερίμνησε για τη μόρφωση του, μητέρα του ήταν η Γεωργία, κόρη του Διονυσίου Φραγκόπουλου, χρυσοχόου από τη Ζάκυνθο, των οποίων ήταν το πρώτο από τα πέντε αγόρια τους, ενώ θρησκευτικός του ανάδοχος ήταν ο ιστοριοδίφης Ανδρέας Μουστοξύδης. Σε μικρή ηλικία έδειξε τη μεγάλη κλίση του στα γράμματα και τις τέχνες και έμαθε να μιλά και να γράφει άριστα, Ιταλικά, Γαλλικά, Γερμανικά και Αγγλικά. Διδάχτηκε στο σπίτι τα μαθήματα του Ελληνικού Σχολείου και παρακολούθησε από το 1863 έως το 1867, το Β΄ Γυμνάσιο Αθηνών.

Σύλλογος «Παρνασσός»

Σε ηλικία 15 χρονών εξέδωσε, μαζί με τον αδερφό του Μιχαήλ, το φιλολογικός περιοδικό «Παρνασσός», το οποίο από το 1861 έως το 1866 κυκλοφορούσε δύο φορές το μήνα χειρόγραφο και στη συνέχεια έντυπο. Το 1865 με τη βοήθεια του αδελφού του Μιχαήλ, ίδρυσε το Φιλολογικό Σύλλογο «Παρνασσός» στον οποίο το 1866 εκλέχθηκε πρόεδρος [5] και από το βήμα του οποίου μίλησε το 1868 σε ακροατήριο. Φοίτησε από το 1867 έως το 1871, στη Φιλοσοφική Σχολή Αθηνών, με καθηγητές τους Κωνσταντίνο Παπαρρηγόπουλο, Κωνσταντίνο Κόντο και Στέφανο Κουμανούδη και το 1872 εγκαταστάθηκε στο Βερολίνο για μεταπτυχιακές σπουδές και στη συνέχεια στη Λειψία, όπου στις 25 Ιουλίου του 1873 αναγορεύτηκε διδάκτορας της φιλοσοφίας, υποβάλλοντας διατριβή με τίτλο «Τα κατά τους οικιστάς των παρ’ Έλλησιν αποικιών και τας αυτοίς απονεμημένας τιμάς και προνομίας». Παρέμεινε έως το 1875, ενώ ταξίδεψε πραγματοποιώντας έρευνες το Παρίσι, το Λονδίνο και τη Βιέννη.

Πανεπιστημιακή δράση

Επιστρέφοντας στην Ελλάδα το 1878 έγινε υφηγητής, το 1887 έκτακτος και το 1890 καθηγητής της Ελληνικής Ιστορίας και της Παλαιογραφίας στο πανεπιστήμιο Αθηνών, και διατέλεσε κοσμήτορας [6] της Φιλοσοφικής Σχολής και τις εκπαιδευτικές περιόδους 1893-94, 1909-10 και 1914-15 εκλέχθηκε πρύτανης του Πανεπιστημίου, από το οποίο αποχώρησε το 1917 και συνταξιοδοτήθηκε. Συνέβαλε σημαντικά στην εισαγωγή νέων μαθημάτων, όπως η παλαιογραφία και η επεξεργασία αρχείων και οργάνωσε το πρότυπο παλαιογραφικό φροντιστήριο, που υπήρξε φυτώριο δοκίμων ερευνητών, όπως οι Φαίδων Κουκουλές, Αδαμάντιος Αδαμαντίου, Σωκράτης Κουγέας, Κωνσταντίνος Δυοβουνιώτης και Δημήτριος Μπαλάνος. Πραγματοποίησε μακροχρόνια ταξίδια στην Ευρώπη, για να μελετήσει τα ελληνικά χειρόγραφα που βρίσκονταν στις διάφορες βιβλιοθήκες και από το 1843 μέχρι το 1853 ήταν ο εκδότης και ο μοναδικός συντάκτης του περιοδικού «Ελληνομνήμων», που αποτέλεσε σημείο αναφοράς για τη Μεσαιωνική και νεώτερη Ελληνική ιστορία. Τα δημοσιεύματα του περιοδικού εκδόθηκαν σε 10 τόμους την περίοδο από το 1904 έως το 1917 και το 1920, μετά το θάνατό του, εκδόθηκε ο «Νέος Ελληνομνήμων», με την επιμέλεια του Γιώργου Χαριτάκη και μετά το 1921 με την επιμέλεια του Κωνσταντίνου Δυοβουνιώτη.

Είναι ο πρώτος που το 1880 με εντολή της Ελληνικής Βουλής, ερεύνησε τις βιβλιοθήκες του Αγίου Όρους [7] και κατέγραψε περίπου 6.000 χειρόγραφα, από 20 βιβλιοθήκες των μονών. Επέστρεψε το 1895 και κατέγραψε το σύνολο των Ελληνικών κωδίκων, οι οποίοι εκδόθηκαν σε δύο τόμους από την «Cambridge Press» και το 1901 τιμήθηκε από την Ακαδημία του Μονάχου για την εργασία του. Διατέλεσε από το 1882 έως το 1885 γενικός διευθυντής της δημοτικής εκπαίδευσης και ασχολήθηκε ιδιαίτερα με τα εκπαιδευτικά ζητήματα της γυμναστικής και του αθλητισμού, πρόεδρος του Εποπτικού Συμβουλίου Μέσης Εκπαίδευσης το 1908, και πήρε μέρος σε πολλές καλλιτεχνικές και κοινωνικές εκδηλώσεις. Το 1882 ίδρυσε μαζί με το Νικόλαο Πολίτη, το Γεώργιο Δροσίνη, και τον Τιμολέοντα Φιλήμονα που εκλέχθηκε πρόεδρος, ενώ ο ίδιος ανέλαβε αντιπρόεδρος, την «Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία Ελλάδος» [ΙΕΕΕ] [8], μέλη της οποίας δημιούργησαν την «Εθνική Εταιρεία», στην οποία εντάχθηκε ως μέλος προς τα τέλη της δεκαετίας του 1890 [9]. Ο Λάμπρος ανήκε στην 20μελή Ανώτατη Αρχή της Εταιρείας και για ένα διάστημα ασκούσε καθήκοντα αρχηγού.

Κοινωνική δράση

Ανάπτυξε πολύπλευρη σε πολλούς φιλολογικούς, αρχαιολογικούς και αθλητικούς συλλόγους.

Εκλέχθηκε [10]

  • πρόεδρος του συλλόγου «Πανελλήνιος Γυμναστικός Σύλλογος»,

μετά το θάνατο του Ιωάννη Φωκιανού. Διατηρούσε στενές σχέσεις με τη βασιλική οικογένεια και διοργάνωσε τους αθλητικούς αγώνες με την επωνυμία «Σωτήρια» που ήταν αφιερωμένοι στη σωτηρία του βασιλιά Κωνσταντίνου από απόπειρα δολοφονίας.

  • πρόεδρος του ΣΕΓΑΣ, από το 1897 έως το 1906 και στη διάρκεια της θητείας του θεσπίστηκαν το 1897 και διοργανώθηκαν το 1901, οι πρώτοι Πανελλήνιοι Αγώνες,
  • γενικός γραμματέας της Επιτροπής Ολυμπιακών Αγώνων, [Ε.Ο.Α.], όταν ανασυστάθηκε το 1901 και το 1906 και συμμετείχε στη διοργάνωση της Μεσολυμπιάδας. Παρέμεινε στη θέση του έως το 1917, τη χρονιά που σημαδεύεται από την έκπτωση του από όλα τα δημόσια αξιώματα που κατείχε.

Πρωθυπουργός

Στη διάρκεια του Α' Παγκόσμιου Πολέμου, ο βασιλιάς τον κάλεσε και του ανέθεσε την πρωθυπουργία του «κράτους των Αθηνών»

  • από τις 27 Σεπτεμβρίου 1916, όταν διαδέχθηκε τον Νικόλαο Καλογερόπουλο, έως τις 17 Απριλίου 1917, όταν αναγκάστηκε να παραιτηθεί. Στη θητεία του συνέβη ο αγγλογαλλικός αποκλεισμός της Αθήνας και του Πειραιά καθώς και τα γεγονότα γνωστά ως «Νοεμβριανά».

Το τέλος του

Μετά την απομάκρυνση του βασιλιά Κωνσταντίνου και όταν ανέλαβε τη διακυβέρνηση ο Ελευθέριος Βενιζέλος, η περιουσία του δημεύθηκε με απόφαση Ειδικού Δικαστηρίου, ενώ δικάστηκε και εξορίστηκε στις 22 Ιανουαρίου 1918 στην Ύδρα και ένα μήνα μετά στη Σκόπελο. Το Μάρτιο του 1919, του επιτράπηκε να επιστρέψει στην Αθήνα, καθώς ήταν βαριά άρρωστος, αρχικά από πνευμονία και στη συνέχεια από νεφρίτιδα, και τέθηκε σε κατ' οίκον περιορισμό με αστυνομική επιτήρηση μέχρι το θάνατό του. Το 1921, ο Δήμος Αθηναίων τον τίμησε και ανήγειρε γλυπτό στον τάφο του, ενώ τον ίδιο χρόνο στο φιλολογικό σύλλογο «Παρνασσός», διοργανώθηκε το πολιτικό του μνημόσυνο. Η βιβλιοθήκη του δωρήθηκε από τις κόρες του στην «Ζωσιμαία» Βιβλιοθήκη Ιωαννίνων.

Εργογραφία

Δημοσίευσε ποιήματα, κριτικά δοκίμια, πεζά και θεατρικά έργα ως το 1873, σε λογοτεχνικά περιοδικά, ενώ έκτοτε αφοσιώθηκε στην επιστημονική έρευνα και παρουσίασε εκατοντάδες μελέτες έως το 1917. Το σύνολο του έργου του αποτελείται από 479 έργα, που αρκετά δημοσιοποιήθηκαν μετά το θάνατο του. Θεωρείται συνεχιστής του έργου των ιστορικών Σπυρίδωνα Ζαμπέλιου και Κωνσταντίνου Παπαρρηγόπουλου, ανήκει δηλαδή στους θεμελιωτές της ιστορικής επιστήμης στην Ελλάδα και υπήρξε ο διαμορφωτής του ελληνικού ιστορισμού. Πραγματοποίησε εκατοντάδες διαλέξεις και πήρε μέρος σε πολλά επιστημονικά συνέδρια και είναι ο συντάκτης το 1904, του οργανισμού της Ακαδημίας Αθηνών [11].

  • «Το γεφύρι της Άρτας»,
  • «Δαυΐδ Κομνηνός»,
  • «Ο τελευταίος κόμης των Σαλώνων» [12], Αθήνα 1870, Τυπογραφείο «Ιλισσός», [έμμετρο δράμα σε πέντε μέρη, για το έργο τιμήθηκε το 1870 αποσπώντας τον πρώτο έπαινο στο Βουτσιναίο δραματικό διαγωνισμό],
  • «Μιχαήλ Ακομινάτου τα σωζόμενα»,
  • «Ιστορικά μελετήματα»,
  • «Αργυροπούλεια»,
  • «Αποκαλύψεις περί του μαρτυρίου του Ρήγα Φεραίου» [13],
  • «Παλαιολόγεια και Πελοποννησιακά», όπου προσπαθεί να διαφωτίσει την ιστορία των τελευταίων Παλαιολόγων στην Πελοπόννησο,
  • «Ιστορία της Ελλάδας μετ' εικόνων από των αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι της βασιλείας του Όθωνος»,
  • «Κατάλογος των εν ταις βιβλιοθήκαις του Αγίου Όρους ελληνικών κωδίκων (1895-1900)» [14],
  • «Εγχειρίδιον Ελληνικής και Λατινικής Παλαιογραφίας» το 1903 [15],
  • «Αι ιστορικαί μελέται εν Ελλάδι κατά τον πρώτον αιώνα της Παλιγγενεσίας μετά προεισαγωγής περί των Ελληνικών ιστορημάτων επί τουρκοκρατίας», [χειρόγραφο που βρέθηκε στα κατάλοιπα του αρχείου του και παρουσιάστηκε στην στην Εταιρεία Μελέτης Νέου Ελληνισμού «Μνήμων» το Μάιο του 1992 και και τον Ιούνιο του 1992, στα Σεμινάρια της Ερμούπολης] [16].

Έγραψε από το 1886 έως το 1908, την εξάτομη

  • «Ιστορία της Ελλάδος» με εικόνες,

όπου περιγράφει την αρχαία και μεσαιωνική περίοδο, έως την πτώση της Κωνσταντινουπόλεως, ενώ μια συλλογή από απεικονίσεις Βυζαντινών Αυτοκρατόρων τις παρουσίασε το 1911, σε αρχαιολογική έκθεση στη Ρώμη και στη συνέχεια τις δώρισε στο Μουσείο της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας στην Αθήνα. Έγραψε πολλά άρθρα, μελέτες και συγγράμματα, ενώ έκανε πολλές μεταφράσεις ξένων ιστορικών έργων, που τις πλούτισε με δικές του υποσημειώσεις. Μετά το θάνατό του δημιουργήθηκε η «Επιτροπή εκδόσεως των καταλοίπων του Σπυρίδωνος Λάμπρου», υπό την εποπτεία της συζύγου και των κορών του.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Παραπομπές

  1. Σπυρίδων Π. Λάμπρος Εφημερίδα «Εμπρός», 24 Ιουλίου 1919, αρ.φυλ. 8180, σελ. 1
  2. Βιογραφικά στοιχεία Σπυρίδωνα Λάμπρου Δημήτριος Σ.Μπαλάνος, Περιοδικό «Ήπειρος, Άπειρος Χώρα»
  3. η κηδεία του Λάμπρου Εφημερίδα «Ριζοσπάστης», 25 Ιουλίου 1919, αρ.φυλ. 720, σελ. 2
  4. Ο «εκ Καλαρρυτών» καταγόμενος, Σπυρίδωνας Λάμπρος
  5. Διατελέσαντες αιρετοί Πρόεδροι του Φιλολογικού Συλλόγου «Παρνασσός»
  6. Διατελέσαντες Κοσμήτορες Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών
  7. Ποια είναι τα αρχαία χειρόγραφα, που βρίσκονται στο Άγιον Όρος;
  8. Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος
  9. [Η «Εθνική Εταιρία» ήταν μια οργάνωση αξιωματικών που ιδρύθηκε στην Αθήνα στις 12 Νοεμβρίου του 1894 κι έφτασε στην ακμή της μετά το Σεπτέμβριο του 1895, όταν τροποποιήθηκε το καταστατικό της και μέλη της μπορούσαν να είναι και μη στρατιωτικοί. Σε αυτή συμμετείχαν και πολύ γνωστά ονόματα της ελληνικής κοινωνίας, όπως οι Νικόλαος Πολίτης, Γεώργιος Χατζιδάκις, ο Κωστής Παλαμάς, ο Γρηγόριος Ξενόπουλος, ο Ανδρέας Καρκαβίτσας, ο Γεώργιος Σουρής, ο Νικηφόρος Λύτρας, ο Παύλος Μελάς, που θεωρείται από τους ιδρυτές της, ο Παναγιώτης Δαγκλής καθώς και ο Λεωνίδας Παρασκευόπουλος.]
  10. Πρωτεργάτες Ελληνικού Αθλητισμού
  11. Ιστορικό Ακαδημίας Αθηνών
  12. «Ο τελευταίος κόμης των Σαλώνων»
  13. «Αποκαλύψεις περί του μαρτυρίου του Ρήγα Φεραίου»
  14. «Κατάλογος των εν ταις βιβλιοθήκαις του Αγίου Όρους ελληνικών κωδίκων (1895-1900)»
  15. «Εγχειρίδιον Ελληνικής και Λατινικής Παλαιογραφίας»
  16. «Προς επισκευήν ολομελείας και ενότητος, Η δόμηση του Εθνικού χρόνου» Αντώνης Λιάκος


Κατάλογος Πρωθυπουργών της Ελλάδος
Μαυροκορδάτος Αλέξανδρος | Κανακάρης Αθανάσιος | Μαυρομιχάλης Πετρόμπεης | Κουντουριώτης Γεώργιος | Ζαΐμης Ανδρέας| Μαυρομιχάλης Γεώργιος | Καποδίστριας Ιωάννης | Καποδίστριας Αυγουστίνος | Κολοκοτρώνης Θεόδωρος | Τρικούπης Σπυρίδων  | Μαυροκορδάτος Αλέξανδρος | Κωλέττης Ιωάννης | Κόμης Josef Ludwig von Armansperg | Ignaz von Rundhart| Όθων της Ελλάδος| Μαυροκορδάτος Αλέξανδρος | Όθων της Ελλάδος | Μεταξάς Ανδρέας | Κανάρης Κωνσταντίνος | Μαυροκορδάτος Αλέξανδρος | Κωλέττης Ιωάννης | Τζαβέλας Κίτσος | Κουντουριώτης Γεώργιος | Κανάρης Κωνσταντίνος | Κριεζής Αντώνιος | Μαυροκορδάτος Αλέξανδρος | Βούλγαρης Δημήτριος | Μιαούλης Αθανάσιος | Κολοκοτρώνης (Γενναίος) Ιωάννης | Βούλγαρης Δημήτριος | Μωραϊτίνης Αριστείδης | Βάλβης Ζηνόβιος | Κυριακός Διομήδης | Ρούφος Μπενιζέλος | Ρούφος Μπενιζέλος | Βούλγαρης Δημήτριος | Κανάρης Κωνσταντίνος | Βάλβης Ζηνόβιος | Κανάρης Κωνσταντίνος | Κουμουνδούρος Αλέξανδρος | Δεληγεώργης Επαμεινώνδας | Ρούφος Μπενιζέλος | Βούλγαρης Δημήτριος | Ζαΐμης Θρασύβουλος | Τρικούπης Χαρίλαος  | Δηλιγιάννης Θεόδωρος  | Βάλβης Δημήτριος | Κωνσταντόπουλος Κωνσταντίνος | Σωτηρόπουλος Σωτήριος | Δηλιγιάννης Νικόλαος | Ράλλης Δημήτριος | Ζαΐμης Αλέξανδρος | Θεοτόκης Γεώργιος | Μαυρομιχάλης Κυριακούλης | Δραγούμης Στέφανος | Βενιζέλος Ελευθέριος  | Γούναρης Δημήτριος | Σκουλούδης Στέφανος | Καλογερόπουλος Νικόλαος | Λάμπρος Σπυρίδων | Νικόλαος Στράτος | Πρωτοπαπαδάκης Πέτρος | Τριανταφυλλάκος Νικόλαος | Χαραλάμπης Αναστάσιος | Κροκιδάς Σωτήριος | Γονατάς Στυλιανός | Καφαντάρης Γεώργιος | Παπαναστασίου Αλέξανδρος | Σοφούλης Θεμιστοκλής | Μιχαλακόπουλος Ανδρέας | Πάγκαλος Δ. Θεόδωρος  | Ευταξίας Αθανάσιος | Κονδύλης Γεώργιος | Τσαλδάρης Παναγιώτης | Οθωναίος Αλέξανδρος | Δεμερτζής Κωνσταντίνος | Μεταξάς Ιωάννης | Κορυζής Αλέξανδρος | Ταμπακόπουλος Άγις | Σακελλαρίου Αλέξανδρος | Βασιλεύς Γεώργιος Α' | Τσουδερός Εμμανουήλ | Τσολάκοκλου Γεώργιος | Λογοθετόπουλος Κωνσταντίνος | Ράλλης Ιωάννης  | Παπανδρέου Γεώργιος | Βούλγαρης Πέτρος | Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός | Κανελλόπουλος Παναγιώτης | Σοφούλης Θεμιστοκλής | Πουλίτσας Παναγιώτης | Τσαλδάρης Κωνσταντίνος | Τσαλδάρης Κωνσταντίνος | Μάξιμος Δημήτριος | Τσαλδάρης Κωνσταντίνος | Σοφούλης Θεμιστοκλής | Διομήδης Αλέξανδρος | Θεοτόκης Ιωάννης |  Βενιζέλος Σοφοκλής | Πλαστήρας Νικόλαος | Βενιζέλος Σοφοκλής | Πλαστήρας Νικόλαος | Κιουσόπουλος Δημήτριος | Παπάγος Αλέξανδρος  | Καραμανλής Κωνσταντίνος | Γεωργακόπουλος Κωνσταντίνος | Καραμανλής Κωνσταντίνος | Δόβας Κωνσταντίνος | Καραμανλής Κωνσταντίνος | Πιπινέλης Παναγιώτης | Μαυρομιχάλης Στυλιανός | Παπανδρέου Γεώργιος | Παρασκευόπουλος Ιωάννης | Παπανδρέου Γεώργιος | Αθανασιάδης-Νόβας Γεώργιος | Τσιριμώκος Ηλίας | Στεφανόπουλος Στέφανος | Παρασκευόπουλος Ιωάννης | Κανελλόπουλος Παναγιώτης | Κόλλιας Κωνσταντίνος | Παπαδόπουλος Γεώργιος | Μαρκεζίνης Σπυρίδων | Ανδρουτσόπουλος Αδαμάντιος | Καραμανλής Κωνσταντίνος | Ράλλης Γεώργιος | Παπανδρέου Ανδρέας  | Τζαννετάκης Τζαννής | Γρίβας Ιωάννης | Ζολώτας Ξενοφών | Μητσοτάκης Κωνσταντίνος | Παπανδρέου Ανδρέας | Σημίτης Κωνσταντίνος | Καραμανλής Αλ. Κωνσταντίνος | Παπανδρέου Α. Γεώργιος | Παπαδήμος Λουκάς | Πικραμμένος Παναγιώτης  | Σαμαράς Αντώνιος | Τσίπρας Αλέξης | Βασιλική Θάνου | Τσίπρας Αλέξης | Μητσοτάκης Κυριάκος